نمایش مبدأ برای سید محمدتقی آل‌احمد طالقانی

'''سید محمدتقی آل احمد طالقانی''' (۱۲۸۰–۱۳۳۲) روحانی شیعه ایرانی و نماینده آیت الله سید حسین طباطبایی بروجردی در میان شیعیان نخاوله مدینه بود. وی از روحانیان برخاسته از خانواده آل احمد طالقانی تهران بود و برادر بزرگ‌تر [[جلال آل احمد]]، نویسنده ایرانی، به‌شمار می‌رفت. خاندان آل احمد طالقانی از خاندان‌های روحانی مرتبط با منطقه [[طالقان]] در [[استان البرز]] بودند. آل احمد طالقانی در حوزه‌های علمیه تهران، حوزه علمیه قم و حوزه علمیه نجف به تحصیل علوم دینی پرداخت و به درجه اجتهاد رسید.

او در حدود سال ۱۳۳۰ش به درخواست آیت‌الله بروجردی به مدینه رفت و در میان شیعیان نخاوله به فعالیت پرداخت. از جمله اهداف او تلاش برای بهبود وضعیت بقیع و ایجاد امکاناتی برای زائران و شیعیان بود. وی در ۸ اردیبهشت ۱۳۳۲ در مدینه به‌طور مشکوکی درگذشت. برخی منابع، با استناد به روایت نزدیکان وی، مرگ او را ناشی از مسمومیت و در نتیجه مخالفت عوامل وهابی با فعالیت‌هایش دانسته‌اند.

== زندگی ==
سید محمدتقی آل احمد طالقانی در سال ۱۲۸۰ش در محله سید نصرالدین تهران زاده شد. پدرش [[سید احمد حسینی طالقانی]]، از روحانیان سرشناس تهران، بود. مادرش امینه‌بیگم اسلامبولچی، خواهرزاده آقابزرگ تهرانی، مؤلف الذریعة إلی تصانیف الشیعة، بود.

وی چند ماه پس از درگذشت پدربزرگش، سید محمدتقی، به دنیا آمد و به همین دلیل به نام او نام‌گذاری شد. سید محمدتقی فرزند ارشد خانواده بود و [[جلال آل احمد]]، نویسنده و روشنفکر ایرانی، از برادران او بود.

== تحصیلات ==
آل احمد طالقانی مقدمات علوم اسلامی را نزد پدر خود و شماری از استادان مدرسه مروی و مدرسه منیرالسلطنه در تهران فراگرفت. از جمله استادان او در این دوره، آیت‌الله [[سید هادی طالقانی]] بود. وی در اوایل دوره بلوغ لباس روحانیت پوشید.

پس از آن به حوزه علمیه قم رفت و در همان سال‌ها با دختر آیت الله محمدتقی آملی، فقیه و استاد اخلاق، ازدواج کرد. سپس برای ادامه تحصیلات حوزوی به نجف اشرف در عراف رفت و نزد شماری از استادان برجسته حوزه نجف تحصیل کرد. از استادان او می‌توان به سید حسین طباطبایی بروجردی، سید ابوالحسن اصفهانی، [[شیخ مرتضی دیزانی طالقانی]] و آقا ضیاءالدین عراقی اشاره کرد.

آل احمد طالقانی در جریان تحصیل در نجف به درجه اجتهاد رسید. او همچنین در سال ۱۳۱۶ش از دایی مادر خود، آقابزرگ تهرانی، اجازه نقل روایت دریافت کرد.

آیت الله محمدتقی جعفری گفته است که در دوره حضور در نجف با سید محمدتقی آل احمد همدرس بوده و به همراه او پیکر استادشان، شیخ مرتضی دیزانی طالقانی، را غسل داده و به خاک سپرده است.

== نمایندگی در مدینه ==
آیت‌الله بروجردی پس از استقرار مرجعیت خود، چند تن را برای فعالیت در میان شیعیان مدینه در نظر گرفت و با راهبری سید محمدتقی آل احمد از آنان خواست فردی را برای نمایندگی در میان شیعیان نخاوله مدینه انتخاب کنند. آل احمد با وجود آگاهی از دشواری‌ها و خطرهای احتمالی این مأموریت، خود آن را پذیرفت.

او در حدود سال ۱۳۳۰ش وارد مدینه شد و به نمایندگی از آیت‌الله بروجردی در میان شیعیان نخاوله فعالیت کرد. [[شمس آل احمد]] در کتاب ''جلال از چشم برادر'' او را نماینده سید ابوالحسن اصفهانی و سید حسین طباطبایی بروجردی نیز معرفی کرده است؛ با این حال، با توجه به درگذشت سید ابوالحسن اصفهانی در سال ۱۳۲۵ش، این انتساب درباره نمایندگی او از اصفهانی محل تردید است.

اطلاعات موجود درباره فعالیت‌های آل احمد طالقانی در حدود دو سال اقامتش در مدینه محدود است. بر اساس گزارش‌های موجود، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های او وضعیت قبرستان بقیع و مزار امامان شیعه در آن بود.

== فعالیت‌ها در بقیع ==
به گزارش شمس آل احمد، با وجود مخالفت وهابیان با بازسازی مزار امامان شیعه در بقیع و تلقی آن به‌عنوان بدعت، سید محمدتقی آل احمد با حمایت آیت‌الله بروجردی و تشویق شماری از بازاریان تهران تلاش کرد زمینه بازسازی بقیع را فراهم کند، اما در این کار موفق نشد.

