پرش به محتوا

ایرج کلانتری طالقانی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی البرز
صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات شخصیت | نام = ایرج کلانتری طالقانی | تصویر = | زیرنویس = | نام اصلی = ایرج کلانتری طالقانی | تاریخ تولد = {{تاریخ تولد|۱۳۱۶|۱|۱}} | محل تولد = تهران، ایران | تاریخ مرگ = {{تاریخ مرگ و سن|۱۴۰۱|۱۲|۲|۱۳۱۶|۱|۱}} | محل مرگ = تهران، ایران | ملی...» ایجاد کرد
 
جزبدون خلاصۀ ویرایش
 
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات شخصیت
'''ایرج کلانتری طالقانی''' (۱ فروردین ۱۳۱۶ – ۲ اردیبهشت ۱۴۰۱) معمار، شهرساز و استاد دانشگاه ایرانی بود. او از شاگردان برجستهٔ هوشنگ سیحون و یکی از معماران تأثیرگذار نسل دوم معماری معاصر ایران به شمار می‌رود. کلانتری بنیان‌گذار شرکت‌های مهندسان مشاور کلانتری-دارایی و دفتر مهندسان مشاور باوند بود و بیش از شش دهه در عرصهٔ معماری و شهرسازی ایران فعالیت کرد.<ref name="wiki">{{یادکرد وب|عنوان=ایرج کلانتری|ناشر=ویکی‌پدیا|نشانی=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%AC_%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B1%DB%8C}}</ref>
| نام = ایرج کلانتری طالقانی
| تصویر =
| زیرنویس =
| نام اصلی = ایرج کلانتری طالقانی
| تاریخ تولد = {{تاریخ تولد|۱۳۱۶|۱|۱}}
| محل تولد = [[تهران]]، [[ایران]]
| تاریخ مرگ = {{تاریخ مرگ و سن|۱۴۰۱|۱۲|۲|۱۳۱۶|۱|۱}}
| محل مرگ = [[تهران]]، [[ایران]]
| ملیت = {{پرچم|ایران}} ایرانی
| ریشه‌های خانوادگی = [[فشندک پایین]]، [[طالقان]]
| تحصیلات = کارشناسی ارشد [[معماری]]، [[دانشگاه تهران]] (۱۳۴۲)
| حرفه = [[معمار]]، [[شهرساز]]، استاد دانشگاه
| سال‌های فعالیت = ۱۳۴۲–۱۴۰۱
| شاگرد = [[هوشنگ سیحون]]
| خانواده = [[پرویز کلانتری]] (برادر)
| جوایز = معمار سال (۱۳۸۴)
}}


'''ایرج کلانتری طالقانی''' ({{تاریخ تولد|۱۳۱۶|۱|۱}} – {{تاریخ مرگ|۱۴۰۱|۱۲|۲}}) معمار، شهرساز و استاد دانشگاه ایرانی بود. او از شاگردان برجستهٔ [[هوشنگ سیحون]] و یکی از معماران تأثیرگذار نسل دوم [[معماری معاصر ایران]] به شمار می‌رود. کلانتری بنیان‌گذار شرکت‌های مهندسان مشاور کلانتری-دارایی و دفتر مهندسان مشاور باوند بود و بیش از شش دهه در عرصهٔ معماری و شهرسازی ایران فعالیت کرد.<ref name="wiki">{{یادکرد وب|عنوان=ایرج کلانتری|ناشر=ویکی‌پدیا|نشانی=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%AC_%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B1%DB%8C}}</ref>
از مهم‌ترین آثار او می‌توان به مدیریت پروژهٔ فرودگاه بین‌المللی امام خمینی، طراحی سفارت ایران در تفلیس، اقامتگاه سفیر ایران در ایروان، و مجموعه چایکنار تبریز اشاره کرد. کلانتری در سال ۱۳۸۴ از سوی جامعهٔ مهندسان معمار ایران به عنوان «معمار سال» برگزیده شد.<ref name="bahar">{{یادکرد وب|عنوان=ایرج کلانتری، معمار مشهور ایرانی درگذشت|ناشر=بهار نیوز|تاریخ=۲۰ فوریه ۲۰۲۳|نشانی=https://www.baharnews.ir/news/388695/}}</ref>
 
از مهم‌ترین آثار او می‌توان به مدیریت پروژهٔ [[فرودگاه بین‌المللی امام خمینی (تهران)|فرودگاه بین‌المللی امام خمینی]]، طراحی سفارت ایران در [[تفلیس]]، اقامتگاه سفیر ایران در [[ایروان]]، و [[مجموعه چایکنار تبریز]] اشاره کرد. کلانتری در سال ۱۳۸۴ از سوی جامعهٔ مهندسان معمار ایران به عنوان «معمار سال» برگزیده شد.<ref name="bahar">{{یادکرد وب|عنوان=ایرج کلانتری، معمار مشهور ایرانی درگذشت|ناشر=بهار نیوز|تاریخ=۲۰ فوریه ۲۰۲۳|نشانی=https://www.baharnews.ir/news/388695/}}</ref>


