نمایش مبدأ برای سد طالقان

'''سد طالقان''' سد مخزنی از نوع سنگریزه‌ای با هستهٔ رسی است که در [[شهرستان طالقان]] از توابع [[استان البرز]] ایران بر روی [[رودخانه شاهرود]] احداث شده است.<ref name="wp-talaqan">{{یادکرد وب |نشانی=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%AF_%D8%B7%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%86 |عنوان=سد طالقان |وبگاه=ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref> این سد در حدود ۱۳۵ کیلومتری شمال غربی تهران واقع شده و با هدف تأمین آب آشامیدنی، تولید برق آبی و انتقال آب به استان قزوین طراحی و ساخته شد.<ref name="wp-talaqan" /><ref name="alibaba">{{یادکرد وب |نشانی=https://www.alibaba.ir/mag/alborz/taleqan-dam/ |عنوان=دریاچه طالقان؛ بهشت آرامش در دل طبیعت ایران |وبگاه=علی‌بابا |تاریخ=۲۹ دسامبر ۲۰۲۴ |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref> سد طالقان با بیش از ۱۰۰ متر ارتفاع از بستر رودخانه و ایجاد دریاچه‌ای به طول ۱۳ کیلومتر، یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین سدهای ایران و یکی از زیباترین جاذبه‌های گردشگری [[استان البرز]] به‌شمار می‌آید.<ref name="mohsen">{{یادکرد وب |نشانی=https://mohsen1966.blogfa.com/post/47 |عنوان=مشخصات سد طالقان |وبگاه=صمغ‌آباد |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>

## موقعیت جغرافیایی

سد طالقان در [[شهرستان طالقان]]، [[استان البرز]]، در حدود ۱۳۵ کیلومتری شمال غربی تهران و ۱۲۰ کیلومتری شمال غربی [[کرج]] واقع شده است.<ref name="wp-talaqan" /><ref name="kojachetor">{{یادکرد وب |نشانی=https://kojachetor.com/taleqan-dam/ |عنوان=دریاچه سد طالقان کجاست |وبگاه=کجا چطور |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref> این سد بر روی [[رودخانه شاهرود]] که از کوه‌های [[استان مازندران|مازندران]] سرچشمه می‌گیرد و در مسیر جریان به درهٔ زیبای طالقان می‌رسد، بنا شده است.<ref name="kojachetor" /> سد طالقان در ارتفاع ۱۷۸۹ متری (برخی منابع ۱۷۰۰ متر) از سطح دریا قرار دارد و در میان رشته‌کوه‌های [[البرز]] واقع است.<ref name="kojachetor" /><ref name="lahzeakhar">{{یادکرد وب |نشانی=https://lahzeakhar.com/Tourist-attractions-full-information/25151/ |عنوان=سد طالقان | معرفی کامل دریاچه طالقان |وبگاه=تور لحظه آخر |تاریخ=۲۶ مه ۲۰۲۴ |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>

## تاریخچه

### پیشینهٔ اولیه

اولین طرح‌های مربوط به احداث سد طالقان به دههٔ ۱۳۳۰ (دهه ۱۹۵۰ میلادی) بازمی‌گردد.<ref name="mohsen" /> متأسفانه به دلیل پاره‌ای از مسائل زمین‌ساختی و نیز مسائل نامعلوم دیگر، احداث این سد به تعویق افتاد.<ref name="mohsen" /> به منظور انتقال آب طالقان به دشت قزوین، در سال ۱۳۴۸ سدی انحرافی به همراه تونلی ۹ کیلومتری در این منطقه احداث شد که کارایی لازم را نداشت.<ref name="mihmansho">{{یادکرد وب |نشانی=https://www.mihmansho.com/mag/content/1943/ |عنوان=دریاچه سد طالقان مقصدی شگفت‌انگیز برای طبیعت‌گردی |وبگاه=میهمان شو |تاریخ=۱ ژانویه ۲۰۲۱ |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>

