پرش به محتوا

گویش ولاترویی: تفاوت میان نسخه‌ها

افزودن پیوند
از ویکی البرز
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
جزبدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۴: خط ۱۴:


|image=}}
|image=}}
'''گویش ولاترویی'''<ref>https://glottolog.org/resource/languoid/id/vela1234</ref> یا '''گویش ولایت‌رودی''' یا '''طبری ولاترویی'''<ref>{{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2012 |عنوان=The Dialects of Velātru and Gachsar: The Upper Karaj Valley in the Caspian-Persian Transition Zone |پیوند= https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/the-dialects-of-veltru-and-gachsar-the-upper-karaj-valley-in-the-caspian-persian-transition-zone/EDF5A8295846F0FA9A6E67483EAA9B5A |ژورنال=Published online by Cambridge University Press |دوره= |شماره= |صفحات= |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}</ref> گویشی از [[زبان مازندرانی]]<ref>{{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}</ref> می‌باشد<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی= نصری اشرافی |نام=جهانگیر | پیوند نویسنده = |کتاب=واژه‌نامه بزرگ تبری |کوشش= حسین صمدی و سید کاظم مداح و کریم الله قائمی و علی اصغر یوسفی نیا و محمود داوودی درزی و محمد حسن شکوری و عسکری آقاجانیان میری و ابوالحسن واعظی و ناصر یداللهی و جمشید قائمی و فرهاد صابر و ناعمه پازوکی |صفحه =صفحه ٣١ جلد اول |ناشر=اندیشه پرداز و خانه سبز |مکان =تهران |سال =١٣٧٧ |شابک=٠-۵-٩١١٣١-٩٦٤}}</ref> که در روستای [[ولایت‌رود]] [[شهرستان کرج]] [[استان البرز]] گویش می‌شود و ریشه در [[زبان طبری|زبان طبری قدیم]] دارد و در جمیع جهات با ساختمان و صرف فعل مازندرانی و صرف فعل موافقت دارد و نخستین بار توسط  [[آن لمبتون|لمبتون]]<ref>{{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2004 |عنوان=Mazandaran: Language and People (The State of Research) |پیوند= https://academiccommons.columbia.edu/doi/10.7916/D85B1DDR/download|ژورنال=Yerevan State University |دوره= |شماره= |صفحات=295 |doi=10.1163/1573384043076045 |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}</ref> در کتاب «سه گویش ایرانی» در سال 1938 مورد بررسی قرار گرفت.<ref>{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = برجیان | نام = حبیب | ویراستار = محبوبه محمدی | عنوان = متون طبری، بررسی فعل در گویش ولاترو | سال = ۱۳۸۸ | ناشر = آینهٔ میراث = ۲۶۰}}</ref> به اعتقاد حبیب برجیان گویش ولاترویی نوعی از زبان مازندرانی می باشد.<ref>{{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2013 |عنوان=Is there Continuity between Persian and Caspian? Linguistic Relationships in South-Central Alborz  |پیوند= https://www.academia.edu/7384898/Is_there_Continuity_between_Persian_and_Caspian_Linguistic_Relationships_in_South_Central_Alborz |ژورنال=American Oriental Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}</ref> [[ولادیمیر ایوانف]] گویش ولاترویی را یکی از گویش های زبان مازندرانی می داند.<ref>{{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱=Ivanov |نام۱=Vladimir |تاریخ=2015 |عنوان=Socio-and ethnolinguistic features of Gilaki and Mazanderani |پیوند= https://www.academia.edu/23917173/Socio_and_ethnolinguistic_features_of_Gilaki_and_Mazanderani|ژورنال=Moscow State University |دوره= |شماره= |صفحات=1 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}</ref> [[گلاتولوگ]] گویش ولاترویی را گویشی از زبان مازندرانی می داند.<ref>https://glottolog.org/resource/languoid/id/vela1234</ref>
'''گویش ولاترویی'''<ref>https://glottolog.org/resource/languoid/id/vela1234</ref> یا '''گویش ولایت‌رودی''' یا '''طبری ولاترویی'''<ref>{{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2012 |عنوان=The Dialects of Velātru and Gachsar: The Upper Karaj Valley in the Caspian-Persian Transition Zone |پیوند= https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/the-dialects-of-veltru-and-gachsar-the-upper-karaj-valley-in-the-caspian-persian-transition-zone/EDF5A8295846F0FA9A6E67483EAA9B5A |ژورنال=Published online by Cambridge University Press |دوره= |شماره= |صفحات= |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}</ref> گویشی از زبان مازندرانی<ref>{{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2010 |عنوان=Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb |پیوند= https://www.academia.edu/8075087/Rev_Etymological_Dictionary_of_the_Iranian_Verb?email_work_card=title |ژورنال=Journal of the Royal Asiatic Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}</ref> می‌باشد<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی= نصری اشرافی |نام=جهانگیر | پیوند نویسنده = |کتاب=واژه‌نامه بزرگ تبری |کوشش= حسین صمدی و سید کاظم مداح و کریم الله قائمی و علی اصغر یوسفی نیا و محمود داوودی درزی و محمد حسن شکوری و عسکری آقاجانیان میری و ابوالحسن واعظی و ناصر یداللهی و جمشید قائمی و فرهاد صابر و ناعمه پازوکی |صفحه =صفحه ٣١ جلد اول |ناشر=اندیشه پرداز و خانه سبز |مکان =تهران |سال =١٣٧٧ |شابک=٠-۵-٩١١٣١-٩٦٤}}</ref> که در روستای [[ولایت‌رود]] [[شهرستان کرج]] [[استان البرز]] گویش می‌شود و ریشه در زبان طبری قدیم دارد و در جمیع جهات با ساختمان و صرف فعل مازندرانی و صرف فعل موافقت دارد و نخستین بار توسط  لمبتون<ref>{{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2004 |عنوان=Mazandaran: Language and People (The State of Research) |پیوند= https://academiccommons.columbia.edu/doi/10.7916/D85B1DDR/download|ژورنال=Yerevan State University |دوره= |شماره= |صفحات=295 |doi=10.1163/1573384043076045 |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}</ref> در کتاب «سه گویش ایرانی» در سال 1938 مورد بررسی قرار گرفت.<ref>{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = برجیان | نام = حبیب | ویراستار = محبوبه محمدی | عنوان = متون طبری، بررسی فعل در گویش ولاترو | سال = ۱۳۸۸ | ناشر = آینهٔ میراث = ۲۶۰}}</ref> به اعتقاد حبیب برجیان گویش ولاترویی نوعی از زبان مازندرانی می باشد.<ref>{{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2013 |عنوان=Is there Continuity between Persian and Caspian? Linguistic Relationships in South-Central Alborz  |پیوند= https://www.academia.edu/7384898/Is_there_Continuity_between_Persian_and_Caspian_Linguistic_Relationships_in_South_Central_Alborz |ژورنال=American Oriental Society |دوره= |شماره= |صفحات=2 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}</ref> ولادیمیر ایوانف گویش ولاترویی را یکی از گویش های زبان مازندرانی می داند.<ref>{{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱=Ivanov |نام۱=Vladimir |تاریخ=2015 |عنوان=Socio-and ethnolinguistic features of Gilaki and Mazanderani |پیوند= https://www.academia.edu/23917173/Socio_and_ethnolinguistic_features_of_Gilaki_and_Mazanderani|ژورنال=Moscow State University |دوره= |شماره= |صفحات=1 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}</ref> گلاتولوگ گویش ولاترویی را گویشی از زبان مازندرانی می داند.<ref>https://glottolog.org/resource/languoid/id/vela1234</ref>