== زندگی‌نامه ==
== زندگی‌نامه ==


=== ریشه‌های خانوادگی و تاریخ نسبتی ===
=== ریشه‌های خانوادگی و تاریخ نسبتی ===
ایرج کلانتری با نسبت «طالقانی» شناخته می‌شود، که به ریشه‌های خانوادگی‌اش برمی‌گردد. پدر و مادر او اهل '''[[فشندک پایین]]'''، یکی از روستاهای منطقهٔ [[طالقان]] در البرز بودند.<ref name="iran-emrooz">{{یادکرد وب|عنوان=ایرج کلانتری، معماری انسان، آگاه و هنرمند|ناشر=ایران امروز|تاریخ=۲۴ فوریه ۱۴۰۱|نشانی=https://www.iran-emrooz.net/index.php/sabz/more/106511/}}</ref> خود کلانتری در گفتگوهایی اشاره کرده بود که «ریشه‌های من هم بالا طالقانی هستند» و با این‌حال تمام زندگی حرفه‌ای‌اش را در [[تهران]] گذراند.
ایرج کلانتری با نسبت «طالقانی» شناخته می‌شود، که به ریشه‌های خانوادگی‌اش برمی‌گردد. پدر و مادر او اهل '''[[فشندک پایین]]'''، یکی از روستاهای منطقهٔ [[طالقان]] در البرز بودند.<ref name="iran-emrooz">{{یادکرد وب|عنوان=ایرج کلانتری، معماری انسان، آگاه و هنرمند|ناشر=ایران امروز|تاریخ=۲۴ فوریه ۱۴۰۱|نشانی=https://www.iran-emrooz.net/index.php/sabz/more/106511/}}</ref> خود کلانتری در گفتگوهایی اشاره کرده بود که «ریشه‌های من هم بالا طالقانی هستند» و با این‌حال تمام زندگی حرفه‌ای‌اش را در تهران گذراند.


نسبت «طالقانی» در رسم ایرانی، مانند سایر نسب‌های جغرافیایی (مثلاً رفسنجانی، تبریزی، لاهیجانی)، به ریشه‌های خانوادگی و منطقهٔ اصلی خانواده اشاره دارد و نه به مکان زندگی دوره‌ای یا محل فعالیت فرد.
نسبت «طالقانی» در رسم ایرانی، مانند سایر نسب‌های جغرافیایی (مثلاً رفسنجانی، تبریزی، لاهیجانی)، به ریشه‌های خانوادگی و منطقهٔ اصلی خانواده اشاره دارد و نه به مکان زندگی دوره‌ای یا محل فعالیت فرد.


=== تولد و دوران کودکی ===
=== تولد و دوران کودکی ===
ایرج کلانتری در سال ۱۳۱۶ (۱۹۳۷) در [[تهران]] متولد شد. او بخشی از دوران کودکی‌اش را در [[تهران]] گذراند و تحت تأثیر محیط شهری و معماری مدرنی قرار گرفت که در آن سال‌ها در تهران در حال شکل‌گیری بود.
ایرج کلانتری در سال ۱۳۱۶ (۱۹۳۷) در تهران متولد شد. او بخشی از دوران کودکی‌اش را در تهران گذراند و تحت تأثیر محیط شهری و معماری مدرنی قرار گرفت که در آن سال‌ها در تهران در حال شکل‌گیری بود.


=== تحصیلات ===
=== تحصیلات ===
پس از گذراندن دوره‌های ابتدایی و متوسطه در [[تهران]]، در سال ۱۳۳۵ وارد [[دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران]] شد و تحت سرپرستی و آموزش استاد [[هوشنگ سیحون]]، یکی از بنیان‌گذاران معماری مدرن ایران، به تحصیل پرداخت.  
پس از گذراندن دوره‌های ابتدایی و متوسطه در تهران، در سال ۱۳۳۵ وارد دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران شد و تحت سرپرستی و آموزش استاد هوشنگ سیحون، یکی از بنیان‌گذاران معماری مدرن ایران، به تحصیل پرداخت.  


