https://wikialborz.com/history/%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2_%D9%85%D9%84%DB%8C_%D8%B0%D8%AE%D8%A7%DB%8C%D8%B1_%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D9%88_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86?feed=atomمرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران - تاریخچهٔ نسخهها2026-09-01T00:48:42Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.6https://wikialborz.com/index.php?title=%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2_%D9%85%D9%84%DB%8C_%D8%B0%D8%AE%D8%A7%DB%8C%D8%B1_%DA%98%D9%86%D8%AA%DB%8C%DA%A9%DB%8C_%D9%88_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11424&oldid=prevModir: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات سازمان | نام = مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران | نام انگلیسی = Iranian Biological Resource Center | نام کوتاه = IBR C | تصویر = | عنوان تصویر = | نوع = مرکز پژوهشی و زیستبانک ملی | تأسیس = ۱۳۸۶ | وابستگی = جهاد دانشگاهی | حوزه فعالیت = ذخایر ژنتیکی، زی...» ایجاد کرد2026-08-31T20:21:51Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات سازمان | نام = مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران | نام انگلیسی = Iranian Biological Resource Center | نام کوتاه = IBR C | تصویر = | عنوان تصویر = | نوع = مرکز پژوهشی و زیستبانک ملی | تأسیس = ۱۳۸۶ | وابستگی = <a href="/edit/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF_%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C?redlink=1" class="new" title="جهاد دانشگاهی (صفحه وجود ندارد)">جهاد دانشگاهی</a> | حوزه فعالیت = ذخایر ژنتیکی، زی...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات سازمان<br />
| نام = مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران<br />
| نام انگلیسی = Iranian Biological Resource Center<br />
| نام کوتاه = IBR C<br />
| تصویر = <br />
| عنوان تصویر = <br />
| نوع = مرکز پژوهشی و زیستبانک ملی<br />
| تأسیس = ۱۳۸۶<br />
| وابستگی = [[جهاد دانشگاهی]]<br />
| حوزه فعالیت = ذخایر ژنتیکی، زیستبانک، زیستفناوری و تنوع زیستی<br />
| رئیس = حسین شاهسوارانی<br />
| مکان = کمالشهر، [[شهرستان کرج]]، [[استان البرز]]، ایران<br />
| نشانی = ابتدای آزادراه کرج–قزوین، ورودی بهشت سکینه، کمالشهر، انتهای خیابان شهدای جهاد دانشگاهی، مجتمع تحقیقاتی شهدای جهاد دانشگاهی<br />
| تلفن = ۰۲۶–۳۴۷۶۲۴۰۸<br />
| نمابر = ۰۲۶–۳۴۷۶۲۴۵۳<br />
| وبگاه = {{نشانی وب|https://ibrc.ir/}}<br />
}}<br />
'''مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران''' نهادی پژوهشی و زیستبانک ملی وابسته به جهاد دانشگاهی است که با هدف حفاظت، گردآوری، شناسایی، ثبت، کنترل کیفیت، نگهداری، تکثیر و توزیع منابع ژنتیکی و زیستی فعالیت میکند.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=اساسنامه مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |نشانی=https://srm.acecr.ac.ir/fa/page/422/اساسنامه-مرکز-ملی-ذخایر-ژنتیکی-و-زیستی-ایران |ناشر=جهاد دانشگاهی |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref> این مرکز در سال ۱۳۸۶ در جهاد دانشگاهی پایهگذاری شد و مأموریت آن، ایجاد مرجع ملی برای حفظ و بهرهبرداری از ذخایر ژنتیکی و زیستی کشور و نیز هماهنگسازی فعالیت زیستبانکها و مجموعههای مرتبط عنوان شده است.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=معرفی مرکز |نشانی=https://ibrc.ir/fa/page/8306/معرفی-مرکز |ناشر=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
