Modir در ‏۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۰۳

2026-05-01T21:03:30Z

Modir: صفحه‌ای تازه حاوی «'''جاده چالوس''' (با نام رسمی '''جاده ۵۹''') یکی از مهم‌ترین و زیباترین جاده‌های ایران برای دسترسی به شمال کشور است که از کرج در استان البرز آغاز می‌شود و به چالوس در استان مازندران ختم می‌گردد.{{یادکرد وب |نشانی=https...» ایجاد کرد

2026-05-01T18:54:08Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''جاده چالوس''' (با نام رسمی '''جاده ۵۹''') یکی از مهم‌ترین و زیباترین جاده‌های ایران برای دسترسی به شمال کشور است که از کرج در استان البرز آغاز می‌شود و به چالوس در استان مازندران ختم می‌گردد.<ref name="wp-chalus">{{یادکرد وب |نشانی=https...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''جاده چالوس''' (با نام رسمی '''جاده ۵۹''') یکی از مهم‌ترین و زیباترین جاده‌های ایران برای دسترسی به [[دریای خزر|شمال کشور]] است که از [[کرج]] در [[استان البرز]] آغاز می‌شود و به [[چالوس]] در [[استان مازندران]] ختم می‌گردد.<ref name="wp-chalus">{{یادکرد وب |نشانی=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%A7%D8%AF%D9%87_%DA%86%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%B3 |عنوان=جاده چالوس |وبگاه=ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref><ref name="tabnak">{{یادکرد وب |نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/tags/10573/1/ |عنوان=جاده چالوس |وبگاه=تابناک |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref> این جاده که به‌عنوان '''راه مخصوص''' و '''جاده کندوان''' نیز شناخته می‌شود، برخی آن را '''چهارمین جاده زیبای جهان''' می‌دانند.<ref name="vista">{{یادکرد وب |نشانی=https://vista.ir/n/akharinkhabar/dq923 |عنوان=جاده چالوس؛ چهارمین جاده زیبای جهان |وبگاه=ویستا |تاریخ=۲۵ مارس ۲۰۲۶ |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref><ref name="carnp">{{یادکرد وب |نشانی=https://www.carnp.com/fa/news/3678/ |عنوان=جاده چالوس، چهارمین جاده زیبای جهان اما خطرناک |وبگاه=کارانپی |تاریخ=۳ ژانویه ۲۰۲۶ |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref> جاده چالوس در طول ۱۶۸ کیلومتری از میان [[رشته‌کوه البرز]] می‌گذرد و [[تهران]] و [[کرج]] را به [[چالوس]] و سواحل [[دریای خزر]] متصل می‌کند.<ref name="wp-chalus" /><ref name="flytoday">{{یادکرد وب |نشانی=https://www.flytoday.ir/blog/where-is-chalus-road/ |عنوان=جاده چالوس کجاست؟ |وبگاه=فلای‌تودی |تاریخ=۱۰ فوریه ۲۰۲۵ |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>

## تاریخچه

### پیشینهٔ اولیه

اولین بار آلبرت ژوزف گاستایگر، مهندس اتریشی و استاد مهندسی در [[مدرسه دارالفنون]]، به‌عنوان مهم‌ترین ماموریت خود در ایران، موفق به احداث بخش‌های مهمی از جادهٔ کالسکه‌رو [[تهران]]-[[مازندران]] در فاصلهٔ ۱۸۶۴ تا ۱۸۶۸ میلادی (۱۲۸۱–۱۲۸۵ قمری) شد.<ref name="wp-chalus" /> این پروژه شامل به‌کارگیری ۱۶۰۰ کارگر و پیشاهنگ، ساخت ۲۷ پل و '''نخستین تونل ایران''' بود.<ref name="wp-chalus" /> مسیر امروزی جادهٔ چالوس در حد فاصل دوآب شهرستانک تا چالوس تا حد زیادی از مسیر تعیین‌شدهٔ گاستایگر پیروی می‌کند.<ref name="wp-chalus" />

