بخش رامجین

بخش رامجین یکی از بخش‌های شهرستان چهارباغ در استان البرز ایران است. این بخش در پی تصویب‌نامهٔ هیئت وزیران در ۱۶ آذر ۱۳۹۹ از ترکیب دو دهستان رامجین و اغلان تپه تشکیل شد و هم‌زمان با ایجاد شهرستان چهارباغ، به‌عنوان یکی از دو بخش این شهرستان تثبیت گردید. مرکز اداری بخش، روستای رامجین است که به‌سبب باغداری و آب‌وهوای معتدل، از کانون‌های مهم روستایی و گردشگری شهرستان به‌شمار می‌رود.

جغرافیا

بخش رامجین در شمال‌غرب استان البرز و در محدودهٔ جنوب رشته‌کوه‌های البرز و در مجاورت بخش مرکزی شهرستان چهارباغ قرار دارد. این بخش از نظر طبیعی، ترکیبی از دشت‌های آبرفتی نسبتاً هموار و دامنه‌های کوهپایه‌ای است که بخش عمدهٔ آن را اراضی کشاورزی، باغ‌ها و بافت‌های روستایی تشکیل می‌دهد.

از نظر موقعیت جغرافیایی، رامجین و دیگر روستاهای بخش در امتداد محور ارتباطی سهیلیه – کردان و در نزدیکی آزادراه کرج–قزوین واقع شده‌اند؛ این دسترسی، رفت‌وآمد به کرج و تهران را تسهیل کرده و بر توسعهٔ ساخت‌وسازهای ویلایی و گردشگری در منطقه اثر گذاشته است.

تاریخچه

تا پیش از تشکیل استان البرز، روستاهای حوزهٔ کنونی بخش رامجین در قالب دهستان رامجین، تابع بخش چهارباغ از شهرستان ساوجبلاغ در استان تهران بودند. با ایجاد استان البرز و انتقال ساوجبلاغ به این استان، وضعیت تقسیمات کشوری این منطقه نیز به‌تدریج بازنگری شد.

در ۱۶ آذر ۱۳۹۹ هیئت وزیران بنا به پیشنهاد وزارت کشور و به استناد «قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری»، تصویب‌نامه‌ای را دربارهٔ تجدید سازمان اداری در شهرستان ساوجبلاغ به تصویب رساند. بر پایهٔ این مصوبه، دهستان اغلان تپه و دهستان رامجین از بخش چهارباغ منتزع و با هم، «بخش رامجین» را تشکیل دادند و روستای رامجین به‌عنوان مرکز بخش جدید تعیین شد. در همان مصوبه، با تغییر نام بخش چهارباغ به بخش مرکزی، شهرستان چهارباغ از ترکیب دو بخش مرکزی و رامجین و شهر چهارباغ ایجاد و شهر چهارباغ مرکز شهرستان تازه‌تأسیس شد.

تقسیمات کشوری

بر پایهٔ مصوبهٔ هیئت وزیران و تقسیمات کشوری مصوب، بخش رامجین شامل دو دهستان است:

• دهستان رامجین، با مرکزیت روستای رامجین
• دهستان اغلان تپه، با مرکزیت روستای اغلان تپه

دهستان رامجین عمدتاً روستاهای قدیمی و کشاورزی پیرامون رامجین و سهیلیه را دربرمی‌گیرد و دهستان اغلان تپه شامل چندین روستای کشاورزی و باغی در محدودهٔ سهیلیه، کردان و حومه است.

جمعیت

در سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۵، که در آن زمان این محدوده هنوز بخشی از شهرستان ساوجبلاغ به‌شمار می‌رفت، جمعیت قلمرو کنونی بخش رامجین (مجموع دو دهستان رامجین و اغلان تپه) ۲۱٬۵۷۱ نفر گزارش شده است. از این تعداد، دهستان رامجین ۱۴٬۴۰۶ نفر جمعیت داشته و جمعیت دهستان اغلان تپه ۷٬۱۶۵ نفر بوده است.

روستای رامجین، به‌عنوان بزرگ‌ترین کانون جمعیتی بخش، در همان سرشماری ۱٬۹۹۹ نفر جمعیت در ۶۳۳ خانوار داشته است. روستای اغلان تپه نیز بر پایهٔ گزارش‌های محلی، در میانهٔ دههٔ ۱۴۰۰ حدود ۲٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد.

با توجه به روند کلی رشد جمعیت در شهرستان چهارباغ، که از حدود ۷۷ هزار نفر در سال ۱۳۹۵ به بیش از ۸۵ هزار نفر در سال‌های آغاز دههٔ ۱۴۰۰ رسیده است، به‌نظر می‌رسد جمعیت بخش رامجین نیز در سال‌های پس از سرشماری ۱۳۹۵ افزایش یافته باشد، هرچند آمار رسمی تفکیکی جدید برای این بخش هنوز به‌طور عمومی منتشر نشده است.

اقتصاد

اقتصاد بخش رامجین به‌طور غالب بر پایهٔ کشاورزی، باغداری و تا حدی دامداری استوار است. در دهستان رامجین، زمین‌های حاصلخیز آبرفتی و دسترسی به آب قنات‌ها و رود کردان بستر مناسبی برای کشت محصولات باغی و زراعی فراهم کرده است. در مزارع و باغ‌های این ناحیه محصولاتی همچون انگور، سیب، شلیل، هلو، آلو و دیگر میوه‌های سردسیری، غلات، حبوبات، صیفی‌جات و سبزیجات کشت می‌شود.