[[هوشنگ سیحون]] به عنوان معماری تحصیل‌کردهٔ اروپایی و پیشگام معماری مدرن در ایران، تأثیر عمیقی بر ایرج کلانتری و نگاه‌اش به معماری گذاشت. کلانتری درس‌های سیحون درباره تلفیق اصول مدرنیسم جهانی با شرایط محلی ایران را یاد گرفت و این اصول بعداً در کل کارنامهٔ معماری‌اش جلوه‌گر شد.
هوشنگ سیحون به عنوان معماری تحصیل‌کردهٔ اروپایی و پیشگام معماری مدرن در ایران، تأثیر عمیقی بر ایرج کلانتری و نگاه‌اش به معماری گذاشت. کلانتری درس‌های سیحون درباره تلفیق اصول مدرنیسم جهانی با شرایط محلی ایران را یاد گرفت و این اصول بعداً در کل کارنامهٔ معماری‌اش جلوه‌گر شد.


او در سال ۱۳۴۲ موفق به دریافت مدرک کارشناسی ارشد معماری از این دانشکده شد.<ref name="wiki"/>
او در سال ۱۳۴۲ موفق به دریافت مدرک کارشناسی ارشد معماری از این دانشکده شد.<ref name="wiki"/>
خط ۴۲: خط ۲۳:
کلانتری مسیر حرفه‌ای خود را با تأسیس «گروه مشاورهٔ معماری» در سال ۱۳۴۲ آغاز کرد. در سال ۱۳۵۰ شرکت «مهندسان مشاور کلانتری-دارایی» و سپس در سال ۱۳۵۳ «دفتر مهندسان مشاور باوند» را بنیان نهاد که تا پایان عمر فعال بود.<ref name="tarh2tarh">{{یادکرد وب|عنوان=زندگی و آثار ایرج کلانتری|ناشر=طرح تو طرح|تاریخ=۱۷ سپتامبر ۲۰۲۴|نشانی=https://www.tarh2tarh.com/blog/show/iraj-kalantari}}</ref>
کلانتری مسیر حرفه‌ای خود را با تأسیس «گروه مشاورهٔ معماری» در سال ۱۳۴۲ آغاز کرد. در سال ۱۳۵۰ شرکت «مهندسان مشاور کلانتری-دارایی» و سپس در سال ۱۳۵۳ «دفتر مهندسان مشاور باوند» را بنیان نهاد که تا پایان عمر فعال بود.<ref name="tarh2tarh">{{یادکرد وب|عنوان=زندگی و آثار ایرج کلانتری|ناشر=طرح تو طرح|تاریخ=۱۷ سپتامبر ۲۰۲۴|نشانی=https://www.tarh2tarh.com/blog/show/iraj-kalantari}}</ref>


از سال ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۰، او به عنوان مشاور [[وزارت کشور]] ایران در زمینهٔ «طرح‌های هادی روستایی» فعالیت داشت؛ طرح‌هایی که با هدف سامان‌دهی و بهینه‌سازی استفاده از اراضی کشاورزی، مسکونی و تجاری در روستاهای کشور تهیه می‌شدند. او همچنین نمایندهٔ این وزارتخانه در کمیتهٔ فنی [[شورای عالی شهرسازی و معماری ایران|شورای عالی شهرسازی]] و کمیته بررسی و تجدیدنظر در قانون نوسازی و عمران شهری بود.<ref name="wiki"/>
از سال ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۰، او به عنوان مشاور وزارت کشور ایران در زمینهٔ «طرح‌های هادی روستایی» فعالیت داشت؛ طرح‌هایی که با هدف سامان‌دهی و بهینه‌سازی استفاده از اراضی کشاورزی، مسکونی و تجاری در روستاهای کشور تهیه می‌شدند. او همچنین نمایندهٔ این وزارتخانه در کمیتهٔ فنی شورای عالی شهرسازی و کمیته بررسی و تجدیدنظر در قانون نوسازی و عمران شهری بود.<ref name="wiki"/>


=== مهاجرت و بازگشت ===
=== مهاجرت و بازگشت ===
در سال ۱۳۵۹، پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، کلانتری به [[ایالات متحده آمریکا]] مهاجرت کرد و دفتری با نام «کاسپین» برای طراحی و ساختمان‌سازی راه‌اندازی کرد. اما یک سال بعد (۱۳۶۰) به ایران بازگشت و تا پایان عمر در کشور ماند و به فعالیت معماری ادامه داد.<ref name="wiki"/>
در سال ۱۳۵۹، پس از انقلاب اسلامی، کلانتری به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد و دفتری با نام «کاسپین» برای طراحی و ساختمان‌سازی راه‌اندازی کرد. اما یک سال بعد (۱۳۶۰) به ایران بازگشت و تا پایان عمر در کشور ماند و به فعالیت معماری ادامه داد.<ref name="wiki"/>