### مطالعات و بازنگری

در سال ۱۳۶۶، ساخت این سد بار دیگر مورد توجه قرار گرفت و مطالعات آن دوباره آغاز شد که گزارش نهایی این مطالعات همراه با اسناد مناقصه در سال ۱۳۷۱ به [[سازمان آب منطقه‌ای تهران]] تسلیم شد.<ref name="mohsen" /> با توجه به وضعیت خاص زمین‌شناسی محل سد و حساسیت و اهمیت پروژه، از سه کارشناس بین‌المللی سدسازی دعوت شد تا طراحی پی و بدنهٔ سد را مورد بررسی قرار داده و نظر خود را اعلام کنند.<ref name="mohsen" /> این بررسی در سال ۱۳۷۲ انجام و گزارش آن در اردیبهشت همان سال تحویل مسئولین شد که بنابر نظر این کارشناسان، لازم بود که کلیه اسناد و مدارک فنی طراحی توسط یک مؤسسه معتبر بررسی و بازنگری شود.<ref name="mohsen" />

درپی این پیشنهاد، بررسی طرح به '''انستیتو هیدروپروژکت مسکو''' واگذار شد.<ref name="mohsen" /> این مؤسسه نیز محل سد و طراحی را مناسب تشخیص نداد و محور دیگری را برای ساخت سد پیشنهاد داد.<ref name="mohsen" />

### ساخت و بهره‌برداری

عملیات ساخت سد مخزنی طالقان در فروردین سال ۱۳۸۱ (اسفندماه ۱۳۸۰ به روایتی) آغاز شد و در دی‌ماه سال ۱۳۸۴ (سال ۱۳۸۵ به روایت دیگر) به بهره‌برداری رسید.<ref name="wp-talaqan" /><ref name="mohsen" /><ref name="lahzeakhar" /> طرح سد طالقان با هزینه‌ای بالغ بر ۱۴۲ میلیون دلار انجام شد که از این مبلغ ۸۵ درصد از طریق فاینانس خارجی و ۱۵ درصد آن منابع داخلی از محل درآمدهای عمومی تأمین شد.<ref name="neginealborz">{{یادکرد وب |نشانی=https://neginealborz.blogfa.com/post/5 |عنوان=مشخصات سد طالقان |وبگاه=نگین البرز |تاریخ=۲۱ آذر ۱۳۸۵ |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>

## مشخصات فنی

سد طالقان از نوع سنگریزه‌ای (خاکی) با هستهٔ رسی است.<ref name="wp-talaqan" /><ref name="mohsen" /> مشخصات فنی این سد به شرح زیر است:<ref name="mohsen" /><ref name="kojachetor" /><ref name="neginealborz" />

- '''نوع سد:''' سنگریزه‌ای با هستهٔ رسی
- '''طول تاج:''' ۱۱۱۱ متر
- '''ارتفاع از پی:''' ۱۰۹ متر
- '''ارتفاع از کف رودخانه:''' ۱۰۳ متر
- '''حجم بدنه:''' ۱۵ میلیون مترمکعب
- '''گنجایش کل مخزن:''' ۴۲۰ میلیون مترمکعب
- '''گنجایش مفید مخزن:''' ۳۲۹ میلیون مترمکعب
- '''طول دریاچه:''' ۱۳ کیلومتر (برخی منابع ۱۰ کیلومتر ذکر کرده‌اند)
- '''مساحت دریاچه:''' ۲ تا ۴ کیلومترمربع (بسته به فصل و میزان بارش)
- '''ارتفاع از سطح دریا:''' ۱۷۸۹ متر

## نیروگاه برق‌آبی

سد طالقان دارای نیروگاه برق‌آبی است که از نوع '''نیروگاه غرق‌شده در آب''' می‌باشد.<ref name="neginealborz" /> این نیروگاه با به‌کارگیری دو واحد توربینی ۹٫۸ مگاواتی (مجموعاً ۱۷٫۸ مگاوات) قادر است سالانه ۶۱ گیگاوات ساعت برق تولید کند.<ref name="wp-talaqan" /><ref name="neginealborz" /> نیروگاه طالقان نخستین نیروگاه غرق در آب ایران است.<ref name="neginealborz" />