[[جلال آل احمد]] نیز در کتاب ''[[خسی در میقات(کتاب)|خسی در میقات]]'' از علاقه برادرش به بقیع و تلاش او برای سنگ‌چین کردن اطراف مزار چهار امام شیعه مدفون در این قبرستان یاد کرده است.

از دیگر اهداف او می‌توان به مفروش کردن مسجدالنبی، ایجاد سایبان برای مزار امامان بقیع و ساخت حسینیه عمرانی‌ها اشاره کرد. مخالفت دولت وقت عربستان سعودی مانع اجرای بیشتر این طرح‌ها شد و بر اساس گزارش‌های موجود، تنها ساخت حسینیه عمرانی‌ها در دوره فعالیت او در مدینه تحقق یافت.

آل احمد طالقانی در آبان ۱۳۳۱ش برای مشورت درباره این اقدامات با آیت‌الله بروجردی به ایران بازگشت و در آذر همان سال دوباره به مدینه رفت.

== درگذشت ==
سید محمدتقی آل احمد طالقانی در روز سه‌شنبه ۸ اردیبهشت ۱۳۳۲ در مدینه درگذشت. نحوه مرگ او در برخی منابع مشکوک توصیف شده و احتمال مسمومیت وی مطرح شده است.

جعفر رائد، کاردار وقت ایران در جده، در نامه‌ای به تاریخ ۱۶ اردیبهشت ۱۳۳۲ خطاب به سید احمد حسینی طالقانی، پدر آل احمد، گزارشی از چگونگی مرگ او ارائه کرده است. بر اساس این گزارش، وی روز دوشنبه ۷ اردیبهشت حال عمومی خوبی داشت و پس از اقامه نماز جماعت و صرف شام، مانند معمول خوابید. صبح روز بعد نیز سالم از خواب برخاست، اما اندکی بعد از ناخوشی و نیاز به استراحت شکایت کرد و دراز کشید. پس از آن دچار حالت استفراغ شد و خانواده‌اش پزشک را بر بالین او حاضر کردند. پزشک پس از معاینه اعلام کرد که وی مدتی پیش از رسیدن پزشک درگذشته است. در این گزارش، علت دقیق مرگ مشخص نشده است.

شمس آل احمد با استناد به گفته‌های همسر و فرزند برادر سید محمدتقی، احتمال داده است که وی به دست عوامل وهابی مسموم شده و در نتیجه به شهادت رسیده باشد. با این حال، علت مرگ وی به‌طور قطعی مشخص نشده است.

== واکنش‌ها و یادبود ==
درگذشت سید محمدتقی آل احمد بازتاب‌هایی در میان شیعیان ایران، عراق و عربستان داشت. بنا بر گزارش‌های موجود، شیعیان مدینه پس از مرگ او پیام‌های تسلیت ارسال کردند و به مدت شش شب مراسم ترحیم و یادبود برگزار کردند.

بر اساس برخی منابع، نام و یاد او همچنان در میان شیعیان نخاوله مدینه باقی مانده است.

پیکر سید محمدتقی آل احمد در نزدیکی مزار امامان شیعه در قبرستان بقیع و در فاصله حدود سه متری از این قبور به خاک سپرده شد.

== خانواده ==
سید محمدتقی آل احمد تنها یک فرزند پسر داشت. '''سید محمدعلی آل احمد''' از روحانیان بود. فرزند طلبه او، سید محسن، نیز در جریان [[جنگ ایران و عراق]] به شهادت رسید.

== دیدگاه‌ها درباره شخصیت ==
جعفر رائد، کاردار وقت ایران در جده، در نامه خود به پدر سید محمدتقی، او را دارای ویژگی‌هایی همچون حسن خلق، علو طبع، متانت و وقار توصیف کرده و از دستگیری او از نیازمندان و ناتوانان یاد کرده است. رائد این ویژگی‌ها را از عوامل محبوبیت سید محمدتقی در میان شیعیان مدینه دانسته است.

== منابع ==

* شمس آل احمد، ''جلال از چشم برادر''، صص ۱۰۶، ۱۱۵ و ۱۶۱.
* اسماعیل یعقوبی، ''آشنایی با مشاهیر''، ص ۲۸۷.
* گروهی از نویسندگان، «ماه‌نامه کوثر»، ''ستارگان حرم''، ج ۲۴، ص ۱۹۲.
* علی ربانی خلخالی، ''شهدای روحانیت شیعه در یکصد سال اخیر''، ج ۲، ص ۷۲.
* گروهی از نویسندگان، ''دانشنامه حج و حرمین شریفین''، ج ۱، ص ۵۹.
* جلال آل احمد، ''خسی در میقات''، ص ۴۲.
* رسول جعفریان، ''مقالات تاریخی''، ج ۱۷، ص ۳۲۱.
* منوچهر صدوقی سها، ''تاریخ حکما و عرفا متأخر بر صدرالمتألهین''، ص ۹۳.
* حسین عسکری، علمای مجاهد البرز، ص۳۱-۳۳. 

[[رده:اهالی طالقان]]  [[رده:مجتهدان اهل طالقان]] [[رده:خاندان آل احمد]]