=== تدریس ===
=== تدریس ===
کلانتری بیش از ۲۰ سال دروس طراحی معماری را در [[دانشگاه علم و صنعت ایران]]، [[دانشگاه تهران]]، و [[دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی]] تدریس کرد و نسلی از معماران جوان ایرانی را تربیت نمود.<ref name="wiki"/>
کلانتری بیش از ۲۰ سال دروس طراحی معماری را در دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشگاه تهران، و دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی تدریس کرد و نسلی از معماران جوان ایرانی را تربیت نمود.<ref name="wiki"/>


== آثار و پروژه‌ها ==
== آثار و پروژه‌ها ==
خط ۵۶: خط ۳۷:


==== پروژه‌های بزرگ ====
==== پروژه‌های بزرگ ====
* '''[[فرودگاه بین‌المللی امام خمینی (تهران)|فرودگاه بین‌المللی امام خمینی]]:''' کلانتری سرپرست تیم ایرانی طراحی این فرودگاه بود، هرچند طراح اصلی آن [[پل آندرو]]، معمار فرانسوی و طراح [[فرودگاه شارل دوگل پاریس]] بود.<ref name="isna">{{یادکرد وب|عنوان=معمار فرودگاه امام خمینی درگذشت|ناشر=ایسنا|تاریخ=۲۰ فوریه ۲۰۲۳|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401120201234/}}</ref>
* '''فرودگاه بین‌المللی امام خمینی:''' کلانتری سرپرست تیم ایرانی طراحی این فرودگاه بود، هرچند طراح اصلی آن پل آندرو، معمار فرانسوی و طراح فرودگاه شارل دوگل پاریس بود.<ref name="isna">{{یادکرد وب|عنوان=معمار فرودگاه امام خمینی درگذشت|ناشر=ایسنا|تاریخ=۲۰ فوریه ۲۰۲۳|نشانی=https://www.isna.ir/news/1401120201234/}}</ref>
* '''[[دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (قزوین)|دانشگاه بین‌المللی امام خمینی قزوین]]:''' ساخت و اجرای دانشکده‌های علوم، فنی مهندسی، ادبیات و تسهیلات ورزشی در سال‌های ۱۳۶۷، ۱۳۷۲ و ۱۳۷۶
* '''دانشگاه بین‌المللی امام خمینی قزوین:''' ساخت و اجرای دانشکده‌های علوم، فنی مهندسی، ادبیات و تسهیلات ورزشی در سال‌های ۱۳۶۷، ۱۳۷۲ و ۱۳۷۶
* '''سفارتخانه و اقامتگاه سفیر ایران در [[تفلیس]]:''' طراحی و ساخت در سال ۱۳۸۰
* '''سفارتخانه و اقامتگاه سفیر ایران در تفلیس:''' طراحی و ساخت در سال ۱۳۸۰
* '''اقامتگاه سفیر ایران در [[ایروان]]:''' طراحی و ساخت در سال ۱۳۸۰
* '''اقامتگاه سفیر ایران در ایروان:''' طراحی و ساخت در سال ۱۳۸۰
* '''مجموعه چایکنار [[تبریز]]'''
* '''مجموعه چایکنار تبریز'''
* '''فرهنگستان‌های [[جمهوری اسلامی ایران]]:''' با همکاری [[حسین شیخ زین‌الدین]] (۱۳۷۳) - برندهٔ جایزهٔ چهارم مسابقه معماری
* '''فرهنگستان‌های جمهوری اسلامی ایران:''' با همکاری حسین شیخ زین‌الدین (۱۳۷۳) - برندهٔ جایزهٔ چهارم مسابقه معماری


==== ساختمان‌های دانشگاهی و آموزشی ====
==== ساختمان‌های دانشگاهی و آموزشی ====
* دانشکده مهندسی انرژی [[دانشگاه صنعتی شریف]]
* دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف
* مرکز تکنولوژی آموزشی تهران
* مرکز تکنولوژی آموزشی تهران
* دانشکده مدیریت در خیابان عباس‌آباد تهران
* دانشکده مدیریت در خیابان عباس‌آباد تهران