در دهستان اغلان تپه نیز خاک حاصلخیز، منابع آبی نسبتاً فراوان و آب‌وهوای معتدل، زمینهٔ رونق کشاورزی، باغداری و تولید گل و گیاه را فراهم کرده است و بخش مهمی از جمعیت محلی از این راه امرار معاش می‌کنند. موقعیت جغرافیایی بخش، در مجاورت شهر چهارباغ و شهرک‌های صنعتی کرج و هشتگرد، باعث شده بخشی از ساکنان روستاهای رامجین و اغلان تپه علاوه بر کشاورزی، در بخش صنعت و خدمات شهری شهرستان‌های مجاور نیز اشتغال داشته باشند.

در دهه‌های اخیر، به‌ویژه پس از ارتقای چهارباغ به شهرستان مستقل، توسعهٔ ساخت‌وسازهای ویلایی و باغ‌ویلاها در روستاهای رامجین، اغلان تپه و سهیلیه شتاب گرفته و خرید و فروش زمین و باغ، به یکی از فعالیت‌های اقتصادی مهم در این منطقه تبدیل شده است. این روند، در کنار فرصت‌های سرمایه‌گذاری، نگرانی‌هایی دربارهٔ تغییر کاربری اراضی کشاورزی و فشار بر منابع آب منطقه نیز ایجاد کرده است.

زیرساخت‌ها و حمل‌ونقل

بخش رامجین از نظر دسترسی، به‌واسطهٔ نزدیکی به آزادراه کرج–قزوین و جادهٔ سهیلیه، ارتباط نسبتاً مناسبی با کرج، تهران و دیگر شهرهای استان دارد. مسیرهای اصلی دسترسی به روستاهای رامجین و اغلان تپه از طریق خروجی‌های آزادراه کرج–قزوین به سمت سهیلیه و سپس جاده‌های روستایی منشعب از آن است.

در بیشتر روستاهای بخش، زیرساخت‌های پایه‌ای مانند شبکهٔ برق، آب شرب لوله‌کشی، گازرسانی و تلفن فراهم است و در سال‌های اخیر، توسعهٔ این شبکه‌ها و راه‌های روستایی از سوی دستگاه‌های اجرایی استان پیگیری شده است. با این حال، به‌سبب رشد سریع ساخت‌وساز و افزایش جمعیت فصلی و ویلایی، زیرساخت‌ها در برخی نقاط با فشار تقاضا روبه‌رو است و نیاز به به‌روزرسانی و توسعهٔ بیشتر دارد.

جاذبه‌های طبیعی و تاریخی

بخش رامجین با برخورداری از طبیعت کوهپایه‌ای، باغ‌های سرسبز و آب‌وهوای معتدل، یکی از مقاصد گردشگری روستایی استان البرز به‌شمار می‌رود. روستای رامجین به‌سبب چشم‌اندازهای باغی، درختان کهنسال و رودخانه‌های فصلی، مقصد محبوب ساکنان کرج و تهران برای گذران تعطیلات کوتاه‌مدت است.

در قلمرو این بخش، چند محوطه و اثر تاریخی شناخته‌شده نیز وجود دارد. «تپه باغ سرهنگ» و «تپه باستانی رامجین» از محوطه‌های باستانی مهم روستای رامجین هستند که بر پایهٔ گزارش‌های محلی و پژوهش‌های باستان‌شناسی، شواهدی از استقرار انسانی از دوران پیش از تاریخ تا اوایل دورهٔ اسلامی در آن‌ها شناسایی شده است. در روستای اغلان تپه نیز «تپه تاریخی اغلان تپه» به‌عنوان اثری مربوط به هزارهٔ نخست پیش از میلاد در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و از جاذبه‌های باستان‌شناختی منطقه به‌شمار می‌رود.

از آثار مذهبی شاخص منطقه می‌توان به امامزاده‌های محلی از جمله امامزاده شعیب (ع) و امامزاده کمال‌الدین (ع) در حوالی رامجین و مسجد امام سجاد (ع) در روستای اغلان تپه اشاره کرد که علاوه بر کارکرد مذهبی، نقشی هویتی در بافت روستایی بخش دارند.

جایگاه بخش در شهرستان چهارباغ

در ساختار اداری شهرستان چهارباغ، بخش رامجین به‌عنوان حوزهٔ روستایی و کشاورزی شهرستان شناخته می‌شود و تکمیل‌کنندهٔ کارکردهای شهری و خدماتی بخش مرکزی است. این بخش با تأمین بخشی از محصولات کشاورزی، میوه و گل و گیاه استان و نیز فراهم‌کردن بستر توسعهٔ گردشگری روستایی، نقشی مهم در اقتصاد و هویت شهرستان چهارباغ ایفا می‌کند.

جستارهای وابسته

• شهرستان چهارباغ
• شهرستان ساوجبلاغ
• رامجین
• اغلان تپه
• سهیلیه
• فهرست بخش‌های ایران