## دریاچهٔ سد طالقان

دریاچهٔ پشت سد طالقان با طولی بیش از ۱۰ کیلومتر و با حجم ذخیرهٔ آب حدود ۴۲۰ میلیون مترمکعب، منظرهٔ بسیار زیبایی به وجود آورده و جلوهٔ خاصی به آن منطقه بخشیده است.<ref name="kojachetor" /><ref name="tabnak-sad">{{یادکرد وب |نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/988575/ |عنوان=سد «طالقان» |وبگاه=تابناک |تاریخ=۴ جولای ۲۰۲۰ |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref> ماهیان زردپر، قزل‌آلای رنگین‌کمانی و کپور از جملهٔ آبزیان داخل این دریاچه هستند که باعث جذب ماهیگیران به این منطقه شده است.<ref name="kojachetor" /><ref name="lahzeakhar" />

منطقهٔ طالقان با طبیعتی بکر و زیبا، یکی از مقاصد گردشگری محبوب در نزدیکی تهران و [[کرج]] به‌شمار می‌آید.<ref name="kojachetor" /> با توجه به شرایط اقلیمی خاص منطقهٔ طالقان، این دریاچه به یکی از زیباترین دریاچه‌های ایران و حتی در خاور میانه تبدیل شده است که می‌تواند در آینده سهم به‌سزایی از صنعت توریست داخلی و خارجی را به عهده بگیرد.<ref name="neginealborz" />

## جاذبه‌های گردشگری

### ماهیگیری و قایق‌سواری

به دلیل وجود ماهی‌هایی همچون قزل‌آلای رنگین‌کمان، کپور و زردپر، سد طالقان محل مناسبی برای ماهیگیری است که می‌توان لذت و آرامش ماهیگیری را در مکانی دلنشین و آرام تجربه کرد.<ref name="lahzeakhar" /> برای ماهیگیری باید از اداره محیط‌زیست مجوز تهیه کرد و با گرفتن این مجوز می‌توان روزانه تا سقف ۱۰ ماهی صید کرد.<ref name="lahzeakhar" /> قایق‌سواری، عکاسی از مناظر دیدنی و کمپینگ در دل طبیعت از جذابیت‌های دیگر این منطقه هستند.<ref name="alibaba" /><ref name="pinorest">{{یادکرد وب |نشانی=https://pinorest.com/mag/taleqan-dam/ |عنوان=سد طالقان | جایی که زمین به آسمان وصل می‌شود |وبگاه=پینورست |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>

## بهترین زمان بازدید

سد طالقان از طبیعتی سرسبز و زنده برخوردار است و بهترین زمان سفر به این مکان، فصل زیبای بهار است.<ref name="lahzeakhar" /> در فصل بهار و اردیبهشت‌ماه، به دلیل پوشش گیاهی متنوع در این زمان، سد طالقان به اوج زیبایی خود می‌رسد.<ref name="lahzeakhar" /> تابستان نیز برای آب‌تنی، قایق‌سواری و ماهیگیری زمان مناسبی است.<ref name="karnaval">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.karnaval.ir/things-to-do/karkabud-waterfall|عنوان=آبشار کرکبود طالقان|وبگاه=کارناوال|تاریخ=۱۹ نوامبر ۲۰۲۱|تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>

## دسترسی

دو مسیر اصلی برای رسیدن به سد طالقان وجود دارد:<ref name="kojachetor" />

۱. '''جاده قدیم طالقان:''' از طریق [[آزادراه کرج-قزوین]]، بعد از [[آبیک]] و خروجی طالقان  
۲. '''جاده جدید:''' از طریق [[هشتگرد]] به طالقان

از [[تهران]] می‌توان از [[اتوبان تهران-کرج]] و سپس [[آزادراه کرج-قزوین]] یا از طریق [[هشتگرد]] به سد طالقان دسترسی پیدا کرد.<ref name="kojachetor" /> فاصلهٔ [[تهران]] تا سد طالقان حدود ۱۳۵ کیلومتر و فاصلهٔ [[کرج]] تا سد طالقان حدود ۱۲۰ کیلومتر است.<ref name="kojachetor" />

## پانویس

{{پانویس}}