سید کمال قریشی
سید کمال قریشی (۱۳۱۳–۱۳۶۰) یکی از برجستهترین شخصیتهای انقلابی شهر کرج بود که به عنوان اولین شهید ترور کرج در تاریخ انقلاب اسلامی ایران ثبت شده است.[۱][۲] او به مدت حدود چهل سال در خط مقدم مبارزه با رژیم پهلوی و منافقین فعالیت داشت و پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، فعالیتهای خود را ادامه داد تا اینکه در ۱۴ مرداد ۱۳۶۰ به دست سازمان مجاهدین خلق ایران ترور و شهادت یافت.[۳].
زندگینامه
تولد و خانواده
سید کمال قریشی در سال ۱۳۱۳ در روستای برغان از توابع ساوجبلاغ (شهرستان کرج) در استان البرز به دنیا آمد.[۱] پدرش، سید محمد، کارگر و کشاورز زحمتکشی بود که با کارگری و کشاورزی زندگی خانواده را تأمین میکرد.[۱] در هشتسالگی، به دلیل شرایط اقتصادی دشوار، مادرش او را به مدرسه برد.[۲].
دوران تحصیل و آغاز فعالیت
به دلیل روحیه انتقادی و پایبندی به امر به معروف و نهی از منکر، در هشتسالگی از مدرسه اخراج شد.[۲] تا حدود ۱۴سالگی، در روستای برغان تحت نظارت مادر و برادر بزرگش، سبد جلال (پدر شهیدان قریشی)، به کارگری مشغول بود.[۱] از این زمان به نجاری پرداخت و در ۲۵سالگی، مغازهای در خیابان شهید بهشتی کرج اجاره کرد.[۱].
فعالیتهای مذهبی و انقلابی
دوره پیش از انقلاب
از دوران نوجوانی، روحیه انتقادی و دینی داشت. در سالهای ۱۳۴۱–۱۳۴۲، مغازهاش در خیابان شهید بهشتی را به عنوان مرکز پخش اعلامیههای روحالله خمینی استفاده کرد.[۱] این فعالیتها باعث دستگیری و بازجویی مکرر توسط شهربانی رژیم پهلوی شد.[۳] در قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲، شعری در وصف امام خمینی سرود و آن را در حضور امام در قم خواند.[۳].
- نقش در انقلاب اسلامی
- تظاهرات و فعالیتهای انقلابی
- نقش در انقلاب اسلامی
مهدیه برغانیها (مکان فعالیت سید کمال) یکی از مراکز تجمع انقلابیون کرج بود.[۳] در دوران انقلاب، با سربازان خانوادههای مذهبی ارتباط برقرار کرد و آنها را به حفظ نظم تظاهرات ترغیب نمود.[۱] اولین تظاهرات ضد ابوالحسن بنیصدر را در کرج برگزار کرد.[۱] این فعالیتها تهدیدهای مکرر منافقین را به دنبال داشت، اما امام با ایمان و عقیده به مبارزه ادامه داد.[۱].
- نقش در تسخیر شهربانی کرج
در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷، سید کمال قریشی با تیمسار محمد بیان (فرماندار نظامی کرج) ملاقات کرد و او را متقاعد به تسخیر شهربانی مرکزی کرد.[۴] این اقدام به سقوط شهربانی و پیروزی انقلاب در کرج کمک کرد.[۳].
دوران پس از انقلاب
پس از پیروزی انقلاب، به کمیته انقلاب و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیوست و در آنها خدمت کرد.[۱].
- حضور در جبهه
در سال ۱۳۵۹، به همراه مصطفی چمران در جبهههای بستان و سوسنگرد جنگید.[۳].
- مبارزه با منافقین
از مخالفان سرسخت سازمان مجاهدین خلق ایران بود و با شعر و سخنرانی علیه آنها فعالیت میکرد. این مخالفت به درگیریهای گاهبهگاه منجر شد.[۱].
ویژگیهای شخصیتی
سید کمال قریشی به دلیل کارهای خیرخواهی معروف بود. در تسهیل ازدواج جوانان، کمک به ایتام و حل مشکلات معیشتی فعال بود، اما برای زندگی شخصی خود وام نمیگرفت.[۲] روایت میشود که پیش از شهادت، برای خود مجلس ختم خواند و نواری از تلقین تدفین خود تهیه کرد.[۵][۶].