<br />
مرکز اصلی این مجموعه در مجتمع تحقیقاتی شهدای جهاد دانشگاهی، در کمالشهرِ استان البرز قرار دارد. بخشی از خدمات و فعالیتهای آموزشی و تخصصی مرکز نیز در دفتر تهران انجام میشود.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |نشانی=https://research.jdkhj.ir/fa/page/2776/مرکز-ملی-ذخایر-ژنتیکی-و-زیستی-ایران |ناشر=معاونت پژوهش و فناوری جهاد دانشگاهی |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><ref>{{یادکرد وب |عنوان=اطلاعات کامل تماس |نشانی=https://ibrc.ir/fa/page/8543/اطلاعات-کامل-تماس |ناشر=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
<br />
== تاریخچه ==<br />
<br />
ایدهٔ ایجاد مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران در پی تأکید بر اهمیت صیانت از تنوع زیستی، منابع ژنتیکی و نیازهای پژوهشی کشور شکل گرفت. مرکز بر اساس اطلاعات رسمی خود، در سال ۱۳۸۶ با فرمان رهبر جمهوری اسلامی ایران و در ساختار جهاد دانشگاهی پایهگذاری شد.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=تاریخچه |نشانی=https://ibrc.ir/fa/page/8309/تاریخچه |ناشر=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
<br />
بر پایهٔ اساسنامهٔ مرکز، دامنهٔ فعالیت آن شامل گردآوری، تعیین هویت، کنترل کیفی، طبقهبندی، ثبت، نگهداری، تکثیر و توزیع ذخایر زیستیِ قابل کشت و تجدیدپذیر است. این ذخایر میتوانند باکتریها، قارچها، ویروسها، سلولهای انسانی و جانوری، بذرها و سلولهای گیاهی، DNA ژنومی و فرآوردههای نوکلئوتیدی را دربر بگیرند.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=اساسنامه مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |نشانی=https://srm.acecr.ac.ir/fa/page/422/اساسنامه-مرکز-ملی-ذخایر-ژنتیکی-و-زیستی-ایران |ناشر=جهاد دانشگاهی |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
<br />
بانک سلولهای انسانی و جانوریِ مرکز از سال ۱۳۸۸ فعالیت خود را آغاز کرد.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |نشانی=https://shopibrc.acecr.ac.ir/ |ناشر=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
<br />
== ساختار و مدیریت ==<br />
<br />
ساختار تخصصی مرکز بر چهار بانک زیستی اصلی استوار است:<ref>{{یادکرد وب |عنوان=تاریخچه |نشانی=https://ibrc.ir/fa/page/8309/تاریخچه |ناشر=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
<br />
* '''بانک میکروارگانیسمها'''؛ شامل گردآوری، جداسازی، شناسایی، تأیید هویت، کنترل کیفیت و نگهداری ریزسازوارهها.<br />
* '''بانک سلولهای انسانی و جانوری'''؛ برای نگهداری و عرضهٔ سلولهای انسانی و جانوری قابل کشت.<br />
* '''بانک گیاهی'''؛ برای گردآوری و حفاظت از بذرها، نمونههای گیاهی و دیگر منابع ژنتیکی گیاهی.<br />
* '''بانک DNA و دادههای ژنومی'''؛ برای نگهداری DNA ژنومی و اطلاعات و دادههای مرتبط.<br />
<br />
در کنار این بانکها، ادارهٔ تجاریسازی، پروژهیابی و بازاریابی نیز در ساختار مرکز پیشبینی شده است.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=تاریخچه |نشانی=https://ibrc.ir/fa/page/8309/تاریخچه |ناشر=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
<br />
