نمایش مبدأ برای سفر به گرای ۲۷۰ درجه

'''سفر به گرای ۲۷۰ درجه''' رمانی است از [[احمد دهقان (داستان‌نویس)|احمد دهقان]] (داستان نویس متولد [[کرج]]) با موضوع جنگ ایران و عراق که در سال ۱۳۷۵ توسط نشر صریر منتشر شد. این کتاب به دلیل سبک خاص نوشته و روایت عمیق و ویژه جنگ اقبال زیادی به خود جلب کرد و مورد توجه جدی منتقدان و خوانندگان قرار گرفت. رضا امیرخانی، رمان‌نویس ایرانی، دربارهٔ این کتاب می‌گوید: «شاید بهترین رمان جنگ».<ref name="wikipedia1">[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D9%81%D8%B1_%D8%A8%D9%87_%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%DB%B2%DB%B7%DB%B0_%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87 سفر به گرای ۲۷۰ درجه]. ویکی‌پدیا. تاریخ بازبینی: 2024-06-12</ref> این اثر نخستین رمان ایرانی با موضوع جنگ است که با ترجمه پال اسپراکمن در آمریکا منتشر شده و تاکنون به زبان‌های انگلیسی، روسی، ایتالیایی، اسپانیایی، صربی و لهستانی ترجمه شده است.<ref name="wikipedia1"/>

== داستان ==

داستان کتاب از زبان ناصر بیان می‌شود. ناصر رزمنده جوانی است که بارها سابقه شرکت در جبهه داشته است. در بین امتحانات مدرسه مشق و درس را رها کرده و به همراه دوستش علی راهی منطقه جنگی جنوب می‌شود. در آنجا ضمن دیدار مجدد با دوستان سابقش، از قریب‌الوقوع بودن عملیاتی مهم (عملیات کربلای ۵) اطلاع می‌یابد.<ref>[https://ketabejamkaran.ir/83179/%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-270-%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87/ سفر به گرای ۲۷۰ درجه]. کتاب جمکران. تاریخ بازبینی: 2024-06-12</ref>

در حین عملیات بسیاری از دوستانش شهید و مجروح می‌شوند، خود او نیز مجروح شده و به پشت خط می‌آید. بعد از چند روز به شهر خود بازگشته و زندگی عادی را از سر می‌گیرد. پس از مدت کوتاهی با دریافت تلگراف یکی از دوستانش خود را آماده بازگشت به منطقه می‌کند.<ref name="wikipedia1"/>

داستان در هشت فصل ماجرای عملیات کربلای ۵ را در اواخر دی‌ماه ۱۳۶۵ بازگو می‌کند. داستان از زاویه دید اول شخص روایت می‌شود و با ورود قهرمان به جبهه آغاز می‌شود.<ref name="akharinkhabar">[https://akharinkhabar.ir/book/2115802/%D9%86%D9%82%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-270-%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87%D8%9B-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D9%86%DA%AF%D8%B1-%DB%8C%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF سفر به گرای ۲۷۰ درجه]. آخرین خبر. تاریخ بازبینی: 2024-06-12</ref>

== انتشار و بازخورد ==

=== انتشار اولیه ===

رمان «سفر به گرای ۲۷۰ درجه» نخستین بار در سال ۱۳۷۵ توسط نشر صریر منتشر شد. کتاب خیلی زود با اقبال خوانندگان داخلی روبه‌رو شد و طی سال‌ها ۱۸ بار چاپ شده است. این کتاب در قطع رقعی و ۲۴۸ صفحه منتشر شده و سپس توسط انتشارات سوره مهر نیز به چاپ رسیده است.<ref name="taaghche1">[https://taaghche.com/author/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D9%87%D9%82%D8%A7%D9%86 احمد دهقان]. طاقچه. تاریخ بازبینی: 2024-06-12</ref>

=== بازخورد منتقدان ===

پرویز شیشه‌گران درباره این رمان می‌نویسد: «سفر به گرای ۲۷۰ درجه از اول تا انتها روایتی است ملموس و صادقانه از زندگی در جنگ، این سفر بر شانه‌های ستبر حوادث عینی استوار است». وی همچنین اضافه می‌کند: «ناصر در بحبوحه عملیات حضور می‌یابد، می‌رزمد و مجروح می‌شود و در پایان عملیات باز به سراغ دفتر و کتاب و مشق‌های خود می‌رود و این را هم نوعی رزم می‌داند؛ رزم با قلم».<ref name="ketabnews">[https://ketabnews.com/fa/news/426/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-270-%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%B2-%D8%B4%DB%8C%D8%B4%D9%87%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 درباره سفر به گرای ۲۷۰ درجه]. کتاب نیوز. تاریخ بازبینی: 2024-06-12</ref>

