کارخانه قند کرج - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Modir در ‏۵ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۳۸

2026-08-05T17:38:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۳۸
خط ۱:		خط ۱:
	{{جعبه اطلاعات سازمان		{{جعبه اطلاعات سازمان
	\| نام کامل = شرکت تولیدی قند کرج		\|نام سازمان = شرکت تولیدی قند کرج
	\| نام ~~محلی~~ = کارخانه قند کرج		\|نام کامل = شرکت تولیدی قند کرج
	\| ~~لوگو~~ =		\|نام انگلیسی = Karaj Sugar Manufacturing Company
	\| وضعیت حقوقی = شرکت سهامی عام		\|تصویر =
	\| ~~زمینه~~ = ~~صنایع غذایی – تولید شکر و قند~~		\|توضیح تصویر = کارخانه قند کرج
	\| تأسیس = ۱۳۱۱ ~~خورشیدی~~		\|نوع = شرکت صنعتی
	\| ~~بنیانگذاران~~ = دولت ایران ~~(دوران~~ رضاشاه)		\|وضعیت حقوقی = شرکت سهامی عام
	\| ~~شهر~~ = [[استان البرز]]، [[کرج]]		\|شماره ثبت =
	\| ~~مکان~~ = محله چهارصد دستگاه، ~~بلوار دانش‌آموز~~		\|شناسه ملی =
	\| ~~افراد کلیدی~~ = ~~دکتر مهدی زاهدی‌اول (مدیرعامل~~ و ~~رئیس هیئت مدیره)~~		\|سال تأسیس = ۱۳۱۱
	\| محصولات = شکر سفید، قند (برند «روزمره»)		\|بنیان‌گذار = دولت ایران در دوره رضاشاه
	\| ~~مالک~~ = ~~صندوق ذخیره فرهنگیان (سهامدار عمده با ۳۷٪)~~		\|مالک = صندوق ذخیره فرهنگیان
	\| وبگاه = [https://karajsugar.ir karajsugar.ir]		\|رئیس = دکتر مهدی زاهدی‌اول
			\|مدیرعامل = دکتر مهدی زاهدی‌اول
			\|کشور = ایران
			\|استان = [[استان البرز]]
			\|شهر = [[کرج]]
			\|منطقه = [[چهارصد دستگاه]]
			\|نشانی = بلوار دانش‌آموز، محله چهارصد دستگاه، کرج
			\|هدف = تولید و فرآوری محصولات قندی و شکر
			\|حوزه فعالیت = صنایع غذایی
			\|زمینه فعالیت = تولید قند و شکر
			\|محصولات = شکر سفید، قند با برند «روزمره»
			\|پروژه‌های شاخص = توسعه و نوسازی کارخانه قند کرج
			\|تعداد کارکنان =
			\|وبگاه = [https://karajsugar.ir karajsugar.ir]
	}}		}}

	'''کارخانه قند کرج''' یکی از قدیمی‌ترین و تاریخی‌ترین کارخانه‌های صنعتی ایران و دومین کارخانه قند کشور است که در سال ۱۳۱۱ خورشیدی در شهر [[کرج]] در [[استان البرز]] تأسیس شد. این کارخانه که توسط معمار روسی [[نیکلای مارکف]] طراحی گردید، نقش مهمی در توسعه صنعتی ایران در دوران رضا شاه پهلوی ایفا کرد و به عنوان یکی از نمادهای میراث صنعتی کشور شناخته می‌شود. کارخانه قند کرج به صورت شرکت سهامی عام فعالیت می‌کند و محصولات خود را با برند تجاری «روزمره» به بازار عرضه می‌نماید.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://archawpress.org/کارخانه-قند-کرج-نیکلای-مارکف\|عنوان=کارخانه قند کرج؛ نیکلای مارکف\|وبگاه=آرچاو پرس}}</ref>		'''کارخانه قند کرج''' یکی از قدیمی‌ترین و تاریخی‌ترین کارخانه‌های صنعتی ایران و دومین کارخانه قند کشور است که در سال ۱۳۱۱ خورشیدی در شهر [[کرج]] در [[استان البرز]] تأسیس شد. این کارخانه که توسط معمار روسی [[نیکلای مارکف]] طراحی گردید، نقش مهمی در توسعه صنعتی ایران در دوران رضا شاه پهلوی ایفا کرد و به عنوان یکی از نمادهای میراث صنعتی کشور شناخته می‌شود. کارخانه قند کرج به صورت شرکت سهامی عام فعالیت می‌کند و محصولات خود را با برند تجاری «روزمره» به بازار عرضه می‌نماید.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://archawpress.org/کارخانه-قند-کرج-نیکلای-مارکف\|عنوان=کارخانه قند کرج؛ نیکلای مارکف\|وبگاه=آرچاو پرس}}</ref>