### ساخت در دوران پهلوی

تا اواخر دوره [[قاجار]]، جادهٔ شوسه‌ای بین [[کرج]]–[[چالوس]] وجود نداشت و تنها یک مسیر خاکی و مالرو، راه دسترسی به روستاهای این منطقه را تشکیل می‌داد، اما به‌گونه‌ای نبود که ارتباط‌دهندهٔ [[تهران]] با [[استان مازندران]] به‌صورت راه شوسه قابل‌استفاده برای خودرو باشد.<ref name="wp-chalus" /><ref name="purson">{{یادکرد وب |نشانی=https://purson.ir/fa/content/397675/ |عنوان=جاده چالوس و ناگفته‌های به اندازه چند قرن |وبگاه=پرسون |تاریخ=۱۶ مه ۲۰۲۲ |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>

احداث جاده در دوران [[رضاشاه پهلوی]] در اردیبهشت ۱۳۱۰ آغاز و در سال ۱۳۱۲ مورد بهره‌برداری قرار گرفت.<ref name="wp-chalus" /><ref name="tabnak" /> طرح و مطالعات و ساخت جاده کرج–چالوس طی سال ۱۳۰۹ توسط مهندسی به نام '''چرنتلسکی''' طراحی و نقشه‌برداری شد.<ref name="purson" /> عملیات اجرایی جاده از محل اعتبار عایدات قند و شکر و چای در اواسط اردیبهشت سال ۱۳۱۰ آغاز شد.<ref name="fararu">{{یادکرد وب |نشانی=https://fararu.com/fa/news/326234/ |عنوان=جاده چالوس چگونه و در چه مدتی ساخته شد؟ |وبگاه=فرارو |تاریخ=۱۶ آگوست ۲۰۱۷ |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>

مراسم افتتاح روز جمعه دهم آذر ۱۳۱۲ با حضور [[رضاشاه پهلوی]] برگزار و جاده چالوس افتتاح و به نام '''راه مخصوص''' نامیده شد.<ref name="wp-chalus" /> طول این جاده ۱۶۸ کیلومتر و عرض آن ۸ متر و در برخی قسمت‌ها به ده الی دوازده متر می‌رسید.<ref name="wp-chalus" /><ref name="flytoday" />

## مشخصات فنی و جغرافیایی

جاده کرج-چالوس به طول ۱۶۸ کیلومتر از [[کرج]] آغاز می‌شود و از قلب [[رشته‌کوه البرز]] عبور کرده و به [[چالوس]] در کنار [[دریای خزر]] می‌رسد.<ref name="wp-chalus" /><ref name="roozgasht">{{یادکرد وب |نشانی=https://roozgasht.com/iran-tourism/جاده-چالوس/ |عنوان=نگاهی به جاده چالوس و مسیر دسترسی به آن |وبگاه=روزگشت |تاریخ=۲۸ ژوئن ۲۰۲۴ |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref> این جاده دارای چشم‌اندازهای بکر و طبیعی است و از محبوب‌ترین و پرترددترین مسیرهای منتهی به شمال کشور محسوب می‌شود.<ref name="tabnak" /><ref name="roozgasht" />

محور چالوس–کرج از بی‌نظیرترین مناظر و چشم‌اندازهای بکر و طبیعی برخوردار است و همین امر گاهی سبب ترافیک‌های سنگین در تعطیلات می‌شود.<ref name="wp-chalus" /> برای ساخت این جاده، تونل‌ها و پل‌های طولانی بسیاری ساخته شده که با توجه به زمان ساخت آن‌ها در دوره [[رضاشاه پهلوی]]، کار و رنج زیادی لازم داشته است.<ref name="tabnak" />

