نمایش مبدأ برای ارژنگ قلعه

{{Infobox settlement
| name = ارژنگ قلعه
| native_name = قلعه ارژنگ
| settlement_type = قلعه تاریخی
| image =
| image_caption =
| pushpin_map = Iran
| coordinates = ۳۶°۰۷′۱۲″ شمالی ۵۰°۴۲′۳۶″ شرقی
| subdivision_type = کشور
| subdivision_name = [[ایران]]
| subdivision_type1 = استان
| subdivision_name1 = [[استان البرز|البرز]]
| subdivision_type2 = شهرستان
| subdivision_name2 = [[شهرستان طالقان|طالقان]]
| subdivision_type3 = بخش
| subdivision_name3 = مرکزی
| location = روستای [[میناوند]]، ارتفاعات کوه ارژنگ
| elevation_m = ۲٬۸۶۴
| established_title = دوره ساخت
| established_date = قرن ششم هجری (سال ۵۴۴ ه‍.ق)
| registered = ۱۲ بهمن ۱۳۸۱
| registration_number = ۷۰۸۱
| website =
}}

'''ارژنگ قلعه''' (با نام رسمی '''قلعه ارژنگ''') یکی از قلعه‌های تاریخی و دفاعی [[استان البرز]] است که در [[شهرستان طالقان]]، روستای [[میناوند]] و بر فراز کوه ارژنگ واقع شده است.<ref name="utravs">{{یادکرد وب |عنوان=جاهای دیدنی طالقان؛ معرفی کامل جاذبه‌های طبیعی و تاریخی |نشانی=https://utravs.com/umag/Iran-Attractions/taleqan-attractions |ناشر=یوتریپ |تاریخ=۱۴۰۴-۱۱-۱۹ |تاریخ‌بازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۰۳}}</ref><ref name="eghamat">{{یادکرد وب |عنوان=۵۷ تا از جاهای دیدنی البرز؛ معرفی بهترین جاذبه‌ها با آدرس |نشانی=https://www.eghamat24.com/blog/68500/alborz-attractions |ناشر=اقامت ۲۴ |تاریخ=۱۴۰۴-۰۸-۰۸ |تاریخ‌بازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۰۳}}</ref> این قلعه در ارتفاع حدود ۲٬۸۶۴ متری از سطح دریا قرار دارد و به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.<ref name="utravs" /><ref name="kuhnavardi">{{یادکرد وب |عنوان=قله‌های زرچه خانی و ارژنگ |نشانی=http://kuhnavardi.com/قله-های-زرچه-خانی-و-ارژنگ/ |ناشر=کوهنوردی |تاریخ=۱۴۰۴-۱۰-۲۰ |تاریخ‌بازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۰۳}}</ref>

در منابع تاریخی این قلعه با نام‌های '''دل‌جنگ''' و '''قلادوش''' نیز شناخته شده است.

== موقعیت جغرافیایی ==
ارژنگ قلعه در [[شهرستان طالقان]]، [[استان البرز]] واقع شده است.<ref name="utravs" /> این قلعه در جنوب روستای [[میناوند]] و بر فراز قله ارژنگ قرار دارد.<ref name="eghamat" />

مختصات جغرافیایی این قلعه ۳۶°۰۷′۱۲″ شمالی و ۵۰°۴۲′۳۶″ شرقی است و در ارتفاع حدود ۲٬۸۶۴ متری از سطح دریا واقع شده است.<ref name="kuhnavardi" /><ref name="utravs" />
فاصله این قلعه تا مرکز شهر طالقان حدود ۲۲ کیلومتر و تا دریاچه سد طالقان حدود ۲۵ کیلومتر است.<ref name="utravs" />

== تاریخچه ==
=== دوره ساخت ===
قدمت قلعه ارژنگ به دوره‌های تاریخی پس از اسلام بازمی‌گردد.<ref name="utravs" /> بر اساس منابع تاریخی، این دژ در سال ۵۴۴ هجری قمری به دست امیر کیا محمد بزرگ امید بنا شده است.<ref name="darwag">{{یادکرد وب |عنوان=روستای پر رمز و راز ایستا طالقان و قوانین عجیب آن |نشانی=https://darwag.ir/روستای-پر-رمز-و-راز-ایستا-طالقان-و-قوانین-عجیب-آن/ |ناشر=دارواگ |تاریخ=۱۴۰۴-۰۷-۱۲ |تاریخ‌بازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۰۳}}</ref>
این قلعه یکی از قلعه‌های مهم ناحیه طالقان محسوب می‌شود و در گذشته از اهمیت دفاعی برخوردار بوده است.<ref name="darwag" />