Modir در ‏۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۶

2026-04-09T11:16:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۶
خط ۱:		خط ۱:
	{{جعبه اطلاعات ~~شرکت~~		{{جعبه اطلاعات سازمان
	\| نام = شرکت تولیدی قند کرج		\| نام کامل = شرکت تولیدی قند کرج
	\| نام محلی = کارخانه قند کرج		\| نام محلی = کارخانه قند کرج
	\| لوگو =		\| لوگو =
	\| ~~نوع~~ = [[شرکت سهامی عام]]		\| وضعیت حقوقی = شرکت سهامی عام
	\| ~~صنعت~~ = صنایع غذایی – تولید شکر و قند		\| زمینه = صنایع غذایی – تولید شکر و قند
	\| تأسیس = ۱۳۱۱ خورشیدی		\| تأسیس = ۱۳۱۱ خورشیدی
	\| بنیانگذاران = دولت ایران (دوران رضاشاه)		\| بنیانگذاران = دولت ایران (دوران رضاشاه)
	\| ~~دفتر مرکزی~~ = [[~~کرج~~]]، [[~~استان البرز~~]]		\| شهر = [[استان البرز]]، [[کرج]]
	\| مکان = محله چهارصد دستگاه، بلوار دانش‌آموز		\| مکان = محله چهارصد دستگاه، بلوار دانش‌آموز
	\| افراد کلیدی = دکتر مهدی زاهدی‌اول (مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره)		\| افراد کلیدی = دکتر مهدی زاهدی‌اول (مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره)
	\| محصولات = شکر سفید، قند (برند «روزمره»)		\| محصولات = شکر سفید، قند (برند «روزمره»)
	\| مالک = [[صندوق ذخیره فرهنگیان]] (سهامدار عمده با ۳۷٪)		\| مالک = صندوق ذخیره فرهنگیان (سهامدار عمده با ۳۷٪)
	\| وبگاه = [https://karajsugar.ir karajsugar.ir]		\| وبگاه = [https://karajsugar.ir karajsugar.ir]
	}}		}}

Modir در ‏۳۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۵۳

2026-03-31T14:53:21Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۵۳
خط ۱۰۹:		خط ۱۰۹:
	* [[جهانشهر]]		* [[جهانشهر]]
	* [[محله چهارصد دستگاه]]		* [[محله چهارصد دستگاه]]
	* [[صنعت قند و شکر ایران]]
	* [[میراث صنعتی ایران]]
	* [[رضا شاه پهلوی]]
	* [[صنایع ایجادشده در دوران رضاشاه]]

	== منابع ==		== منابع ==

Modir در ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۱

2026-02-17T20:21:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۱
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	}}		}}

