خسبان: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات سکونتگاه | نام = خسبان | نام محلی = خُسبان | تصویر = | تصویر اندازه = 250px | توضیح تصویر = نمایی از روستای خسبان و کوههای اطراف | نقشه = | نوع = روستا | نام رسمی = خسبان | کشور = {{پرچم|ایران}} | استان = البرز | شهرستان = شهرستان طا...» ایجاد کرد |
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات | {{جعبه اطلاعات جغرافیا | ||
| نام = خسبان | | نام = خسبان | ||
| نام محلی = خُسبان | | نام محلی = خُسبان | ||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
| نوع = روستا | | نوع = روستا | ||
| نام رسمی = خسبان | | نام رسمی = خسبان | ||
| کشور = | | کشور = ایران | ||
| استان = | | استان = {{{استان البرز|البرز}}} | ||
| شهرستان = [[شهرستان طالقان|طالقان]] | | شهرستان = [[شهرستان طالقان|طالقان]] | ||
| بخش = [[بخش مرکزی شهرستان طالقان|مرکزی]] | | بخش = [[بخش مرکزی شهرستان طالقان|مرکزی]] | ||
| دهستان = [[دهستان میانطالقان|میانطالقان]] | | دهستان = [[دهستان میانطالقان|میانطالقان]] | ||
| جمعیت = ۲۹۹ | | جمعیت = ۲۹۹(سرشماری سال ) | ||
| سال سرشماری = ۱۳۹۵ | | سال سرشماری = ۱۳۹۵ | ||
| تعداد خانوار = ۱۰۰۹ | | تعداد خانوار = ۱۰۰۹ | ||
| خط ۲۰: | خط ۲۰: | ||
| آب و هوا = کوهستانی و سردسیر | | آب و هوا = کوهستانی و سردسیر | ||
| زبان = [[زبان تاتی ایران|تاتی طالقانی]] | | زبان = [[زبان تاتی ایران|تاتی طالقانی]] | ||
| عرض جغرافیایی = ۳۶°۱۱′۵۸″ | | عرض جغرافیایی = ۳۶°۱۱′۵۸″ | ||
| طول جغرافیایی = ۵۰°۴۷′۲۰″ | | طول جغرافیایی = ۵۰°۴۷′۲۰″ | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۶: | ||
}} | }} | ||
'''خُسبان''' روستایی از توابع [[شهرستان طالقان]] در [[استان البرز]] [[ایران]] است. این روستا در بخش مرکزی شهرستان طالقان و در [[دهستان میانطالقان]] واقع شده و یکی از روستاهای پرجمعیت و قدیمی منطقه طالقان به شمار میرود.<ref name="fb">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.facebook.com/khosban/|عنوان=صفحه رسمی روستای خسبان|تاریخ بازدید=۱۴۰۴-۰۹-۱۲}}</ref> خسبان با فاصله ۲٫۵ کیلومتری از مرکز شهرک طالقان، در دامنههای کوهستانی | '''خُسبان''' روستایی از توابع [[شهرستان طالقان]] در [[استان البرز]] [[ایران]] است. این روستا در بخش مرکزی شهرستان طالقان و در [[دهستان میانطالقان]] واقع شده و یکی از روستاهای پرجمعیت و قدیمی منطقه طالقان به شمار میرود.<ref name="fb">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.facebook.com/khosban/|عنوان=صفحه رسمی روستای خسبان|تاریخ بازدید=۱۴۰۴-۰۹-۱۲}}</ref> خسبان با فاصله ۲٫۵ کیلومتری از مرکز شهرک طالقان، در دامنههای کوهستانی رشتهکوه البرز قرار گرفته و دارای آبوهوای کوهستانی و سردسیر است.<ref name="wiki">{{یادکرد وب|نشانی=https://fa.wikipedia.org/wiki/خسبان|عنوان=خسبان|وبگاه=ویکیپدیا|تاریخ بازدید=۱۴۰۴-۰۹-۱۲}}</ref> | ||