بر اساس گزارشهای منتشرشده در سال ۱۴۰۳، حسین شاهسوارانی با حکم رئیس جهاد دانشگاهی به سرپرستی مرکز منصوب شد.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=سرپرست مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران منصوب شد |نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1403/01/14/3062333/سرپرست-مرکز-ملی-ذخایر-ژنتیکی-و-زیستی-ایران-منصوب-شد |ناشر=خبرگزاری تسنیم |تاریخ=۱۴۰۳-۰۱-۱۴ |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref> در گزارشهای منتشرشده در سال ۱۴۰۵ نیز از او با عنوان رئیس مرکز یاد شده است.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=نقش راهبردی جهاد دانشگاهی در صیانت از ذخایر ژنتیکی و توسعه زیستفناوری کشور |نشانی=https://research.jdkhj.ir/fa/news/103776/نقش-راهبردی-جهاددانشگاهی-در-صیانت-از-ذخایر-ژنتیکی-و-توسعه-زیست-فناوری-کشور |ناشر=جهاد دانشگاهی خراسان جنوبی |تاریخ=۱۴۰۵-۰۵-۱۵ |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
<br />
== مأموریتها و فعالیتها ==<br />
<br />
وظیفهٔ اصلی مرکز، حفاظت از ذخایر ژنتیکی و زیستی کشور و فراهمکردن زمینهٔ بهرهبرداری علمی، پژوهشی و فناورانه از این منابع است. در اسناد و معرفیهای رسمی مرکز، مأموریتهای زیر ذکر شدهاند:<ref>{{یادکرد وب |عنوان=معرفی مرکز |نشانی=https://ibrc.ir/fa/page/8306/معرفی-مرکز |ناشر=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><ref>{{یادکرد وب |عنوان=اساسنامه مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |نشانی=https://srm.acecr.ac.ir/fa/page/422/اساسنامه-مرکز-ملی-ذخایر-ژنتیکی-و-زیستی-ایران |ناشر=جهاد دانشگاهی |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
<br />
* تدوین و پیشنهاد استانداردهای گردآوری، شناسایی، ذخیرهسازی، تولید، توزیع و مبادلهٔ مواد و ذخایر زیستی.<br />
* ایجاد سازوکار ثبت مواد و ذخایر زیستی با رعایت حقوق مالکیت معنویِ ثبتکنندگان.<br />
* گردآوری، شناسایی، کنترل کیفیت و نگهداریِ ذخایر زیستی انسانی، جانوری، گیاهی و میکروارگانیسمی.<br />
* بررسی وضعیت زیستبانکها و مجموعههای زیستی کشور و ایجاد شبکهای مجازی از آنها.<br />
* ارائهٔ خدمات تخصصی، فنی و آموزشی به بانکها و مجموعههای زیستی و دیگر مراکز متقاضی.<br />
* فراهمکردن امکان مبادله و توزیع مواد زیستی از منابع داخلی و خارجی.<br />
* پشتیبانی از پژوهشهای زیستفناوری، ژنتیک مولکولی، بیوانفورماتیک و علوم سلولی.<br />
<br />
مرکز همچنین کارگاهها و دورههای آموزشی کاربردی در زمینههای زیستفناوری، ژنتیک مولکولی، بیوانفورماتیک و علوم سلولی برگزار میکند.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |نشانی=https://ibrc.ir/ |ناشر=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
<br />
== دستاوردها و اهمیت ==<br />
<br />
ذخایر ژنتیکی و زیستی در حوزههایی مانند سلامت، دارو، کشاورزی، محیط زیست، امنیت غذایی و زیستفناوری کاربرد دارند. در گزارشهای جهاد دانشگاهی، صیانت از این ذخایر با مفاهیمی چون امنیت سلامت، امنیت غذایی، امنیت اقتصادی و حفاظت از ثروت ملی پیوند داده شده است.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=نقش راهبردی جهاد دانشگاهی در صیانت از ذخایر ژنتیکی و توسعه زیستفناوری کشور |نشانی=https://research.jdkhj.ir/fa/news/103776/نقش-راهبردی-جهاددانشگاهی-در-صیانت-از-ذخایر-ژنتیکی-و-توسعه-زیست-فناوری-کشور |ناشر=جهاد دانشگاهی خراسان جنوبی |تاریخ=۱۴۰۵-۰۵-۱۵ |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
<br />