	'''کارخانه قند کرج''' یکی از قدیمی‌ترین و تاریخی‌ترین کارخانه‌های صنعتی ایران و دومین کارخانه قند کشور است که در سال ۱۳۱۱ خورشیدی در شهر [[کرج]] در [[استان البرز]] تأسیس شد. این کارخانه که توسط معمار روسی [[نیکلای مارکف]] طراحی گردید، نقش مهمی در توسعه صنعتی ایران در دوران [[رضا شاه پهلوی]] ایفا کرد و به عنوان یکی از نمادهای میراث صنعتی کشور شناخته می‌شود. کارخانه قند کرج به صورت [[شرکت سهامی عام]] فعالیت می‌کند و محصولات خود را با برند تجاری «روزمره» به بازار عرضه می‌نماید.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://archawpress.org/کارخانه-قند-کرج-نیکلای-مارکف\|عنوان=کارخانه قند کرج؛ نیکلای مارکف\|وبگاه=آرچاو پرس}}</ref>		'''کارخانه قند کرج''' یکی از قدیمی‌ترین و تاریخی‌ترین کارخانه‌های صنعتی ایران و دومین کارخانه قند کشور است که در سال ۱۳۱۱ خورشیدی در شهر [[کرج]] در [[استان البرز]] تأسیس شد. این کارخانه که توسط معمار روسی [[نیکلای مارکف]] طراحی گردید، نقش مهمی در توسعه صنعتی ایران در دوران رضا شاه پهلوی ایفا کرد و به عنوان یکی از نمادهای میراث صنعتی کشور شناخته می‌شود. کارخانه قند کرج به صورت شرکت سهامی عام فعالیت می‌کند و محصولات خود را با برند تجاری «روزمره» به بازار عرضه می‌نماید.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://archawpress.org/کارخانه-قند-کرج-نیکلای-مارکف\|عنوان=کارخانه قند کرج؛ نیکلای مارکف\|وبگاه=آرچاو پرس}}</ref>

	== تاریخچه ==		== تاریخچه ==
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	مقدمات تأسیس کارخانه قند کرج در سال ۱۳۱۱ شمسی آغاز شد. سفارش ساخت ماشین‌آلات، نصب و راه‌اندازی به شرکت اشکودا چکسلواکی (اشکورا) با ظرفیت ۳۵۰ تن چغندر در روز واگذار شد. ساختمان‌های صنعتی، اداری و کوی کارکنان توسط شرکت تستاپ ساخته شد. در روزنامه اطلاعات سال ۱۳۱۱ خبری مبنی بر پیشرفت عملیات ساخت کارخانه قند کرج درج شده است.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://karajsugar.ir/about-us\|عنوان=درباره ما\|وبگاه=شرکت تولیدی قند کرج}}</ref>		مقدمات تأسیس کارخانه قند کرج در سال ۱۳۱۱ شمسی آغاز شد. سفارش ساخت ماشین‌آلات، نصب و راه‌اندازی به شرکت اشکودا چکسلواکی (اشکورا) با ظرفیت ۳۵۰ تن چغندر در روز واگذار شد. ساختمان‌های صنعتی، اداری و کوی کارکنان توسط شرکت تستاپ ساخته شد. در روزنامه اطلاعات سال ۱۳۱۱ خبری مبنی بر پیشرفت عملیات ساخت کارخانه قند کرج درج شده است.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://karajsugar.ir/about-us\|عنوان=درباره ما\|وبگاه=شرکت تولیدی قند کرج}}</ref>

	در ۸ آذرماه ۱۳۱۱، [[رضا شاه پهلوی]] دومین کارخانه قند ایران را در کرج گشود. گنجایش و توانایی این کارخانه دو برابر کارخانه قند کهریزک بود که اولین کارخانه قند کشور محسوب می‌شد. اولین بهره‌برداری کارخانه در سال ۱۳۱۵ با مصرف ۱۲۳۷۵ تن چغندر آغاز شد و در دومین بهره‌برداری در سال ۱۳۱۶ مصرف به ۲۲۶۵۹ تن چغندر افزایش یافت.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://www.instagram.com/p/C3-ioPsNadT\|عنوان=افتتاح کارخانه توسط رضاشاه\|وبگاه=اینستاگرام}}</ref>		در ۸ آذرماه ۱۳۱۱، رضا شاه پهلوی دومین کارخانه قند ایران را در کرج گشود. گنجایش و توانایی این کارخانه دو برابر کارخانه قند کهریزک بود که اولین کارخانه قند کشور محسوب می‌شد. اولین بهره‌برداری کارخانه در سال ۱۳۱۵ با مصرف ۱۲۳۷۵ تن چغندر آغاز شد و در دومین بهره‌برداری در سال ۱۳۱۶ مصرف به ۲۲۶۵۹ تن چغندر افزایش یافت.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://www.instagram.com/p/C3-ioPsNadT\|عنوان=افتتاح کارخانه توسط رضاشاه\|وبگاه=اینستاگرام}}</ref>