این روستا به دلیل قرارگیری در مسیر دسترسی به [[آبشار شلهبن]]، یکی از زیباترین آبشارهای طالقان، از اهمیت گردشگری برخوردار است.<ref name="yjc">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.ir/fa/news/8586140/|عنوان=شله بن طالقان؛ آبشار سه طبقه!|وبگاه=باشگاه خبرنگاران جوان|تاریخ=۱۴۰۲-۰۸-۰۹|تاریخ بازدید=۱۴۰۴-۰۹-۱۲}}</ref> مردم خسبان به [[زبان تاتی ایران|زبان تاتی طالقانی]] تکلم میکنند و شغل سنتی اهالی، زراعت، دامداری و صنایع دستی بوده است.<ref name="wiki"/> | این روستا به دلیل قرارگیری در مسیر دسترسی به [[آبشار شلهبن]]، یکی از زیباترین آبشارهای طالقان، از اهمیت گردشگری برخوردار است.<ref name="yjc">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.yjc.ir/fa/news/8586140/|عنوان=شله بن طالقان؛ آبشار سه طبقه!|وبگاه=باشگاه خبرنگاران جوان|تاریخ=۱۴۰۲-۰۸-۰۹|تاریخ بازدید=۱۴۰۴-۰۹-۱۲}}</ref> مردم خسبان به [[زبان تاتی ایران|زبان تاتی طالقانی]] تکلم میکنند و شغل سنتی اهالی، زراعت، دامداری و صنایع دستی بوده است.<ref name="wiki"/> | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۱: | ||
== جغرافیا == | == جغرافیا == | ||
=== موقعیت === | === موقعیت === | ||
روستای خسبان در | روستای خسبان در مختصات جغرافیایی ۳۶°۱۱′۵۸″ شمالی و ۵۰°۴۷′۲۰″ شرقی، در ارتفاع ۱۹۸۰ متری از سطح دریا واقع شده است.<ref name="gelyard">{{یادکرد وب|نشانی=https://gelyard-taleghan.blogfa.com/post/20|عنوان=طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع روستاهای طالقان|وبگاه=گلیرد|تاریخ بازدید=۱۴۰۴-۰۹-۱۲}}</ref> این روستا در بخش مرکزی شهرستان طالقان و در دهستان میانطالقان قرار دارد.<ref name="topomap">{{یادکرد وب|نشانی=https://topomap.ir/?n=3292306121&l=ghy|عنوان=نقشه ماهوارهای خسبان|وبگاه=توپومپ|تاریخ بازدید=۱۴۰۴-۰۹-۱۲}}</ref> | ||
=== روستاهای همجوار === | === روستاهای همجوار === | ||
| خط ۵۵: | خط ۵۴: | ||
=== محلهها === | === محلهها === | ||
روستای خسبان به چند محله تقسیم میشود: جیرمله، جوءرمله (بالامحله)، میانمله، آسیوسرک و قلاچاک.<ref name="darji">{{یادکرد وب|نشانی=https://darji.blog.ir/post/خسبان|عنوان=معرفی روستاهای طالقان: خسبان|وبگاه=درجی|تاریخ بازدید=۱۴۰۴-۰۹-۱۲}}</ref> | روستای خسبان به چند محله تقسیم میشود: جیرمله، جوءرمله (بالامحله)، میانمله، آسیوسرک و قلاچاک.<ref name="darji">{{یادکرد وب|نشانی=https://darji.blog.ir/post/خسبان|عنوان=معرفی روستاهای طالقان: خسبان|وبگاه=درجی|تاریخ بازدید=۱۴۰۴-۰۹-۱۲}}</ref> | ||
=== تقسیمات کشوری === | === تقسیمات کشوری === | ||
| خط ۷۳: | خط ۶۵: | ||
== زبان و فرهنگ == | == زبان و فرهنگ == | ||
=== زبان === | === زبان === | ||
مردم خسبان به [[زبان تاتی ایران|زبان تاتی]] با گویش طالقانی تکلم میکنند. این گویش از دسته زبانهای ایرانی شاخه شمالغربی است و به | مردم خسبان به [[زبان تاتی ایران|زبان تاتی]] با گویش طالقانی تکلم میکنند. این گویش از دسته زبانهای ایرانی شاخه شمالغربی است و به گیلکی و مازندرانی شباهت دارد. به گفته محققان، واژه «تات» در زبان اهالی گیلان به معنای بومی، روستایی و یکجانشین است و منظور از زبان تاتی همان زبان گیلکی است.<ref name="wiki"/><ref name="tati">{{یادکرد وب|نشانی=https://fa.wikipedia.org/wiki/تاتی_طالقانی|عنوان=تاتی طالقانی|وبگاه=ویکیپدیا|تاریخ بازدید=۱۴۰۴-۰۹-۱۲}}</ref> | ||