== محدوده جغرافیایی ==
== محدوده جغرافیایی ==
این گویش در محدوده روستای [[ولایت‌رود]] تا [[گچسر]] در دامنه البرز مرکزی گویش می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = برجیان | نام = حبیب | ویراستار = محبوبه محمدی | عنوان = متون طبری، بررسی فعل در گویش ولاترو | سال = ۱۳۸۸ | ناشر = آینهٔ میراث = ۲۶۱}}</ref> این گویش در دره ولاترو شامل ولایت رود و دیزین می شود.<ref>{{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2013 |عنوان=The Tabaroid Dialects of South Central  |پیوند= https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/40217411/Borjian_Tabaroid.pdf?1448049642=&response-content-disposition=attachment%3B+filename%3DThe_Tabaroid_Dialects_of_South_Central.pdf&Expires=1607008583&Signature=Mb6rPwWAFCre6wwNdQzgymRTYRoB~A63ngv-~WeC1zHUx9OZesBhKInfaR1VtMBJfnDisS6uug0nhKxF1Pb4t2PUDXBXea0ZgayLBrKYspAu-TL1Nt8MVldaWvxp7RvbKFw2MewyWg5aksFdUUZpTdDa8szlaA7PWZNb9KxK4Qoqzl1O6GqzYIIqv3QVEP6ClAQgBXM5sKmrH-ZIvciLYMeZI8bKmazt2imfDXycEz~ucJSLbMe5fM9K6od~YGNs-5c48FVW0okibXhccZmVZwfLeG7xJvU5nK3WBQeNnBaIjFR-Udb8iIT4nYpKUa37JM1HKUUGI6DaxTQLsU8sjg__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA |ژورنال=Studia Iranica |دوره= |شماره= |صفحات=429 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}</ref>
این گویش در محدوده روستای ولایت‌رود تا [[گچسر]] در دامنه البرز مرکزی گویش می‌شود.<ref>{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = برجیان | نام = حبیب | ویراستار = محبوبه محمدی | عنوان = متون طبری، بررسی فعل در گویش ولاترو | سال = ۱۳۸۸ | ناشر = آینهٔ میراث = ۲۶۱}}</ref> این گویش در دره ولاترو شامل ولایت رود و دیزین می شود.<ref>{{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱=BORJIAN |نام۱=HABIB |تاریخ=2013 |عنوان=The Tabaroid Dialects of South Central  |پیوند= https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/40217411/Borjian_Tabaroid.pdf?1448049642=&response-content-disposition=attachment%3B+filename%3DThe_Tabaroid_Dialects_of_South_Central.pdf&Expires=1607008583&Signature=Mb6rPwWAFCre6wwNdQzgymRTYRoB~A63ngv-~WeC1zHUx9OZesBhKInfaR1VtMBJfnDisS6uug0nhKxF1Pb4t2PUDXBXea0ZgayLBrKYspAu-TL1Nt8MVldaWvxp7RvbKFw2MewyWg5aksFdUUZpTdDa8szlaA7PWZNb9KxK4Qoqzl1O6GqzYIIqv3QVEP6ClAQgBXM5sKmrH-ZIvciLYMeZI8bKmazt2imfDXycEz~ucJSLbMe5fM9K6od~YGNs-5c48FVW0okibXhccZmVZwfLeG7xJvU5nK3WBQeNnBaIjFR-Udb8iIT4nYpKUa37JM1HKUUGI6DaxTQLsU8sjg__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA |ژورنال=Studia Iranica |دوره= |شماره= |صفحات=429 |doi= |تاریخ بازبینی= |زبان=en}}</ref>