	=== توسعه و افزایش ظرفیت ===		=== توسعه و افزایش ظرفیت ===
خط ۳۴:		خط ۳۴:

	=== تغییرات مالکیت ===		=== تغییرات مالکیت ===
	در سال ۱۳۴۹، [[آستان قدس رضوی]] سهام کارخانه را از سازمان گسترش خریداری نمود. پس از انقلاب اسلامی، کارخانه به [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]] واگذار شد. در حال حاضر، صندوق ذخیره فرهنگیان با دارا بودن ۳۷ درصد سهام، سهامدار عمده کارخانه محسوب می‌شود.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://43451837.khabarban.com\|عنوان=سهامداران عمده\|وبگاه=خبربان}}</ref>		در سال ۱۳۴۹، آستان قدس رضوی سهام کارخانه را از سازمان گسترش خریداری نمود. پس از انقلاب اسلامی، کارخانه به بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی واگذار شد. در حال حاضر، صندوق ذخیره فرهنگیان با دارا بودن ۳۷ درصد سهام، سهامدار عمده کارخانه محسوب می‌شود.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://43451837.khabarban.com\|عنوان=سهامداران عمده\|وبگاه=خبربان}}</ref>

	در سال ۱۳۷۸، با جمع‌آوری خطوط مربوط به تولید چغندر، فعالیت اصلی کارخانه به استحصال شکر سفید از شکر خام تبدیل شد.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://karajsugar.ir/about-us\|عنوان=درباره ما\|وبگاه=شرکت تولیدی قند کرج}}</ref>		در سال ۱۳۷۸، با جمع‌آوری خطوط مربوط به تولید چغندر، فعالیت اصلی کارخانه به استحصال شکر سفید از شکر خام تبدیل شد.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://karajsugar.ir/about-us\|عنوان=درباره ما\|وبگاه=شرکت تولیدی قند کرج}}</ref>
خط ۴۹:		خط ۴۹:

	=== کوی کارکنان و خانه‌های مسکونی ===		=== کوی کارکنان و خانه‌های مسکونی ===
	هنگام تأسیس کارخانه، مجموعه‌ای جامع شامل ساختمان‌های صنعتی، اداری و کوی کارکنان توسط شرکت تستاپ ساخته شد. این خانه‌های سازمانی که برای کارگران و کارکنان کارخانه ساخته شدند، در حال حاضر به دلیل قدمت بالا جزو [[بافت فرسوده]] شهری محسوب می‌شوند.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://alborziyan.ir/8354\|عنوان=بافت فرسوده محله چهارصد دستگاه\|وبگاه=البرزیان}}</ref>		هنگام تأسیس کارخانه، مجموعه‌ای جامع شامل ساختمان‌های صنعتی، اداری و کوی کارکنان توسط شرکت تستاپ ساخته شد. این خانه‌های سازمانی که برای کارگران و کارکنان کارخانه ساخته شدند، در حال حاضر به دلیل قدمت بالا جزو بافت فرسوده شهری محسوب می‌شوند.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://alborziyan.ir/8354\|عنوان=بافت فرسوده محله چهارصد دستگاه\|وبگاه=البرزیان}}</ref>