شهادت
در عصر چهارشنبه ۱۴ مرداد ۱۳۶۰، حوالی ساعت چهار بعدازظهر، دو نفر به کارگاه نجاری سید کمال قریشی در محله حصار مراجعه کردند.[۷] پس از درخواست تعمیر قاب عکس یا خطکش، ضارب تیر هفتتیر را به شقیقه راست وی شلیک کرد.[۷] فراریان با موتور همکار سید کمال (پسرش محمود) فرار کردند.[۷].
امام خمینی در اثر این اصابت شهادت یافت.[۱] پیکرش بعدها توسط منافقین سوزانده شد.[۷].
خانواده
سید کمال قریشی عموی شهیدان قریشی (چهار برادر شهید) بود:[۸]
- سید احمد قریشی: پسرش، شهید دفاع از حرم در سوریه (به دلیل جراحات جنگ ایران و عراق).[۹]
- سید محمود قریشی: پسرش، مفقودالاثر در عملیات خیبر (۱۳۶۲)، پیکرش ۱۳ سال بعد بازگردانده شد.[۱۰]
- چهار برادر شهید قریشی: سید علیاصغر، سید عباس، سید جمال و سید محمد (شهدای دفاع مقدس).[۸].
شیوه دفن
روایت میشود که اولین شهید ترور کرج، تلقین تدفینش با صدای خود شهید خوانده شد.[۲] پیکرش در گلزار شهدای امامزاده محمد (ع) حصارک کرج دفن شد.[۱۱].
یادمان و میراث
سید کمال قریشی به عنوان نخستین شهید ترور کرج یاد میشود.[۲] تصاویر مزارش در گلزار شهدای حصارک کرج ثبت شده است.[۱۲] هر سال در سالگرد شهادت، رسانهها زندگی و راه امام را معرفی میکنند.[۱۳].
جستارهای وابسته
- کرج
- استان البرز
- انقلاب اسلامی ایران
- جنگ ایران و عراق
- محله حصار (کرج)
- سازمان مجاهدین خلق ایران
- شهیدان قریشی
منابع
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ شهیدی که به خاطر امربه معروف و نهی از منکر از مدرسه اخراج شد. در: خبرگزاری شبستان. ۴ آگوست ۲۰۲۲. شهیدی که به خاطر امربه معروف و نهی از منکر از مدرسه اخراج شد
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ سید کمال قریشی، مبارزی که موجب سقوط شهربانی کرج در سال ۵۷ شد. در: شبکه اطلاعرسانی راه دانا. ۳۱ دسامبر ۲۰۲۱. سید کمال قریشی، مبارزی که موجب سقوط شهربانی کرج در سال ۵۷ شد
- ↑ وقتی فرماندار نظامی کرج بهمن ۵۷ شهربانی را به توپ بست. در: شبکه اطلاعرسانی راه دانا. ۳۱ دسامبر ۲۰۲۰. وقتی فرماندار نظامی کرج بهمن ۵۷ شهربانی را به توپ بست
- ↑ شهیدی كه قبل از شهادت برای خود مجلس ختم گرفت. در: خبرگزاری ایرنا. شهیدی كه قبل از شهادت برای خود مجلس ختم گرفت
- ↑ شهیدی كه قبل از شهادت برای خود مجلس ختم گرفت. در: آخرین خبر. ۴ آگوست ۲۰۱۷. شهیدی كه قبل از شهادت برای خود مجلس ختم گرفت
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ برگی از زندگی شهیدان قریشی ها؛ روایت ایثار و جانبازی. در: خبرگزاری شبستان. ۱۱ آگوست ۲۰۲۲. برگی از زندگی شهیدان قریشی ها؛ روایت ایثار و جانبازی
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ معرفی شهیدان قریشی. در: خبرگزاری ایرنا. ۲۷ دسامبر ۲۰۱۹. معرفی شهیدان قریشی
- ↑ «قریشی» از فرماندهان فاطمیون آسمانی شد. در: خبرگزاری تسنیم. ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۱. «قریشی» از فرماندهان فاطمیون آسمانی شد
- ↑ شهید قریشی-سیدمحمود. در: شهدای البرز. ۶ اکتبر ۲۰۲۲. شهید قریشی-سیدمحمود
- ↑ شهید سید کمال قریشی. در: مرکز مطالعات تروریسم پژوهشگاه هابیلیان. ۲ آگوست ۲۰۲۰. شهید سید کمال قریشی
- ↑ شهید سید کمال قریشی. در: قاب عشق. شهید سید کمال قریشی
- ↑ شهید سید کمال قریشی - رادیو ایران. در: رادیو ایران. ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۳. شهید سید کمال قریشی - رادیو ایران