== دستور زبان ==
== دستور زبان ==
خط ۳۵: خط ۳۵:


=== شناسه ===
=== شناسه ===
در زبان فارسی دو دسته شناسه داریم: '''[[زمان گذشته (زبان)|گذشته]]''' و '''[[زمان حال (زبان)|حال]]'''. اما در گویش ولایترودی سه دسته شناسه داریم: '''گذشته'''، '''حال ساده''' و '''حال التزامی'''.<ref>{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = برجیان | نام = حبیب | ویراستار = محبوبه محمدی | عنوان = متون طبری، بررسی فعل در گویش ولاترو | سال = ۱۳۸۸ | ناشر = آینهٔ میراث = ۲۷۱}}</ref> (نمونه زیر بر اساس گویش ولایترود شهرستان کرج تنظیم شده‌است)
در زبان فارسی دو دسته شناسه داریم: '''گذشته''' و '''حال'''. اما در گویش ولایترودی سه دسته شناسه داریم: '''گذشته'''، '''حال ساده''' و '''حال التزامی'''.<ref>{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = برجیان | نام = حبیب | ویراستار = محبوبه محمدی | عنوان = متون طبری، بررسی فعل در گویش ولاترو | سال = ۱۳۸۸ | ناشر = آینهٔ میراث = ۲۷۱}}</ref> (نمونه زیر بر اساس گویش ولایترود شهرستان کرج تنظیم شده‌است)