	عضو شورای شهر کرج اظهار داشته است که ابنیه کارگری پیرامون کارخانه‌قند از قدیمی‌ترین خانه‌های سازمانی در این بخش هستند و از سازه‌های سبک «تیره چوبی» ساخته شده‌اند. این بافت با کوچکترین لرزه‌ای دچار خطر ریزش می‌شود و شمار قابل توجهی از شهروندان در این محله زندگی می‌کنند. مساحت تقریبی بافت فرسوده در محله چهارصد دستگاه بیش از ۲۲ هکتار گزارش شده است.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://www.imna.ir/news/779779\|عنوان=هشدار عضو شورای شهر نسبت به بافت فرسوده\|وبگاه=ایمنا}}</ref>		عضو شورای شهر کرج اظهار داشته است که ابنیه کارگری پیرامون کارخانه‌قند از قدیمی‌ترین خانه‌های سازمانی در این بخش هستند و از سازه‌های سبک «تیره چوبی» ساخته شده‌اند. این بافت با کوچکترین لرزه‌ای دچار خطر ریزش می‌شود و شمار قابل توجهی از شهروندان در این محله زندگی می‌کنند. مساحت تقریبی بافت فرسوده در محله چهارصد دستگاه بیش از ۲۲ هکتار گزارش شده است.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://www.imna.ir/news/779779\|عنوان=هشدار عضو شورای شهر نسبت به بافت فرسوده\|وبگاه=ایمنا}}</ref>
خط ۶۹:		خط ۶۹:

	== مدیریت و ساختار سازمانی ==		== مدیریت و ساختار سازمانی ==
	کارخانه قند کرج به صورت [[شرکت سهامی عام]] اداره می‌شود. دکتر مهدی زاهدی‌اول در حال حاضر به عنوان رئیس هیات‌مدیره و مدیرعامل شرکت تولیدی قند کرج فعالیت می‌کند. مهندس مصباح نیز به عنوان قائم‌مقام شرکت مشغول به خدمت است.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://www.khabarfoori.com\|عنوان=مدیریت فعلی\|وبگاه=خبرفوری}}</ref>		کارخانه قند کرج به صورت شرکت سهامی عام اداره می‌شود. دکتر مهدی زاهدی‌اول در حال حاضر به عنوان رئیس هیات‌مدیره و مدیرعامل شرکت تولیدی قند کرج فعالیت می‌کند. مهندس مصباح نیز به عنوان قائم‌مقام شرکت مشغول به خدمت است.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://www.khabarfoori.com\|عنوان=مدیریت فعلی\|وبگاه=خبرفوری}}</ref>

	سهامداران عمده شرکت شامل [[صندوق ذخیره فرهنگیان]] با ۳۷ درصد سهام می‌باشد. شرکت علاوه بر بخش تولیدی، دارای یک مرکز آموزش عالی علمی-کاربردی نیز است که در ادامه به آن پرداخته می‌شود.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://www.ilna.ir\|عنوان=سهامداران\|وبگاه=ایلنا}}</ref>		سهامداران عمده شرکت شامل صندوق ذخیره فرهنگیان با ۳۷ درصد سهام می‌باشد. شرکت علاوه بر بخش تولیدی، دارای یک مرکز آموزش عالی علمی-کاربردی نیز است که در ادامه به آن پرداخته می‌شود.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://www.ilna.ir\|عنوان=سهامداران\|وبگاه=ایلنا}}</ref>

	== مرکز آموزش علمی-کاربردی ==		== مرکز آموزش علمی-کاربردی ==
خط ۷۹:		خط ۷۹:

	== اهمیت و جایگاه ==		== اهمیت و جایگاه ==
	کارخانه قند کرج به عنوان یکی از نخستین کارخانه‌های صنعتی ایران، تاریخچه‌ای غنی دارد و نقش مهمی در توسعه صنعت قند در کشور ایفا کرده است. این کارخانه را می‌توان یکی از نمادها و هویت‌های شهر کرج دانست که به عنوان یک [[میراث صنعتی]] از آن یاد می‌شود. کارخانه قند کرج و کارخانه ذوب آهن کرج دو میراث صنعتی استان البرز هستند که به ثبت ملی رسیده‌اند.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://www.instagram.com/p/C56bnjBijhd\|عنوان=میراث صنعتی\|وبگاه=اینستاگرام}}</ref>		کارخانه قند کرج به عنوان یکی از نخستین کارخانه‌های صنعتی ایران، تاریخچه‌ای غنی دارد و نقش مهمی در توسعه صنعت قند در کشور ایفا کرده است. این کارخانه را می‌توان یکی از نمادها و هویت‌های شهر کرج دانست که به عنوان یک میراث صنعتی از آن یاد می‌شود. کارخانه قند کرج و کارخانه ذوب آهن کرج دو میراث صنعتی استان البرز هستند که به ثبت ملی رسیده‌اند.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://www.instagram.com/p/C56bnjBijhd\|عنوان=میراث صنعتی\|وبگاه=اینستاگرام}}</ref>

	سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان البرز، کارخانه تاریخی قند کرج را ظرفیتی مناسب برای [[گردشگری صنعتی]] و موزه عنوان کرده است. تلاش‌هایی برای تبدیل این کارخانه به یک موزه صنعتی و مرکز گردشگری در دست بررسی است.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://www.roshanayrah.ir/fa/news/11418\|عنوان=ظرفیت گردشگری صنعتی\|وبگاه=روشنای راه}}</ref>		سرپرست اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان البرز، کارخانه تاریخی قند کرج را ظرفیتی مناسب برای گردشگری صنعتی و موزه عنوان کرده است. تلاش‌هایی برای تبدیل این کارخانه به یک موزه صنعتی و مرکز گردشگری در دست بررسی است.<ref>{{یادکرد وب\|نشانی=https://www.roshanayrah.ir/fa/news/11418\|عنوان=ظرفیت گردشگری صنعتی\|وبگاه=روشنای راه}}</ref>

	== وضعیت فعلی و مشکلات ==		== وضعیت فعلی و مشکلات ==

Modir در ‏۶ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۷

2025-12-06T20:37:16Z

نمایش تغییرات

Modir: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات شرکت | نام = شرکت تولیدی قند کرج | نام محلی = کارخانه قند کرج | لوگو = | نوع = شرکت سهامی عام | نماد بورسی = | صنعت = صنایع غذایی (تولید شکر و قند) | تأسیس = ۱۳۱۱ خورشیدی | بنیانگذاران = دولت ایران...» ایجاد کرد

2025-12-06T20:31:38Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات شرکت | نام = شرکت تولیدی قند کرج | نام محلی = کارخانه قند کرج | لوگو = | نوع = شرکت سهامی عام | نماد بورسی = | صنعت = صنایع غذایی (تولید شکر و قند) | تأسیس = ۱۳۱۱ خورشیدی | بنیانگذاران = دولت ایران...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات شرکت
| نام = شرکت تولیدی قند کرج
| نام محلی = کارخانه قند کرج
| لوگو =
| نوع = [[شرکت سهامی عام]]
| نماد بورسی =
| صنعت = صنایع غذایی (تولید شکر و قند)
| تأسیس = ۱۳۱۱ خورشیدی
| بنیانگذاران = دولت ایران (دوران رضاشاه)
| دفتر مرکزی = [[کرج]]، [[استان البرز]]
| مکان = محله چهارصد دستگاه، بلوار دانش‌آموز
| افراد کلیدی = دکتر مهدی زاهدی‌اول (مدیرعامل)
| محصولات = شکر سفید، قند (برند «روزمره»)
| مالک = صندوق ذخیره فرهنگیان (سهامدار عمده)
| وبگاه = [https://karajsugar.ir karajsugar.ir]
}}

'''کارخانه قند کرج''' یکی از قدیمی‌ترین کارخانه‌های صنعتی ایران و دومین کارخانه قند کشور است که در سال ۱۳۱۱ خورشیدی در شهر [[کرج]]، [[استان البرز]] تأسیس شد. این کارخانه توسط معمار برجستهٔ روسی [[نیکلای مارکف]] طراحی گردید و نقش مهمی در توسعه صنعتی دوران [[رضا شاه پهلوی]] ایفا کرد. امروزه به عنوان [[شرکت سهامی عام]] فعالیت می‌کند و محصولات خود را با برند «روزمره» عرضه می‌نماید.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://karajsugar.ir |عنوان=شرکت تولیدی قند کرج |وبگاه=وبگاه رسمی شرکت |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref><ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://archawpress.org/کارخانه-قند-کرج-نیکلای-مارکف |عنوان=کارخانه قند کرج؛ نیکلای مارکف |وبگاه=آرکاو پرس |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref>