در سال ۱۳۹۶، نام بانک میکروارگانیسمهای مرکز در فهرست کلکسیونهای میکروبی معتبرِ منتشرشده در نشریهٔ بینالمللی ''International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology'' (IJSEM) قرار گرفت. در گزارش منتشرشده در این باره، بانک میکروارگانیسمهای مرکز تنها کلکسیون ایرانیِ حاضر در آن فهرست معرفی شده بود.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=بانک میکروارگانیسمهای مرکز ذخایر ژنتیکی دارای اعتبار جهانی شد |نشانی=https://www.mehrnews.com/news/4101298/بانک-میکروارگانیسم-های-مرکز-ذخایر-ژنتیکی-دارای-اعتبار-جهانی-شد |ناشر=خبرگزاری مهر |تاریخ=۱۳۹۶-۰۵-۲۹ |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
<br />
همچنین در آیین بزرگداشت چهلوششمین سالگرد تشکیل جهاد دانشگاهی، محدثه رمضانی، مدیر بانک میکروارگانیسمهای این مرکز، بهعنوان جهادگر نمونهٔ جهاد دانشگاهی کشور معرفی شد.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |نشانی=https://ibrc.ir/ |ناشر=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
<br />
== موقعیت و راههای ارتباطی ==<br />
<br />
مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران در استان البرز، شهرستان کرج، کمالشهر و در مجتمع تحقیقاتی شهدای جهاد دانشگاهی قرار دارد.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |نشانی=https://research.jdkhj.ir/fa/page/2776/مرکز-ملی-ذخایر-ژنتیکی-و-زیستی-ایران |ناشر=معاونت پژوهش و فناوری جهاد دانشگاهی |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
<br />
* '''نشانی مرکز در کرج:''' ابتدای آزادراه کرج–قزوین، ورودی بهشت سکینه، کمالشهر، انتهای خیابان شهدای جهاد دانشگاهی، مجتمع تحقیقاتی شهدای جهاد دانشگاهی، مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |نشانی=https://acecr.ac.ir/fa/page/109/مرکز-ملی-ذخایر-ژنتیکی-و-زیستی-ایران |ناشر=جهاد دانشگاهی |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
* '''تلفن روابط عمومی و مرکز:''' ۰۲۶–۳۴۷۶۲۴۰۸.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=اطلاعات کامل تماس |نشانی=https://ibrc.ir/fa/page/8543/اطلاعات-کامل-تماس |ناشر=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
* '''نمابر:''' ۰۲۶–۳۴۷۶۲۴۵۳.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |نشانی=https://acecr.ac.ir/fa/page/109/مرکز-ملی-ذخایر-ژنتیکی-و-زیستی-ایران |ناشر=جهاد دانشگاهی |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
* '''پست الکترونیکی:''' sec.ibrc@acecr.ac.ir.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |نشانی=https://acecr.ac.ir/fa/page/109/مرکز-ملی-ذخایر-ژنتیکی-و-زیستی-ایران |ناشر=جهاد دانشگاهی |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
* '''وبگاه:''' ibrc.ir.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |نشانی=https://ibrc.ir/ |ناشر=مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران |تاریخ= |تاریخبازبینی=۲۰۲۶-۰۸-۳۱}}</ref><br />
<br />
== جستارهای وابسته ==<br />
<br />
* [[جهاد دانشگاهی]]<br />
* [[زیستبانک]]<br />
* [[تنوع زیستی در ایران]]<br />
* [[زیستفناوری در ایران]]<br />
* [[کمالشهر]]<br />
<br />
== منابع ==<br />
<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
== پیوند به بیرون ==<br />
<br />
* [https://ibrc.ir/ وبگاه رسمی مرکز ملی ذخایر ژنتیکی و زیستی ایران]<br />
* [https://shopibrc.acecr.ac.ir/ سامانهٔ خدمات و محصولات زیستی مرکز]<br />
<br />
[[رده:جهاد دانشگاهی]]<br />
[[رده:سازمانهای علمی در ایران]]<br />
[[رده:زیستبانکها]]<br />
[[رده:زیستفناوری در ایران]]<br />
[[رده:مراکز پژوهشی در استان البرز]]<br />
[[رده:سازمانهای کرج]]<br />
[[رده:کمالشهر]]</div>Modir