== جوایز و افتخارات ==

رمان «سفر به گرای ۲۷۰ درجه» جوایز متعددی را کسب کرده است:<ref name="ketabrah">[https://ketabrah.com/author/5456-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AF%D9%87%D9%82%D8%A7%D9%86 احمد دهقان]. کتاب ره. تاریخ بازbینی: 2024-06-12</ref>

* جایزه بیست سال داستان‌نویسی (۱۳۷۷)<ref name="ketabrah"/>
* جایزه چهارمین دوره انتخاب کتاب سال دفاع مقدس<ref name="wikipedia1"/>
* جایزه بیست سال ادبیات پایداری<ref name="ketabrah"/>
* جایزه «سرزمین ناشناخته» (Terra Incognita) در روسیه به عنوان بهترین داستان شرقی (۲۰۱۵)<ref name="ibnsina">[https://ibnsina.ru/fa/2024/04/12/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A7%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%81 جایزه سرزمین ناشناخته برای رمان سفر به گرای ۲۷۰ درجه]. ابن سینا. تاریخ بازبینی: 2024-06-12</ref>

== ترجمه‌ها و انتشار بین‌المللی ==

=== ترجمه انگلیسی ===

نخستین ترجمه این رمان توسط پال اسپراکمن، نایب رئیس مرکز مطالعات دانشگاهی خاورمیانه در دانشگاه راتگرز آمریکا انجام شد. این ترجمه با عنوان «Journey to Heading 270 Degrees» در آمریکا منتشر شده و اولین رمان ایرانی با موضوع جنگ است که در آمریکا به چاپ رسیده است.<ref name="taaghche2">[https://taaghche.com/book/10079/%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DB%B2%DB%B7%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87 سفر به گرای ۲۷۰ درجه]. طاقچه. تاریخ بازبینی: 2024-06-12</ref>

انتشارات مزدا در آمریکا، چاپ دوم ترجمه پال اسپراکمن را بعد از گذشت یک ماه از چاپ نخست منتشر کرد. این کتاب با مقدمه ۹ صفحه‌ای از اسپراکمن درباره جنگ ایران و عراق و زمینه‌های وقوع رمان منتشر شده است.<ref name="magiran">[https://www.magiran.com/article/1166009 سفر به گرای ۲۷۰ درجه]. مگیران. تاریخ بازبینی: 2024-06-12</ref>

ترجمه انگلیسی این کتاب در کتابخانه‌های مختلفی از جمله کتابخانه‌های دانشگاه جرج واشینگتن دی‌سی، دانشگاه هاروارد، کتابخانه کنگره واشینگتن دی‌سی، دانشگاه UCLA لس آنجلس، دانشگاه برکلی کالیفرنیا، دانشگاه ماریلند و دانشگاه ورمونت در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.<ref name="wikipedia1"/>

=== ترجمه‌های دیگر ===

این رمان به زبان‌های مختلف ترجمه شده است:<ref name="isfahan">[https://isfahan.navideshahed.com/fa/news/416850/%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DB%B2%DB%B7%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D8%A8%D9%87-%DB%B3-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C%E2%80%8C-%D8%B5%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D9%84%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C ترجمه سفر به گرای ۲۷۰ درجه به ۳ زبان اسپانیایی، صربی و لهستانی]. اصفهان، ندای شهید. تاریخ بازبینی: 2024-06-12</ref>

* روسی: توسط الکساندر اندریوشکین و انتشار از سوی مؤسسه انتشاراتی صدرا – مسکو در سال ۲۰۱۵<ref name="ibnsina"/>
* ایتالیایی: که میکله مارلی، مترجم ایتالیایی آن، درباره موفقیت نویسنده اظهار نظر کرده است<ref name="jamaran">[https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%DB%8C-%D9%BE%D9%84%D8%A7%D8%B3-70/1628677-%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87-%DA%86%D9%86%D8%AF سفر به گرای ۲۷۰ درجه]. جماران. تاریخ بازبینی: 2024-06-12</ref>
* اسپانیایی، صربی و لهستانی: توسط انتشارات «شمع و مه»<ref name="isfahan"/>

== تحلیل و نقد ادبی ==

=== سبک نگارشی ===

احمد دهقان برای این رمان زبان ساده‌ای را انتخاب کرده و آن را به‌دور از هرگونه پیچیدگی روایت می‌کند. تعلیق در این داستان بدون تصنع است و رمان از مفاهیم انسانی که گاه دور از ذهن می‌نمایند، بهره برده است.<ref name="wikipedia1"/>

پرویز شیشه‌گران در تحلیل این اثر می‌نویسد: «سادگی طرح باعث می‌شود بیشتر توجه مخاطب به مضمون مورد نظر نویسنده معطوف شود». نگاه رئالیستی و بدون شعار دهقان درباره جنگ و حقایق آن تصویری عریان به خواننده می‌دهد.<ref name="ketabnews"/>

