کنگره ملی شهدای استان البرز

کنگره ملی شهدای استان البرز بزرگ‌ترین رویداد فرهنگی و اجتماعی استان البرز است که با هدف بزرگداشت حدود ۵۵۰۰ شهید این استان، مستندسازی زندگی و آثار آنان و ترویج فرهنگ ایثار و مقاومت در مهرماه ۱۴۰۴ برگزار می‌شود. این رویداد زیر نظر شورای سیاستگزاری کنگره با مدیریت نماینده ولی فقیه در استان و با محوریت ستاد کنگره شهدای استان البرز، تحت ریاست استاندار و دبیرکلی سپاه امام حسن مجتبی(ع)، و با همکاری بنیاد شهید و امور ایثارگران، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و نهادهای مردمی برگزار می‌شود. کنگره شامل ۴۴ اجلاسیه موضوعی، تولید بیش از هزار اثر هنری، اجرای طرح «۵۵۰۰ خدمت» اجتماعی و راه‌اندازی سامانه دیجیتال آرشیو اسناد شهدا است.

اهداف و محورهای کنگره

اهداف کنگره شامل موارد زیر است:

• بزرگداشت مقام شهدای استان و تجلیل از خانواده‌های آنان
• گردآوری و مستندسازی اسناد، خاطرات و آثار شهدای البرز
• توسعه و ترویج فرهنگ ایثار و مقاومت با تمرکز بر نسل جوان
• ایجاد تعامل میان خانواده‌های شهدا، پژوهشگران و نهادهای متولی

فعالیت‌های کنگره در سه محور اجرا می‌شوند:

• ترویجی: نمایشگاه‌های خیابانی، نشست‌های فرهنگی و برگزاری یادواره‌ها
• تعمیقی: پژوهش‌های علمی، تولید محتوای مستند و کتاب، ثبت رسمی اسناد شهدا
• تولیدی: ساخت فیلم سینمایی، مستند، انیمیشن، موشن‌گرافیک و ادبیات دیجیتال

تاریخچه برگزاری و ساختار ستاد اجرایی

نخستین دوره کنگره در سال ۱۳۹۷ و دومین دوره در مهرماه ۱۴۰۴ برگزار می‌شود. اجلاسیه نهایی روز پنج‌شنبه ۱۷ مهر ۱۴۰۴ برگزار خواهد شد و پیش از آن، ۴۴ اجلاسیه موضوعی و محلی برای اقشار مختلف برنامه‌ریزی شده‌اند. از جمله اجلاسیه‌های اخیر، کنگره شهدای ورزشکار در ۲۵ شهریور ۱۴۰۴ در سالن شهید کیانپور کرج و اجلاسیه شهدای دانشجو در ۱۶ مهر ۱۴۰۴ در سالن ورزشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج با حضور ۲۵۰۰ دانشجو برگزار می‌شود. ساختار ستاد اجرایی کنگره به شرح زیر است:

• نماینده ولی فقیه: ریاست شورای سیاستگذاری کنگره
• استاندار البرز: ریاست ستاد اجرایی
• فرمانده سپاه امام حسن مجتبی(ع): دبیرکل ستاد
• مدیرکل بنیاد شهید: مسئول کمیته‌ها و ارتباط با خانواده‌های شهدا
• کمیته‌های تخصصی در حوزه‌های فرهنگی، هنری، پژوهشی، اطلاع‌رسانی، بانوان و خانواده شهدا

رویدادهای عهد خادمی

همایش بزرگ «عهد خادمی» آئین رسمی ستاد کنگره برای امضای میثاق‌نامه خدمت در راه شهدای استان است.

• اولین عهد خادمی: مقرر بود روز چهارشنبه دوم خرداد ۱۴۰۳ برگزار شود اما پس از تعویق به علت شهادت رئیس‌جمهور و همراهان، در نهایت ۲۴ خرداد ۱۴۰۳ در سالن شهدای دولت استانداری البرز با حضور گسترده مسئولان استانی برگزار شد. در این مراسم، احکام اعضای ستادهای اجرایی و سیاستگذاری اعطا و میثاق‌نامه خدمت امضا گردید.