==== ساختمان‌های اداری و تجاری ====
==== ساختمان‌های اداری و تجاری ====
* ساختمان استانداری [[کرمان]]
* ساختمان استانداری کرمان
* ساختمان مرکزی [[شرکت ملی نفت ایران]] (بهسازی و نوسازی در سال ۱۳۸۱) - برندهٔ جایزهٔ اول
* ساختمان مرکزی شرکت ملی نفت ایران (بهسازی و نوسازی در سال ۱۳۸۱) - برندهٔ جایزهٔ اول
* ساختمان انتشارات فرانکلین در چهارراه جهان کودک تهران
* ساختمان انتشارات فرانکلین در چهارراه جهان کودک تهران
* بهسازی و نوسازی بافت پیرامون برج‌های تاریخی شدادیه در تهران (۱۳۸۱)
* بهسازی و نوسازی بافت پیرامون برج‌های تاریخی شدادیه در تهران (۱۳۸۱)
خط ۷۶: خط ۵۷:
==== پروژه‌های مسکونی و شهری ====
==== پروژه‌های مسکونی و شهری ====
* مجموعه‌های مسکونی طرح نواب در تهران
* مجموعه‌های مسکونی طرح نواب در تهران
* واحدهای مسکونی شهرک ولیعصر [[کنگان]]
* واحدهای مسکونی شهرک ولیعصر کنگان
* شهرک مسکونی فولاد [[اهواز]]
* شهرک مسکونی فولاد اهواز
* ایستگاه‌های [[متروی مشهد|قطار سبک شهری مشهد]] و [[متروی تبریز|تبریز]]
* ایستگاه‌های قطار سبک شهری مشهد و تبریز
* ساختمان مجلس [[جیبوتی]]
* ساختمان مجلس جیبوتی
* مرکز تجاری جیبوتی
* مرکز تجاری جیبوتی


خط ۸۸: خط ۶۹:
* خانهٔ ثمین باغچه‌بان
* خانهٔ ثمین باغچه‌بان
* خانهٔ محسن هشترودی
* خانهٔ محسن هشترودی
* خانهٔ شخصی [[پرویز کلانتری]] (برادرش، نقاش معروف) (۱۳۷۴)
* خانهٔ شخصی پرویز کلانتری (برادرش، نقاش معروف) (۱۳۷۴)
* خانه علی نوری (از مدیران انتشارات فرانکلین)
* خانه علی نوری (از مدیران انتشارات فرانکلین)


خط ۹۴: خط ۷۵:
* کارخانه لوله‌سازی داکتیل اهواز
* کارخانه لوله‌سازی داکتیل اهواز
* مجموعه جهانگردی در میگون
* مجموعه جهانگردی در میگون
* هتل سفیدکنار [[بندر انزلی]]
* هتل سفیدکنار بندر انزلی


== سبک معماری ==
== سبک معماری ==
از ویژگی‌های طراحی ایرج کلانتری، '''ظرافت در طراحی و اجرای جزئیات'''، '''زیبایی در عین سادگی'''، '''عمل‌گرایی و کارکردگرایی در عین نوگرایی''' و پیروی از مکتب [[مدرنیسم]] در معماری بود. او توانست سبک مدرن جهانی را با شرایط اقلیمی و فرهنگی ایران تلفیق کند.<ref name="bbc">{{یادکرد وب|عنوان=ایرج کلانتری؛ درگذشت یک معمار مدرن با امضایی شخصی|ناشر=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۲۱ فوریه ۲۰۲۳|نشانی=https://www.bbc.com/persian/articles/cw40vqw5llvo}}</ref>
از ویژگی‌های طراحی ایرج کلانتری، ظرافت در طراحی و اجرای جزئیات، زیبایی در عین سادگی، عمل‌گرایی و کارکردگرایی در عین نوگرایی و پیروی از مکتب مدرنیسم در معماری بود. او توانست سبک مدرن جهانی را با شرایط اقلیمی و فرهنگی ایران تلفیق کند.<ref name="bbc">{{یادکرد وب|عنوان=ایرج کلانتری؛ درگذشت یک معمار مدرن با امضایی شخصی|ناشر=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۲۱ فوریه ۲۰۲۳|نشانی=https://www.bbc.com/persian/articles/cw40vqw5llvo}}</ref>


== نوشته‌ها و تألیفات ==
== نوشته‌ها و تألیفات ==
خط ۱۰۳: خط ۸۴:
* تنظیم اصلاحیه قانون نوسازی و عمران شهری
* تنظیم اصلاحیه قانون نوسازی و عمران شهری
* تهیه و تدوین آیین‌نامهٔ اجرای حق مرغوبیت
* تهیه و تدوین آیین‌نامهٔ اجرای حق مرغوبیت
* گونه‌شناسی مسکن در مناطق ساحلی [[خلیج فارس]]
* گونه‌شناسی مسکن در مناطق ساحلی خلیج فارس
* همکاری با مجلات بانک ساختمان، آبادی، معماری و شهرسازی، معمار<ref name="wiki"/>
* همکاری با مجلات بانک ساختمان، آبادی، معماری و شهرسازی، معمار<ref name="wiki"/>


خط ۱۱۳: خط ۹۴:


== سمت‌های اجرایی و صنفی ==
== سمت‌های اجرایی و صنفی ==
* عضو شورای تخصصی [[شهرداری تهران]]
* عضو شورای تخصصی شهرداری تهران
* رئیس هیئت اجرایی شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی مهندسی کشور
* رئیس هیئت اجرایی شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی مهندسی کشور
* عضو هیئت مدیرهٔ انجمن صنفی مهندسان مشاور معمار و شهرساز
* عضو هیئت مدیرهٔ انجمن صنفی مهندسان مشاور معمار و شهرساز
* عضو هیئت امناء انجمن مفاخر معماری ایران
* عضو هیئت امناء انجمن مفاخر معماری ایران
* عضو هیئت تحریریهٔ مجلهٔ معماری نوین
* عضو هیئت تحریریهٔ مجلهٔ معماری نوین
* عضو هیئت مدیرهٔ [[سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران]]
* عضو هیئت مدیرهٔ سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران
* عضو شورای عالی [[خانهٔ هنرمندان ایران]]<ref name="wiki"/>
* عضو شورای عالی خانهٔ هنرمندان ایران<ref name="wiki"/>


== زندگی شخصی ==
== زندگی شخصی ==
خط ۱۲۶: خط ۱۰۷:
== درگذشت ==
== درگذشت ==
ایرج کلانتری در ۲ اسفند ۱۴۰۱ (۲۰ فوریه ۲۰۲۳) در سن ۸۵ سالگی در تهران درگذشت. خبر درگذشت او واکنش‌های گسترده‌ای در جامعهٔ معماری ایران به دنبال داشت و بسیاری از معماران و دانشجویان معماری از او به عنوان یکی از اساتید و الگوهای معماری معاصر یاد کردند.<ref name="bahar"/>
ایرج کلانتری در ۲ اسفند ۱۴۰۱ (۲۰ فوریه ۲۰۲۳) در سن ۸۵ سالگی در تهران درگذشت. خبر درگذشت او واکنش‌های گسترده‌ای در جامعهٔ معماری ایران به دنبال داشت و بسیاری از معماران و دانشجویان معماری از او به عنوان یکی از اساتید و الگوهای معماری معاصر یاد کردند.<ref name="bahar"/>
== جستارهای وابسته ==
* [[معماری معاصر ایران]]
* [[هوشنگ سیحون]]
* [[فرودگاه بین‌المللی امام خمینی (تهران)]]
* [[پرویز کلانتری]]
* [[مدرنیسم]]
* [[طالقان]]
* [[فشندک پایین]]


== منابع ==
== منابع ==

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۳۷

ایرج کلانتری طالقانی (۱ فروردین ۱۳۱۶ – ۲ اردیبهشت ۱۴۰۱) معمار، شهرساز و استاد دانشگاه ایرانی بود. او از شاگردان برجستهٔ هوشنگ سیحون و یکی از معماران تأثیرگذار نسل دوم معماری معاصر ایران به شمار می‌رود. کلانتری بنیان‌گذار شرکت‌های مهندسان مشاور کلانتری-دارایی و دفتر مهندسان مشاور باوند بود و بیش از شش دهه در عرصهٔ معماری و شهرسازی ایران فعالیت کرد.[۱]

از مهم‌ترین آثار او می‌توان به مدیریت پروژهٔ فرودگاه بین‌المللی امام خمینی، طراحی سفارت ایران در تفلیس، اقامتگاه سفیر ایران در ایروان، و مجموعه چایکنار تبریز اشاره کرد. کلانتری در سال ۱۳۸۴ از سوی جامعهٔ مهندسان معمار ایران به عنوان «معمار سال» برگزیده شد.[۲]

زندگی‌نامه

ریشه‌های خانوادگی و تاریخ نسبتی

ایرج کلانتری با نسبت «طالقانی» شناخته می‌شود، که به ریشه‌های خانوادگی‌اش برمی‌گردد. پدر و مادر او اهل فشندک پایین، یکی از روستاهای منطقهٔ طالقان در البرز بودند.[۳] خود کلانتری در گفتگوهایی اشاره کرده بود که «ریشه‌های من هم بالا طالقانی هستند» و با این‌حال تمام زندگی حرفه‌ای‌اش را در تهران گذراند.

نسبت «طالقانی» در رسم ایرانی، مانند سایر نسب‌های جغرافیایی (مثلاً رفسنجانی، تبریزی، لاهیجانی)، به ریشه‌های خانوادگی و منطقهٔ اصلی خانواده اشاره دارد و نه به مکان زندگی دوره‌ای یا محل فعالیت فرد.

تولد و دوران کودکی

ایرج کلانتری در سال ۱۳۱۶ (۱۹۳۷) در تهران متولد شد. او بخشی از دوران کودکی‌اش را در تهران گذراند و تحت تأثیر محیط شهری و معماری مدرنی قرار گرفت که در آن سال‌ها در تهران در حال شکل‌گیری بود.

تحصیلات

پس از گذراندن دوره‌های ابتدایی و متوسطه در تهران، در سال ۱۳۳۵ وارد دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران شد و تحت سرپرستی و آموزش استاد هوشنگ سیحون، یکی از بنیان‌گذاران معماری مدرن ایران، به تحصیل پرداخت.