=== مذهب === | === مذهب === | ||
اهالی خسبان مانند سایر ساکنان طالقان، مسلمان و پیرو مذهب | اهالی خسبان مانند سایر ساکنان طالقان، مسلمان و پیرو مذهب شیعه دوازدهامامی هستند.<ref name="din">{{یادکرد وب|نشانی=https://darji.blog.ir/post/آیین-مردم-طالقان|عنوان=آیین مردم طالقان در گذشته|وبگاه=درجی|تاریخ بازدید=۱۴۰۴-۰۹-۱۲}}</ref> | ||
=== اماکن مذهبی === | === اماکن مذهبی === | ||
نسخهٔ کنونی تا ۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۲۳
| خسبان | |
|---|---|
| روستا | |
| نمایی از روستای خسبان و کوههای اطراف | |
| کشور | ایران |
| استان | البرز |
| شهرستان | طالقان |
| بخش | مرکزی |
| دهستان | میانطالقان |
| جمعیت | ۲۹۹(سرشماری سال ) |
| ارتفاع | ۱۹۸۰ |
خُسبان روستایی از توابع شهرستان طالقان در استان البرز ایران است. این روستا در بخش مرکزی شهرستان طالقان و در دهستان میانطالقان واقع شده و یکی از روستاهای پرجمعیت و قدیمی منطقه طالقان به شمار میرود.[۱] خسبان با فاصله ۲٫۵ کیلومتری از مرکز شهرک طالقان، در دامنههای کوهستانی رشتهکوه البرز قرار گرفته و دارای آبوهوای کوهستانی و سردسیر است.[۲]
این روستا به دلیل قرارگیری در مسیر دسترسی به آبشار شلهبن، یکی از زیباترین آبشارهای طالقان، از اهمیت گردشگری برخوردار است.[۳] مردم خسبان به زبان تاتی طالقانی تکلم میکنند و شغل سنتی اهالی، زراعت، دامداری و صنایع دستی بوده است.[۲]
ریشهشناسی نام
درباره ریشه و معنای نام «خسبان» دو دیدگاه اصلی وجود دارد:
دیدگاه اول
واژه «خسبان» از دو بخش تشکیل شده است: «خُسب» در زبان محلی به معنای خوابیدن و «بان» به معنای نگهبان یا جایگاه. بنابراین خسبان به معنای «محلی برای خوابیدن و آرامش» است.[۴]
دیدگاه دوم
در گویش فارسی، «خِس» به معنای علف و گیاه و «بان» به معنای دارنده است. بر این اساس، خسبان به معنای «جای پُر از گیاه و بوته» است که با طبیعت سرسبز و کوهستانی این روستا همخوانی دارد.[۴]
جغرافیا
موقعیت
روستای خسبان در مختصات جغرافیایی ۳۶°۱۱′۵۸″ شمالی و ۵۰°۴۷′۲۰″ شرقی، در ارتفاع ۱۹۸۰ متری از سطح دریا واقع شده است.[۵] این روستا در بخش مرکزی شهرستان طالقان و در دهستان میانطالقان قرار دارد.[۶]
روستاهای همجوار
خسبان از سمت غرب با روستای جزینان، از سمت شرق با روستاهای نویزک و بزج، از سمت جنوب با شهرک طالقان و روستای پردسر، و از سمت شمال با ارتفاعات کوه خسبان همسایه است.[۱][۷]
آبوهوا
خسبان دارای آبوهوای کوهستانی و سردسیر است. زمستانهای سرد و پربرف و تابستانهای معتدل از ویژگیهای اقلیمی این روستا است. این شرایط آبوهوایی باعث شده که روستا در فصل تابستان مقصد گردشگران و مسافران باشد.[۲]
منابع آب
آب روستای خسبان از «خسبانرود» و چشمههای متعدد داخل قلل کوه خسبان تأمین میشود. این رودخانه از قلههای خسبان سرچشمه گرفته و پس از عبور از روستا، به رودخانه شاهرود میریزد.[۲][۱] در خسبان چشمههای متعددی وجود دارد که مهمترین آنها چشمه «خاکرو» است که آب آشامیدنی روستا را تأمین میکند.[۱]
محلهها
روستای خسبان به چند محله تقسیم میشود: جیرمله، جوءرمله (بالامحله)، میانمله، آسیوسرک و قلاچاک.[۸]
تقسیمات کشوری