=== ارتباط با اسماعیلیه ===
از دیدگاه برخی پژوهشگران، قلعه ارژنگ مربوط به دوران اسماعیلیه است.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=قلعه چهل دختر (برجک) |نشانی=https://fa.wikipedia.org/wiki/قلعه_چهل_دختر_(برجک) |ناشر=ویکی‌پدیای فارسی |تاریخ=۱۴۰۴-۱۰-۰۶ |تاریخ‌بازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۰۳}}</ref>
[[قلعه الموت]] که در نزدیکی طالقان قرار دارد، به‌عنوان مرکز فرماندهی اسماعیلیه نزاری در ایران شناخته می‌شود و قلعه ارژنگ نیز به‌عنوان یکی از استحکامات دفاعی وابسته به این شبکه دفاعی محسوب می‌شود.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=قلعه الموت مقر فرماندهی اسماعیلیه |نشانی=https://khayyamfoundation.com/قلعه-الموت-مقر-فرماندهی-اسماعیلیه/ |ناشر=بنیاد خیام |تاریخ=۱۴۰۴-۰۷-۰۴ |تاریخ‌بازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۰۳}}</ref><ref>{{یادکرد وب |عنوان=۷ قلعه الموت در مسیر ثبت جهانی است |نشانی=https://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/1797168-قلعه-الموت-در-مسیر-ثبت-جهانی-است-از-دژ-حسن-صباح-تا-آخرین-سنگر-مقاومت-اسماعیلیه-در-برابر-مغول |ناشر=ایلنا |تاریخ=۱۴۰۵-۰۳-۲۳ |تاریخ‌بازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۰۳}}</ref>

=== ثبت ملی ===
قلعه ارژنگ در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۱ با شماره ثبت ۷۰۸۱ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.<ref name="utravs" />

== ویژگی‌های معماری ==
قلعه ارژنگ از بناهای تاریخی شاخص طالقان به شمار می‌آید که در ارتفاعات کوهستانی این منطقه قرار گرفته و به‌دلیل موقعیت استراتژیک خود، در گذشته کاربردی دفاعی داشته است.<ref name="utravs" />

از این قلعه اکنون بقایای محدودی باقی مانده است. در حال حاضر دو اتاق تو در تو با دیوارهایی از سنگ و ملات ساروج از مهم‌ترین آثار باقی‌مانده آن محسوب می‌شود. سفال‌هایی که از اطراف قلعه به دست آمده، مربوط به قرن‌های پنجم تا هفتم هجری قمری تخمین زده می‌شود.

بقایای برج‌ها و دیوارهای سنگی نشان می‌دهند که این سازه با هدف کنترل مسیرها و حفاظت از منطقه ساخته شده است و از فراز آن، چشم‌اندازی وسیع به طبیعت و روستاهای اطراف دیده می‌شود.<ref name="utravs" />

== راه‌های دسترسی ==
برای رسیدن به ارژنگ قلعه از [[کرج]]، باید از جاده کرج–طالقان استفاده کرد.<ref name="utravs" />

مسیر دسترسی به شرح زیر است:<ref name="utravs" />
# از کرج وارد جاده طالقان شوید.
# حدود ۷۰ کیلومتر در جاده اصلی حرکت کنید تا به شهرستان طالقان برسید.
# از طالقان به سمت روستای میناوند حرکت کنید (حدود ۲۲ کیلومتر).
# از روستای میناوند تا محل قلعه ارژنگ باید کوهپیمایی کنید (حدود ۲ تا ۳ ساعت).

== اهمیت گردشگری ==
ارژنگ قلعه به‌عنوان یکی از دیدنی‌های تاریخی طالقان، مورد توجه علاقه‌مندان به تاریخ و طبیعت‌گردی قرار دارد.<ref name="utravs" />
این قلعه به‌دلیل موقعیت استراتژیک و چشم‌اندازهای طبیعی، یکی از جاذبه‌های گردشگری [[استان البرز]] محسوب می‌شود.<ref name="eghamat" />

== جستارهای وابسته ==
* [[شهرستان طالقان]]
* [[استان البرز]]
* [[قلعه الموت]]
* [[قلعه کیقباد]]
* [[قلعه‌های اسماعیلیه]]
* [[میناوند]]

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
* [صفحه قلعه ارژنگ در ویکی‌پدیا](https://fa.wikipedia.org/wiki/قلعه_ارژنگ)

[[رده:قلعه‌های استان البرز]]
[[رده:شهرستان طالقان]]
[[رده:آثار ملی ایران]]
[[رده:استان البرز]]