## تونل کندوان

'''تونل کندوان''' یازدهمین و شناخته‌شده‌ترین تونل [[جاده کرج-چالوس]] است که در فاصله ۹۰ کیلومتری جنوب [[چالوس]] قرار دارد.<ref name="roozgasht" /><ref name="kojaro-kandovan">{{یادکرد وب |نشانی=https://www.kojaro.com/thingstodo/193934-kandovan-tunnel-chalus-road/ |عنوان=تونل کندوان جاده چالوس کجاست |وبگاه=کجارو |تاریخ=۳۰ آگوست ۲۰۲۲ |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref> احداث تونل کندوان در سال ۱۳۱۴ خورشیدی آغاز شد و بعد از گذشت سه سال در ۲۷ اردیبهشت ۱۳۱۷ به بهره‌برداری رسید.<ref name="kojaro-kandovan" /><ref name="tabnak-kandovan">{{یادکرد وب |نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/tags/178776/1/ |عنوان=تونل کندوان |وبگاه=تابناک |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>

ساخت تونل کندوان در زمان وزارت '''مجید آهی'''، وزیر راه آن دوره انجام شد و به گفته ابوالحسن عمیدی نوری، قرارداد ساخت تونل کندوان را دو شرکت دانمارکی یا سوئدی بر عهده داشتند.<ref name="kojaro-kandovan" /> در سال ۱۳۱۴، اولین دینامیت را برای حفر تونل به‌کار بردند و پس از آن کارگران ایرانی با استفاده از تیشه و کلنگ، حفاری این تونل را انجام دادند.<ref name="kojaro-kandovan" /> در طی سه سال انجام این پروژه، ۹۰,۰۰۰ متر مکعب سنگ و خاک حفر و از تونل خارج شد و برای کندن قسمت‌های سنگی حدود ۴۶,۴۰۰ کیلوگرم دینامیت استفاده شد.<ref name="kojaro-kandovan" />

طول تونل کندوان به مسافت یک هزار و ۸۸۶ متر (برخی منابع ۱۸۸۰ متر ذکر کرده‌اند)، عرض پنج الی هفت متر و ارتفاع شش متر است.<ref name="tabnak" /> با احداث این تونل، ۱۳ کیلومتر از مسیر مرکز [[کرج]] به [[چالوس]] کاسته شد، چون پیش از این برای طی این مسیر باید کوه دور زده می‌شد.<ref name="tabnak" /><ref name="kojaro-kandovan" /> قبل از ساخت تونل کندوان، مسیر جاده کرج به چالوس حدود پنج ماه از سال غیرقابل تردد بود.<ref name="kojaro-kandovan" />

به نقل از گفته‌های شفاهی از مردم قدیم، کارگران را برای کندن این تونل در دل کوه (چون کندن تونل کندوان آن‌هم بدون تجهیزات کار بسیار سخت و دشواری بود) با یک سکه پنج ریالی که در آن زمان ارزشمند بود تشویق می‌کردند و گفته می‌شود به ازای هر کلنگ پول داده می‌شد.<ref name="tabnak" />

## جاذبه‌های گردشگری

جاده کرج-چالوس از جمله جاده‌هایی است که در هر فصل به رنگی در می‌آید و گاه تضاد رنگ‌ها همزمان با هم منظره‌های باشکوه، منحصر‌به‌فرد و چشم‌نوازی پدید می‌آورد.<ref name="carnp" /> این جاده با ساخت [[سد امیرکبیر (کرج)|سد امیرکبیر]] (سد کرج) در سال ۱۳۴۰ به یکی از تفریحگاه‌های مهم گردشگری ایران تبدیل شد.<ref name="wp-chalus" /><ref name="tabnak" />

### سد امیرکبیر

[[سد امیرکبیر (کرج)|سد امیرکبیر]] (سد کرج) یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های جاده کرج-چالوس است که دریاچه‌ای زیبا در دل کوه‌های [[البرز]] ایجاد کرده و محل استراحت و تفریح گردشگران است.<ref name="roozgasht" /><ref name="lastsecond">{{یادکرد وب |نشانی=https://lastsecond.ir/blog/11148-sights-of-chalus-road |عنوان=جاهای دیدنی جاده چالوس |وبگاه=لست‌سکند |تاریخ=۲۹ ژوئن ۲۰۲۵ |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>