هوشنگ سیحون به عنوان معماری تحصیل‌کردهٔ اروپایی و پیشگام معماری مدرن در ایران، تأثیر عمیقی بر ایرج کلانتری و نگاه‌اش به معماری گذاشت. کلانتری درس‌های سیحون درباره تلفیق اصول مدرنیسم جهانی با شرایط محلی ایران را یاد گرفت و این اصول بعداً در کل کارنامهٔ معماری‌اش جلوه‌گر شد.

او در سال ۱۳۴۲ موفق به دریافت مدرک کارشناسی ارشد معماری از این دانشکده شد.[۱]

فعالیت حرفه‌ای

کلانتری مسیر حرفه‌ای خود را با تأسیس «گروه مشاورهٔ معماری» در سال ۱۳۴۲ آغاز کرد. در سال ۱۳۵۰ شرکت «مهندسان مشاور کلانتری-دارایی» و سپس در سال ۱۳۵۳ «دفتر مهندسان مشاور باوند» را بنیان نهاد که تا پایان عمر فعال بود.[۴]

از سال ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۰، او به عنوان مشاور وزارت کشور ایران در زمینهٔ «طرح‌های هادی روستایی» فعالیت داشت؛ طرح‌هایی که با هدف سامان‌دهی و بهینه‌سازی استفاده از اراضی کشاورزی، مسکونی و تجاری در روستاهای کشور تهیه می‌شدند. او همچنین نمایندهٔ این وزارتخانه در کمیتهٔ فنی شورای عالی شهرسازی و کمیته بررسی و تجدیدنظر در قانون نوسازی و عمران شهری بود.[۱]

مهاجرت و بازگشت

در سال ۱۳۵۹، پس از انقلاب اسلامی، کلانتری به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرد و دفتری با نام «کاسپین» برای طراحی و ساختمان‌سازی راه‌اندازی کرد. اما یک سال بعد (۱۳۶۰) به ایران بازگشت و تا پایان عمر در کشور ماند و به فعالیت معماری ادامه داد.[۱]

تدریس

کلانتری بیش از ۲۰ سال دروس طراحی معماری را در دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشگاه تهران، و دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی تدریس کرد و نسلی از معماران جوان ایرانی را تربیت نمود.[۱]

آثار و پروژه‌ها

پروژه‌های شاخص

از مهم‌ترین پروژه‌های طراحی و ساخت ایرج کلانتری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

پروژه‌های بزرگ

  • فرودگاه بین‌المللی امام خمینی: کلانتری سرپرست تیم ایرانی طراحی این فرودگاه بود، هرچند طراح اصلی آن پل آندرو، معمار فرانسوی و طراح فرودگاه شارل دوگل پاریس بود.[۵]
  • دانشگاه بین‌المللی امام خمینی قزوین: ساخت و اجرای دانشکده‌های علوم، فنی مهندسی، ادبیات و تسهیلات ورزشی در سال‌های ۱۳۶۷، ۱۳۷۲ و ۱۳۷۶
  • سفارتخانه و اقامتگاه سفیر ایران در تفلیس: طراحی و ساخت در سال ۱۳۸۰
  • اقامتگاه سفیر ایران در ایروان: طراحی و ساخت در سال ۱۳۸۰
  • مجموعه چایکنار تبریز
  • فرهنگستان‌های جمهوری اسلامی ایران: با همکاری حسین شیخ زین‌الدین (۱۳۷۳) - برندهٔ جایزهٔ چهارم مسابقه معماری

ساختمان‌های دانشگاهی و آموزشی

  • دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف
  • مرکز تکنولوژی آموزشی تهران
  • دانشکده مدیریت در خیابان عباس‌آباد تهران

ساختمان‌های اداری و تجاری

  • ساختمان استانداری کرمان
  • ساختمان مرکزی شرکت ملی نفت ایران (بهسازی و نوسازی در سال ۱۳۸۱) - برندهٔ جایزهٔ اول
  • ساختمان انتشارات فرانکلین در چهارراه جهان کودک تهران
  • بهسازی و نوسازی بافت پیرامون برج‌های تاریخی شدادیه در تهران (۱۳۸۱)

پروژه‌های مسکونی و شهری

  • مجموعه‌های مسکونی طرح نواب در تهران
  • واحدهای مسکونی شهرک ولیعصر کنگان
  • شهرک مسکونی فولاد اهواز
  • ایستگاه‌های قطار سبک شهری مشهد و تبریز
  • ساختمان مجلس جیبوتی
  • مرکز تجاری جیبوتی