== تاریخچه ==

=== تأسیس و راه‌اندازی ===
مقدمات تأسیس کارخانه در سال ۱۳۱۱ آغاز شد. ماشین‌آلات از شرکت اشکودا چکسلواکی (ظرفیت اولیه ۳۵۰ تن چغندر در روز) تأمین و نصب گردید. ساختمان‌ها توسط شرکت تستاپ ساخته شد.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://karajsugar.ir/about-us |عنوان=درباره ما |وبگاه=شرکت تولیدی قند کرج |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref>

در ۸ آذر ۱۳۱۱، [[رضا شاه پهلوی]] شخصاً این کارخانه را افتتاح کرد که دومین کارخانه قند ایران (پس از کارخانه کهریزک) و دو برابر ظرفیت آن بود.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://www.instagram.com/p/C3-ioPsNadT |عنوان=افتتاح کارخانه قند کرج توسط رضاشاه |وبگاه=اینستاگرام |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref>

=== توسعه ظرفیت ===
- ۱۳۱۷: افزایش به ۶۵۰ تن (شرکت اشکودا)
- ۱۳۴۵: افزایش به ۱۶۰۰ تن (شرکت کریک)
- ۱۳۴۸: افزایش نهایی به ۲۵۰۰ تن چغندر در شبانه‌روز (شرکت اوکماس)<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://www.instagram.com/p/CT_WknsIHs4 |عنوان=تاریخچه توسعه ظرفیت |وبگاه=اینستاگرام |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref>

از سال ۱۳۷۸ فعالیت اصلی به تصفیه شکر خام (ظرفیت ۴۰۰ تن در روز) تغییر یافت.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://www.foodkeys.com/view/producers/details?ID=12256 |عنوان=شرکت تولیدی قند کرج |وبگاه=فودکیز |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref>

=== تغییرات مالکیت ===
- ۱۳۴۹: خرید سهام توسط [[آستان قدس رضوی]]
- پس از انقلاب ۱۳۵۷: واگذاری به [[بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی]]
- هم‌اکنون: صندوق ذخیره فرهنگیان با ۳۷٪ سهام، سهامدار عمده است.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://43451837.khabarban.com |عنوان=سهامداران کارخانه قند کرج |وبگاه=خبربان |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref>

== معماری و طراحی ==
طراحی کارخانه توسط معمار روسی [[نیکلای مارکف]] (۱۸۸۳–۱۹۵۷) انجام شد که از پیشگامان معماری مدرن در ایران به شمار می‌رود. سبک او ترکیبی از [[آرت دکو]] و عناصر ایرانی است و آجرهای مورد استفاده‌اش به «آجر مارکوفی» معروف شدند.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://fa.wikipedia.org/wiki/نیکلای_مارکف |عنوان=نیکلای مارکف |وبگاه=ویکی‌پدیای فارسی |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref><ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://www.arel.ir/fa/Pages-View-590.html |عنوان=نیکلای مارکف و کارخانه قند کرج |وبگاه=آرل |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref>

== موقعیت جغرافیایی ==
کارخانه در [[محله چهارصد دستگاه]]، [[منطقه ۹ شهرداری کرج]]، بلوار دانش‌آموز (نزدیک تقاطع کارخانه قند و بلوار شهید فهمیده) قرار دارد و در مجاورت محله‌های جهانشهر، اصفهانی‌ها، مهرویلا و ولیعصر است.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://neshan.org/maps/places/0e333ccbb9c04d8ee646b594b0d85823 |عنوان=کارخانه قند کرج |وبگاه=نشان |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref>