روستای خسبان تا چند سال پیش جزو روستاهای بخش بالاطالقان و در دهستان کناررود بود، اما براساس مصوبه هیئت وزیران، این روستا به همراه روستاهای پردهسر، جزن، جزینان، سیدآباد و حسنجون از دهستان کناررود منتزع و به محدوده شهر طالقان الحاق شد.[۹][۱۰]
جمعیت
براساس سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران، جمعیت روستای خسبان حدود ۲۹۲ نفر بوده است.[۱۱] طبق آمار سال ۱۳۹۱، جمعیت روستا به ۲۹۹ نفر در ۱۰۰۹ خانوار رسیده بود.[۱۲]
مانند سایر روستاهای طالقان، جمعیت خسبان در فصول گرم سال (بهار و تابستان) به دلیل بازگشت مهاجران و حضور گردشگران افزایش قابل توجهی مییابد.[۱۳]
زبان و فرهنگ
زبان
مردم خسبان به زبان تاتی با گویش طالقانی تکلم میکنند. این گویش از دسته زبانهای ایرانی شاخه شمالغربی است و به گیلکی و مازندرانی شباهت دارد. به گفته محققان، واژه «تات» در زبان اهالی گیلان به معنای بومی، روستایی و یکجانشین است و منظور از زبان تاتی همان زبان گیلکی است.[۲][۱۴]
مذهب
اهالی خسبان مانند سایر ساکنان طالقان، مسلمان و پیرو مذهب شیعه دوازدهامامی هستند.[۱۵]
اماکن مذهبی
مسجد روستای خسبان از بناهای مذهبی این روستا است که در مرکز روستا واقع شده و محل برگزاری نمازهای جماعت و مراسم مذهبی اهالی است.[۱۶]
اقتصاد و معیشت
کشاورزی و دامداری
شغل سنتی اهالی روستای خسبان در گذشته زراعت و دامداری بوده است.[۲] محصولات کشاورزی اصلی این روستا عبارتند از: غلات، یونجه، سیبزمینی، ارزن، عسل و لبنیات.[۲]
بیشتر زمینهای کشاورزی خسبان به صورت «دیمزار» (بدون آبیاری) است، زیرا آب رودخانه خسبانکوه بیشتر به سمت روستاهای کرکبود و دهات مجاور جریان دارد. با این حال، اهالی سختکوش خسبان در هر جایی که امکان آبیاری وجود داشته، باغ و کشتزار ایجاد کردهاند.[۸]
صنایع دستی
صنایع دستی رایج در روستای خسبان شامل قالیچهبافی، گلیمبافی، جاجیمبافی و چادرشببافی است.[۲]
صنعتگری
برخلاف روستاهای دیگر طالقان که بیشتر به دامداری و کشاورزی اشتغال داشتند، خسبان در گذشته به عنوان «مهد صنعت طالقان» شناخته میشد و صنعتکاران بسیاری در زمینههای مختلف از جمله خیاطی، معماری، بنایی، آهنگری و نجاری در این روستا فعالیت میکردند.[۸]
یکی از نمونههای هنر و خلاقیت صنعتکاران خسبانی، «جوب سنگی» روستای نویز است که حدود نیم قرن پیش توسط استادکار خسبانی با تراشیدن سنگ در کوه ساخته شده و هنوز پابرجا و مورد استفاده است.[۸]
جاذبههای گردشگری
آبشار شلهبن
مهمترین جاذبه گردشگری در نزدیکی روستای خسبان، آبشار شلهبن است که یکی از زیباترین آبشارهای طالقان محسوب میشود. این آبشار از قلل خسبان سرچشمه گرفته و سپس رودخانه خسبانرود را تشکیل میدهد.[۱۷]
آبشار شلهبن از سه طبقه تشکیل شده و ارتفاع آن حدود ۲۵ متر است.[۱۸][۱۹] این آبشار در شمال روستای خسبان و در ۱۰ کیلومتری شمال شهرک طالقان واقع شده است. بهترین زمان بازدید از این آبشار اواخر بهار است که آبشار پرآبتر است.[۲۰]
کوه خسبان
کوه خسبان از کوههای معروف منطقه طالقان است که دارای قلهای با ارتفاع بیش از ۴۰۰۰ متر است و هر ساله کوهنوردان بسیاری برای صعود به آن اقدام میکنند.[۸][۲۱]
مناطق طبیعی