خانه‌های خصوصی

  • خانهٔ نجف دریابندری در تهران (۱۳۴۳)
  • خانهٔ مهشید امیرشاهی (۱۳۴۴)
  • منزل دکتر نادر هشترودی (۱۳۵۰)
  • خانهٔ ثمین باغچه‌بان
  • خانهٔ محسن هشترودی
  • خانهٔ شخصی پرویز کلانتری (برادرش، نقاش معروف) (۱۳۷۴)
  • خانه علی نوری (از مدیران انتشارات فرانکلین)

پروژه‌های صنعتی و گردشگری

  • کارخانه لوله‌سازی داکتیل اهواز
  • مجموعه جهانگردی در میگون
  • هتل سفیدکنار بندر انزلی

سبک معماری

از ویژگی‌های طراحی ایرج کلانتری، ظرافت در طراحی و اجرای جزئیات، زیبایی در عین سادگی، عمل‌گرایی و کارکردگرایی در عین نوگرایی و پیروی از مکتب مدرنیسم در معماری بود. او توانست سبک مدرن جهانی را با شرایط اقلیمی و فرهنگی ایران تلفیق کند.[۶]

نوشته‌ها و تألیفات

  • بررسی علل حاشیه‌نشینی در ۱۷ شهر با جمعیت بیش از یکصد هزار نفر
  • تنظیم اصلاحیه قانون نوسازی و عمران شهری
  • تهیه و تدوین آیین‌نامهٔ اجرای حق مرغوبیت
  • گونه‌شناسی مسکن در مناطق ساحلی خلیج فارس
  • همکاری با مجلات بانک ساختمان، آبادی، معماری و شهرسازی، معمار[۱]

جوایز و افتخارات

  • معمار سال ۱۳۸۴: از سوی جامعهٔ مهندسان معمار ایران
  • جایزهٔ چهارم مسابقه معماری (۱۳۷۳): برای طرح فرهنگستان‌های جمهوری اسلامی ایران
  • جایزهٔ اول مسابقه معماری (۱۳۸۱): برای طرح ساختمان مرکزی شرکت ملی نفت ایران
  • رتبهٔ نخست در مسابقات معماری متعدد: باشگاه کارمندان وزارت کشور، سفارت ایران در رباط، ساختمان شهرداری تهران، مجتمع مسکونی فرح‌آباد تهران، مجتمع مسکونی کارکنان فولاد اهواز، و دانشگاه پتروشیمی ماهشهر[۱]

سمت‌های اجرایی و صنفی

  • عضو شورای تخصصی شهرداری تهران
  • رئیس هیئت اجرایی شورای هماهنگی تشکل‌های صنفی مهندسی کشور
  • عضو هیئت مدیرهٔ انجمن صنفی مهندسان مشاور معمار و شهرساز
  • عضو هیئت امناء انجمن مفاخر معماری ایران
  • عضو هیئت تحریریهٔ مجلهٔ معماری نوین
  • عضو هیئت مدیرهٔ سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران
  • عضو شورای عالی خانهٔ هنرمندان ایران[۱]

زندگی شخصی

ایرج کلانتری برادر پرویز کلانتری، نقاش نوگرای ایرانی بود. او برای برادرش خانه‌ای در سال ۱۳۷۴ طراحی و ساخت که یکی از آثار برجستهٔ معماری مسکونی او محسوب می‌شود. خانهٔ پرویز کلانتری نمونه‌ای از توانایی کلانتری در طراحی فضاهای منزل با ترکیب زیبایی و کارکرد است.[۱]

درگذشت

ایرج کلانتری در ۲ اسفند ۱۴۰۱ (۲۰ فوریه ۲۰۲۳) در سن ۸۵ سالگی در تهران درگذشت. خبر درگذشت او واکنش‌های گسترده‌ای در جامعهٔ معماری ایران به دنبال داشت و بسیاری از معماران و دانشجویان معماری از او به عنوان یکی از اساتید و الگوهای معماری معاصر یاد کردند.[۲]

منابع

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ ۱٫۷ ۱٫۸ «ایرج کلانتری». ویکی‌پدیا.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «ایرج کلانتری، معمار مشهور ایرانی درگذشت». بهار نیوز. ۲۰ فوریه ۲۰۲۳.
  3. «ایرج کلانتری، معماری انسان، آگاه و هنرمند». ایران امروز. ۲۴ فوریه ۱۴۰۱.
  4. «زندگی و آثار ایرج کلانتری». طرح تو طرح. ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۴.
  5. «معمار فرودگاه امام خمینی درگذشت». ایسنا. ۲۰ فوریه ۲۰۲۳.
  6. «ایرج کلانتری؛ درگذشت یک معمار مدرن با امضایی شخصی». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۱ فوریه ۲۰۲۳.

پیوند به بیرون