۱. '''گذشته''':
۱. '''گذشته''':

نسخهٔ ‏۳۰ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۰۴

الگو:Infobox language گویش ولاترویی[۱] یا گویش ولایت‌رودی یا طبری ولاترویی[۲] گویشی از زبان مازندرانی[۳] می‌باشد[۴] که در روستای ولایت‌رود شهرستان کرج استان البرز گویش می‌شود و ریشه در زبان طبری قدیم دارد و در جمیع جهات با ساختمان و صرف فعل مازندرانی و صرف فعل موافقت دارد و نخستین بار توسط لمبتون[۵] در کتاب «سه گویش ایرانی» در سال 1938 مورد بررسی قرار گرفت.[۶] به اعتقاد حبیب برجیان گویش ولاترویی نوعی از زبان مازندرانی می باشد.[۷] ولادیمیر ایوانف گویش ولاترویی را یکی از گویش های زبان مازندرانی می داند.[۸] گلاتولوگ گویش ولاترویی را گویشی از زبان مازندرانی می داند.[۹]

محدوده جغرافیایی

این گویش در محدوده روستای ولایت‌رود تا گچسر در دامنه البرز مرکزی گویش می‌شود.[۱۰] این گویش در دره ولاترو شامل ولایت رود و دیزین می شود.[۱۱]

دستور زبان

ضمایر

در گویش ولاترویی ضمیر سه حالت دارد: فاعلی، مفعولی و ملکی. نمونه‌های زیر براساس گویش ولاترو صرف شده‌اند.

ضمیر ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع
فاعلی، ولایترود men te ve/vi amâ šemâ vešun
مفعولی، ولایترود mera tera vera amâra šemâra vešunra
ملکی، ولایترود me te ve/vene ame šeme vešune

شناسه

در زبان فارسی دو دسته شناسه داریم: گذشته و حال. اما در گویش ولایترودی سه دسته شناسه داریم: گذشته، حال ساده و حال التزامی.[۱۲] (نمونه زیر بر اساس گویش ولایترود شهرستان کرج تنظیم شده‌است)

۱. گذشته:

  • بن ماضی ساده: -ba-xerd = خورد
  • بن ماضی استمراری: -xerd = می‌خورد
گذشته ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع
شناسه ema i a/e emi eni ena

۲. حال ساده:

  • بن مضارع اخباری: -xer = می‌خورد
حال ساده ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع
شناسه ema eni ena emmi enni enna

۳. حال التزامی:

  • بن مضارع التزامی: -ba-xer = بخور
حال التزامی ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع
شناسه am i a/e im in an

صرف فعل

جدول زیر فعل خوردن (baxerdan) بر اساس گویش ولایترود صرف شده‌است.[۱۳]

زمان/شخص ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع
گذشته ساده baxerdema baxerdi baxerda baxerdemi baxerdeni baxerdena
گذشته کامل baxerde-bema baxerde-bi baxerde-be baxerde-bemi baxerde-beni baxerde-bena
گذشته التزامی baxerde-bum baxerde-bui baxerde-bu baxerde-buim baxerde-buin baxerde-bun
گذشته التزامی کامل baxerde-bi-bum baxerde-bi-bui baxerde-bi-bu baxerde-bi-buim Baxerde-bi-buin baxerde-bi-ben
گذشته استمراری xerdema xerdi moxerda xerdemi xerdeni xerdena
گذشته در حال انجام da-xerdema da-xerdi da-xerda da_xerdemi da_xerdeni da_xerdena
حال ساده/آینده xeremma xereni xerena xeremmi xerenni xerenna
حال در حال انجام dar-xeremma dar-xereni dar-xerena dar-xeremmi dar_xerenni dar_xerenna
حال التزامی baxeram baxeri baxera baxerim baxerin baxeran
آینده xemma baxeram xeni baxeri xena baxera xemmi baxerim xenni baxerin xenna baxeran