### بخش آسارا

[[بخش آسارا]] از نظر منابع طبیعی و تاریخی آن‌چنان غنی است که ظرفیت لازم برای ایجاد صنعت جهانگردی و گردشگری بین‌المللی را نیز دارد و جاده کرج-چالوس به‌عنوان یکی از زیباترین و دیدنی‌ترین جاده‌های جهان در این بخش واقع است.<ref name="carnp" /> سالانه حدود ۱۳ میلیون جهانگرد و گردشگر داخلی از این جاده بازدید می‌کنند.<ref name="carnp" /> [[بخش آسارا]] با دارابودن ۳ قله بالای ۴ هزار متر و [[پیست اسکی دیزین]]، از مناطق مهم گردشگری ورزشی محسوب می‌شود.<ref name="carnp" />

### روستا و قلعه‌های تاریخی

در مسیر جاده کرج-چالوس، آثار تاریخی متعددی وجود دارد که از جمله می‌توان به [[کاخ شهرستانک]]، [[قلعه دزدبند شهرستانک]]، [[قلعه صلصال]]، [[قلعه ری‌زمین]] و [[تپه شنستون]] اشاره کرد.<ref name="carnp" /> روستای [[شهرستانک (کرج)|شهرستانک]] که در کیلومتر ۴۵ جاده قرار دارد، یکی از روستاهای تاریخی این مسیر است.<ref name="trip">{{یادکرد وب |نشانی=https://www.trip.ir/blog/post/91337/ |عنوان=جاهای دیدنی جاده چالوس |وبگاه=تریپ |تاریخ=۸ مارس ۲۰۲۴ |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>

### آبشارها

آبشار هفت‌چشمه واقع در کیلومتر ۱۷ جاده چالوس با ارتفاع حدود ۷۰ متر، یکی از جاذبه‌های طبیعی این منطقه است.<ref name="lastsecond" /> آبشار هریجان از دیگر آبشارهای زیبای این مسیر است.<ref name="lastsecond" />

### پیست اسکی دیزین

[[پیست اسکی دیزین|پیست بین‌المللی اسکی دیزین]] در ۷۵ کیلومتری [[کرج]]، جزو اصلی‌ترین جاهای تفریحی جاده چالوس به‌شمار می‌رود.<ref name="trip" /><ref name="eghamat">{{یادکرد وب |نشانی=https://www.eghamat24.com/blog/28369/top-sights-in-chalus |عنوان=۴۱ تا از جاهای دیدنی چالوس و جاده آن |وبگاه=اقامت ۲۴ |تاریخ=۳ اکتبر ۲۰۲۵ |تاریخ بازبینی=۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>

## ترافیک و ایمنی

جاده کرج-چالوس یکی از پررفت‌وآمدترین جاده‌های ایران است.<ref name="wp-chalus" /> محور چالوس–کرج از محبوب‌ترین مسیرهای منتهی به شمال کشور می‌باشد و در تعطیلات و آخر هفته‌ها، دچار ترافیک‌های سنگین می‌شود.<ref name="wp-chalus" /><ref name="roozgasht" /> بیشتر سفرهای گردشگری مردم [[تهران]] و [[کرج]] به کرانه‌های [[دریای خزر]] به‌ویژه در تابستان از طریق همین جاده صورت می‌گیرد.<ref name="tabnak" />

با وجود مناظر زیبای اطراف این جاده، نقاط حادثه‌خیز زیادی در طول مسیر جاده چالوس وجود دارد.<ref name="carnp" /> گردنه‌های خطرناک، پیچ‌های تند، خطراتی مانند رانش زمین، زلزله و ریزش کوه از جمله چالش‌های ایمنی این جاده است.<ref name="roozgasht" />

## دسترسی

برای دسترسی به جاده کرج-چالوس از [[تهران]]، مسافران می‌توانند از [[اتوبان تهران-کرج]] (بزرگراه شهید لشکری یا جاده مخصوص) به‌طرف شهر [[کرج]] حرکت کنند و سپس از طریق [[اتوبان همت]] (خرازی) به جاده چالوس بروند.<ref name="roozgasht" /> از [[کرج]] نیز می‌توان مستقیماً وارد جاده چالوس شد.<ref name="flytoday" />

## پانویس

{{پانویس}}

جاده چالوس - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Modir در ‏۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۰۳