• دومین عهد خادمی: چهارشنبه ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ با حضور مسئولان ارشد استان، فرماندهان سپاه و اعضای ستاد کنگره، محوریت تبادل تجربه و هم‌اندیشی برای بهبود اجرای کنگره، توسعه تولیدات هنری و تقویت روایت‌های مردمی برگزار شد. استاندار البرز تأکید کرد که برگزاری کنگره باید جلوه‌ای از نوآوری، وفاق و خدمت بی‌منت باشد.

در هر دو مراسم بر تداوم راه شهدا، تولید آثار هنری و آموزشی، توجه به خانواده‌های معزز شهدا و پیوند نسل‌ها تأکید شد.

برنامه‌های هنری، پژوهشی و خدماتی

• تولید بیش از هزار اثر هنری شامل فیلم، مستند، انیمیشن، اپلیکیشن و نمایش با مشارکت ۱۰۰۰ هنرمند استان و ۶۰ نویسنده زندگینامه شهدا. همچنین، برگزاری هفت جشنواره هنری (موسیقی، تئاتر، هنرهای تجسمی، ادبیات، فیلم، سرود و تولیدات مجازی) با تمرکز بر قهرمان‌سازی و هویت‌سازی از شهدا.
• تولید فیلم سینمایی مختص یکی از سرداران ملی استان البرز (مانند شهید کلهر)؛ تلاش برای حمایت و تأمین ۵۰ درصد هزینه‌های ساخت.
• برگزاری جشنواره سرود نغمه پایداری، کارگاه‌های روایت‌شناسی و نشست‌های تخصصی با هنرمندان برجسته محلی و ملی. همچنین، برنامه‌هایی مانند ۳۰۰ نمایش خیابانی، ۲۰۰ سرود پاتوقی، ارکستر سمفونیک مقاومت و نمایش رزمی-فرهنگی.
• آغاز طرح «۵۵۰۰ خدمت» به نیت هر شهید استان شامل آزادی زندانیان مالی، سرپرستی یتیمان، تعمیر خانه‌های محرومان و سایر خدمات اجتماعی.
• راه‌اندازی سامانه دیجیتال ثبت و آرشیو اسناد، خاطرات و آثار شهدا. همچنین، فعال‌سازی ستادهای شهرستانی/اقشاری/یگانی برای استخراج ۲۰ هزار سوژه دفاع مقدس با کمک ابزارهای نوین.

تاثیر اجتماعی و فرهنگی

کنگره ملی شهدای البرز تلاشی برای انتقال روحیه مقاومت، ایثار و هویت ایرانی-اسلامی به نسل جدید است. این رویداد با تأکید بر هنر فاخر، روایت‌های مردمی، فعالیت‌های بین‌دستگاهی و توسعه پژوهش‌های تاریخ شفاهی استان البرز، فرصت بی‌نظیری برای بازخوانی میراث شهدا و احیای فرهنگ ایثار و شهادت قلمداد می‌شود. کنگره به عنوان نماد احیای فرهنگ ایثار، فرصتی برای اثرگذاری ملموس بر جامعه و نهادینه‌سازی ارزش‌ها در اقشار خاص مانند دانشجویان و مداحان فراهم کرده است.

نقدها و چالش‌ها

در کنار تحسین عمومی، صاحب‌نظران خواستار گسترش همکاری با پژوهشگران مستقل، تقویت روایتگری مردمی و تداوم این رویداد در دوره‌های آتی برای ارتقاء وجهه فرهنگی استان هستند. برخی نقدها به تمرکز بر نهادهای رسمی و کمبود روایت غیررسمی و مردمی جلب توجه کرده‌اند. همچنین، چالش تأمین بودجه برای تولیدات هنری و هماهنگی‌های اجرایی در اجلاسیه‌های متعدد مطرح است.

آمار و دسته‌بندی شهدا

آمار شهدا طبق منابع رسمی از ۵٬۲۱۹ تا ۵٬۵۸۰ نفر متغیر است و معمولاً عدد ۵٬۵۰۰ شهید به‌عنوان مبنا ذکر می‌شود. این شمار، شامل شهدای انقلاب، دفاع مقدس، مدافعان حرم (۱۲۲ شهید) و جمعی از شهدای ترور می‌شود.

پیوند به بیرون

• وب‌سایت رسمی کنگره ملی شهدای استان البرز
• پایگاه اطلاع‌رسانی بنیاد شهید و امور ایثارگران البرز