=== ویژگی‌های داستان ===

در این رمان گاهی قلم دهقان به سمت طنز میل می‌کند و گاهی جدی می‌شود. ناصر راوی داستان که به مرخصی تحصیلی آمده و بعد از امتحانات‌اش دوباره با بچه‌محل‌اش علی به جبهه برمی‌گردد، راوی شوخ‌طبعی است که هم خودش لحن سرخوشانه و طنزآلودی دارد و هم در میان اتفاقات جبهه و جنگ، با نگاهی تیزبین، آن‌ها را که سویه‌ای طنازانه دارند، شکار و روایت می‌کند.<ref name="sooremehr">[https://sooremehr.ir/book/12109/%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DB%B2%DB%B7%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87/ سفر به گرای ۲۷۰ درجه]. سوره مهر. تاریخ بازبینی: 2024-06-12</ref>

== اقتباس‌ها ==

=== اقتباس رادیویی ===

«سفر به گرای ۲۷۰ درجه» به صورت کتاب گویا و نمایش رادیویی نیز اقتباس شده است. این اثر با گویندگی خود نویسنده احمد دهقان و کارگردانی حسین فلاح در ۱۲ قطعه و ۲۱۵ دقیقه تولید شده است.<ref name="theater">[https://theater.ir/ci/147296 سفر به گرای ۲۷۰ درجه]. تئاتر. تاریخ بازبینی: 2024-06-12</ref>

== تأثیرگذاری و جایگاه ادبی ==

=== جایگاه در ادبیات دفاع مقدس ===

«سفر به گرای ۲۷۰ درجه» یکی از آثار شاخص ادبیات دفاع مقدس به شمار می‌رود. این رمان که در بطن عملیات کربلای پنج شکل گرفته است، نگاهی جدید به جنگ ارائه می‌دهد.<ref name="defapress1">[https://defapress.ir/fa/news/3789/%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-270-%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B7%D9%86-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%86%D8%AC-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%D8%AF سفر به گرای ۲۷۰ درجه]. دفاع پرس. تاریخ بازبینی: 2024-06-12</ref>

رمان از آثار برگزیده جایزه بیست سال ادبیات داستانی شناخته شد و جایگاه ویژه‌ای در ادبیات معاصر ایران یافت. احمد دهقان درباره این رمان می‌گوید: «نوشتن این رمان حدود یک سال و نیم زمان برد و هنگامی که به پایان رسید احساس کردم توانستم یک روزنه کوچک از جنگ را به تصویر بکشم».<ref name="irna">[https://www.irna.ir/news/81779686/%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C-270-%D8%AF%D8%B1%D8%AC%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%B1%DB%8C%D8%B2%D9%86%DA%AF%D8%B1-%DB%8C%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF سفر به گرای ۲۷۰ درجه]. ایرنا. تاریخ بازبینی: 2024-06-12</ref>

=== واکنش‌های متفاوت ===

این رمان مانند سایر آثار احمد دهقان با واکنش‌های متفاوتی روبه‌رو شده است. برخی از منتقدان آن را به عنوان روایتی واقع‌گرایانه از جنگ ستوده‌اند، در حالی که برخی دیگر نگاه انتقادی نسبت به برخی جنبه‌های آن داشته‌اند.<ref name="akharinkhabar"/>

میکله مارلی، مترجم ایتالیایی رمان، گفته است: «داستان‌نویس وقتی موفق می‌شود که در رمان حضور دارد، بدون اینکه به چشم بیاید. دهقان در رمان سفر به گرای ۲۷۰ درجه با اینکه داستانی را که خواسته نقل نکرده؛ اما نوعی اتوبیوگرافی نوشته است».<ref name="jamaran"/>

=== میراث و تداوم ===

رمان «سفر به گرای ۲۷۰ درجه» تا چاپ بیستم خود رسیده است و همچنان مورد توجه خوانندگان و محققان ادبیات معاصر ایران قرار دارد. این اثر به عنوان نمونه‌ای از ادبیات جنگ که توانسته است از مرزهای ملی عبور کند و در سطح بین‌المللی شناخته شود، جایگاه ویژه‌ای در تاریخ ادبیات ایران دارد.<ref name="psri">[https://psri.ir/?id=kjjen1fx سفر به گرای ۲۷۰ درجه]. پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران. تاریخ بازبینی: 2024-06-12</ref>

== جستارهای وابسته ==

* [[افلاکیان البرز]]

== منابع ==
{{پانویس}}

[[رده:رمان‌های فارسی]]
[[رده:ادبیات دفاع مقدس]]
[[رده:کتاب‌های احمد دهقان]]
[[رده:رمان‌های درباره جنگ ایران و عراق]]
[[رده:آثار ادبی درباره عملیات کربلای ۵]]