== فضاهای وابسته ==

=== کوی کارکنان و خانه‌های سازمانی ===
در زمان تأسیس، کوی مسکونی برای کارکنان ساخته شد که امروزه به عنوان یکی از قدیمی‌ترین بافت‌های مسکونی سازمانی کرج شناخته می‌شود و بخش زیادی از آن در وضعیت فرسوده قرار دارد (بیش از ۲۲ هکتار).<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://www.imna.ir/news/779779 |عنوان=هشدار عضو شورای شهر نسبت به بافت فرسوده محله کارخانه قند کرج |وبگاه=ایمنا |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref>

=== مسجد کارخانه ===
مسجد امام حسین (یا صاحب‌الزمان) در چهارراه کارخانه قند واقع است و خدمات مذهبی و فرهنگی کارکنان و ساکنان را بر عهده دارد.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://neshan.org/maps/places/aa669357b509408d0ad56cf3580019cc |عنوان=مسجد امام حسین کارخانه قند |وبگاه=نشان |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref>

=== مرکز آموزش علمی-کاربردی ===
کارخانه دارای مرکز آموزش علمی-کاربردی قند کرج (وابسته به دانشگاه جامع علمی کاربردی) است که رشته‌های مرتبط با صنایع غذایی و مدیریت ارائه می‌دهد. رئیس فعلی مرکز دکتر مسعود زاهدی‌اول است.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://uni.karajsugar.ir |عنوان=مرکز آموزش علمی-کاربردی قند کرج |وبگاه=رسمی مرکز |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref>

== تولید و محصولات ==
فعالیت اصلی از سال ۱۳۷۸ استحصال شکر سفید از شکر خام است (ظرفیت ۴۰۰ تن در روز). محصولات با برند «روزمره» (شکر و قند بسته‌بندی) عرضه می‌شوند.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://karajsugar.ir |عنوان=محصولات |وبگاه=شرکت تولیدی قند کرج |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref>

== مدیریت ==
مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره فعلی دکتر مهدی زاهدی‌اول است.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://www.khabarfoori.com |عنوان=مدیریت کارخانه قند کرج |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref>

== اهمیت و جایگاه ==
کارخانه قند کرج یکی از نمادهای [[میراث صنعتی ایران]] و استان البرز است و همراه با کارخانه ذوب آهن کرج در فهرست آثار ملی قرار دارد. تلاش‌هایی برای تبدیل آن به موزه صنعتی و مرکز گردشگری صنعتی در جریان است.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://www.roshanayrah.ir/fa/news/11418 |عنوان=کارخانه قند کرج؛ ظرفیت موزه‌ای و گردشگری صنعتی |وبگاه=روشنای راه |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref>

== وضعیت فعلی ==
کارخانه در سال‌های اخیر با مشکلات تأمین شکر خام و وقفه‌های تولیدی مواجه بوده است. با این حال، در سال‌های ۱۴۰۲–۱۴۰۳ اعلام شده که تولید ادامه دارد و برنامه‌هایی برای رفع مشکلات در دست اقدام است.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=https://dana.ir/813162 |عنوان=وزارت جهاد کشاورزی سه راه پیش روی کارخانه قند کرج گذاشت |وبگاه=دانا |تاریخ بازبینی=۱۴۰۴-۰۹-۰۴}}</ref>

== جستارهای وابسته ==
* [[کرج]]
* [[استان البرز]]
* [[نیکلای مارکف]]
* [[محمدصادق فاتح]]
* [[جهانشهر]]
* [[محله چهارصد دستگاه]]
* [[میراث صنعتی ایران]]

== منابع ==
{{پانویس}}

[[رده:شرکت‌های کرج]]
[[رده:صنایع غذایی ایران]]
[[رده:میراث صنعتی ایران]]
[[رده:بناهای صنعتی ساخته‌شده در ۱۳۱۱ (خورشیدی)]]
[[رده:شرکت‌های تأسیس‌شده در ۱۳۱۱]]