جملات

برخی جملات گویش ولاترویی و مقایسه آن با فارسی:[۱۴]

فارسی معیار گویش ولاترویی
آن مرد گفت که این کار بد است که تو را سوار خر کردند un mardi buta ge in kâr bada ge tere xar sevar hakerdena
چوپان گفت که عیب ندارد. این مردم نمی‌خواهند حسودند که من این‌ها را ببینم kerd buta ge eib nârne ,in mardan meil nârna hasudene ke man inhâ bavinam
هر وقت که من می‌خواهم به پشت سرم می‌نگرم. هیچ نیست (غمی نیست) har vaxt ke men meil darma xemi demâl eišema hich niya

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ https://glottolog.org/resource/languoid/id/vela1234
  2. ↑ BORJIAN, HABIB. “The Dialects of Velātru and Gachsar: The Upper Karaj Valley in the Caspian-Persian Transition Zone”. Published online by Cambridge University Press, 2012. 
  3. ↑ BORJIAN, HABIB. “Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb”. Journal of the Royal Asiatic Society, 2010, 2. 
  4. ↑ نصری اشرافی، جهانگیر (١٣٧٧). واژه‌نامه بزرگ تبری. به کوشش حسین صمدی و سید کاظم مداح و کریم الله قائمی و علی اصغر یوسفی نیا و محمود داوودی درزی و محمد حسن شکوری و عسکری آقاجانیان میری و ابوالحسن واعظی و ناصر یداللهی و جمشید قائمی و فرهاد صابر و ناعمه پازوکی. تهران: اندیشه پرداز و خانه سبز. ص. صفحه ۳۱ جلد اول. شابک ۰-۵-۹۱۱۳۱-۹۶۴ مقدار |شابک= را بررسی کنید: checksum (کمک).
  5. ↑ BORJIAN, HABIB. “Mazandaran: Language and People (The State of Research)”. Yerevan State University, 2004, 295. الگو:Hide in printالگو:Only in print. 
  6. ↑ برجیان، حبیب (۱۳۸۸). محبوبه محمدی، ویراستار. متون طبری، بررسی فعل در گویش ولاترو. آینهٔ میراث = ۲۶۰.
  7. ↑ BORJIAN, HABIB. “Is there Continuity between Persian and Caspian? Linguistic Relationships in South-Central Alborz”. American Oriental Society, 2013, 2. 
  8. ↑ Ivanov, Vladimir. “Socio-and ethnolinguistic features of Gilaki and Mazanderani”. Moscow State University, 2015, 1. 
  9. ↑ https://glottolog.org/resource/languoid/id/vela1234
  10. ↑ برجیان، حبیب (۱۳۸۸). محبوبه محمدی، ویراستار. متون طبری، بررسی فعل در گویش ولاترو. آینهٔ میراث = ۲۶۱.
  11. ↑ BORJIAN, HABIB. “The Tabaroid Dialects of South Central”. Studia Iranica, 2013, 429. 
  12. ↑ برجیان، حبیب (۱۳۸۸). محبوبه محمدی، ویراستار. متون طبری، بررسی فعل در گویش ولاترو. آینهٔ میراث = ۲۷۱.
  13. ↑ برجیان، حبیب (۱۳۸۸). محبوبه محمدی، ویراستار. متون طبری، بررسی فعل در گویش ولاترو. آینهٔ میراث = ۲۷۵.
  14. ↑ برجیان، حبیب (۱۳۸۸). محبوبه محمدی، ویراستار. متون طبری، بررسی فعل در گویش ولاترو. آینهٔ میراث = ۲۶۸.

پیوند به بیرون

برگرفته از «https://wikialborz.com/index.php?title=گویش_ولاترویی&oldid=9525»