روستای خسبان دارای مناظر بکر و دیدنی متعددی است که شامل مناطق زیر میشود: خاکرو، زودر، منطقه شلهبن، پردلو، چاکبن، کباغیسر، آسیوییسر، کبودباغ، اوندستیباغان، چاکیسر، چالان، کلاندشت و مالاندشت.[۸]
چراگاهها و ییلاقها
خسبان دارای یردها (چراگاهها)ی مهمی برای گوسفندداران است که به نامهای لتسرک، سگلان، جوجوار، قلقلچشمه، پاییزهگهره، الهوکول، نفتدره و خورگیرهایگردون شناخته میشوند.[۸]
دسترسی
روستای خسبان در فاصله ۲٫۵ کیلومتری از شهرک طالقان (مرکز شهرستان) قرار دارد و فاصله زمانی آن با اتومبیل حدود پنج دقیقه است.[۸][۱]
برای دسترسی به روستا از شهرک طالقان، باید از خیابان اصلی به سمت جاده کلاندشت حرکت کرد. در مسیر، سمت راست جاده مزارع روستای خسبان و سمت چپ آن فرهنگسرای جلال آلاحمد و مقبرهالشهدا قرار دارد. سپس از دوراهی به سمت راست و از پل آهنی روی رودخانه عبور کرده و وارد روستا میشوید.[۸]
مسائل و چالشها
اهالی روستای خسبان از کمبود امکانات و خدمات در محله خود گلایهمند بودهاند. این روستا پس از الحاق به محدوده شهر طالقان، با وجود پرداخت عوارض شهرداری، همچنان با کمبود امکانات شهری مواجه است.[۱۰]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ صفحه رسمی روستای خسبان. صفحه رسمی روستای خسبان
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ ۲٫۷ خسبان. در: ویکیپدیا. خسبان
- ↑ شله بن طالقان؛ آبشار سه طبقه!. در: باشگاه خبرنگاران جوان. ۱۴۰۲-۰۸-۰۹. شله بن طالقان؛ آبشار سه طبقه!
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ خسبان کجاست؟. در: اینستاگرام. ۱۴۰۴-۰۷-۱۱. خسبان کجاست؟
- ↑ طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع روستاهای طالقان. در: گلیرد. طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع روستاهای طالقان
- ↑ نقشه ماهوارهای خسبان. در: توپومپ. نقشه ماهوارهای خسبان
- ↑ روستای جزینان. در: اینستاگرام. روستای جزینان
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ ۸٫۴ ۸٫۵ ۸٫۶ ۸٫۷ ۸٫۸ معرفی روستاهای طالقان: خسبان. در: درجی. معرفی روستاهای طالقان: خسبان
- ↑ تصویبنامه در خصوص تقسیمات کشوری شهرستان طالقان. در: مرکز پژوهشهای مجلس. تصویبنامه در خصوص تقسیمات کشوری شهرستان طالقان
- ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ خسبان، به اسم شهر اما با امکاناتی شبیه بیابان. در: باشگاه خبرنگاران جوان. ۱۴۰۰-۰۴-۰۱. خسبان، به اسم شهر اما با امکاناتی شبیه بیابان
- ↑ فهرست جمعیت روستاهای ایران - سرشماری ۱۳۸۵. در: گلیرد. فهرست جمعیت روستاهای ایران - سرشماری ۱۳۸۵
- ↑ آمار جمعیتی طالقان در سال ۱۳۹۱. در: آتیسبز. آمار جمعیتی طالقان در سال ۱۳۹۱
- ↑ طالقان کجاست؟. در: اتاقک. ۱۴۰۳-۱۱-۰۹. طالقان کجاست؟
- ↑ تاتی طالقانی. در: ویکیپدیا. تاتی طالقانی
- ↑ آیین مردم طالقان در گذشته. در: درجی. آیین مردم طالقان در گذشته
- ↑ مسجد روستای خسبان. در: نشان. مسجد روستای خسبان
- ↑ آبشار شله بن. در: ویکیپدیا. آبشار شله بن
- ↑ آبشار شلبن. در: اینستاگرام. آبشار شلبن
- ↑ آبشار شله بن طالقان. در: سلطان سفر. آبشار شله بن طالقان
- ↑ جاهای دیدنی طالقان. در: اتاقک. ۱۴۰۳-۰۸-۱۲. جاهای دیدنی طالقان
- ↑ شهرستان طالقان: تاریخچه، قلهها، کوهها. در: ساوجلند. شهرستان طالقان: تاریخچه، قلهها، کوهها