موسسه تحقیقات علوم باغبانی

موسسه تحقیقات علوم باغبانی ایران
اطلاعات پایه
نوع	موسسه پژوهشی دولتی
نام کامل	موسسه تحقیقات علوم باغبانی
نام انگلیسی	Horticultural Sciences Research Institute of Iran
وضعیت فعالیت	فعال
تاریخچه
سال تأسیس	۱۳۹۳
بنیان‌گذار	سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
مدیریت
مالک	دولت ایران
رئیس	محی‌الدین پیرخضری
ساختار سازمانی
سازمان مادر	سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
موقعیت
کشور	ایران
استان	البرز
شهر	کرج
نشانی	کرج، بلوار شهید فهمیده، مجموعهٔ موسسات تحقیقات کشاورزی کشور
فعالیت
حوزه فعالیت	تحقیقات علوم باغبانی، میوه‌کاری، سبزی‌کاری، گیاهان دارویی، گیاهان زینتی، بیوتکنولوژی و اصلاح گیاهان باغی
محصولات	ارقام و پایه‌های جدید باغی، پروتکل‌های کشت و داشت، فناوری‌های پس از برداشت، دستاوردهای قابل تجاری‌سازی
خدمات	پژوهش‌های بنیادی، کاربردی و توسعه‌ای، معرفی ارقام جدید، انتقال یافته‌های علمی، آموزش و ترویج
آمار
تعداد کارکنان	حدود ۲۱۶ پژوهشگر
ارتباطات
وبگاه	https://hsri.ac.ir

موسسه تحقیقات علوم باغبانی ایران (به انگلیسی: Horticultural Sciences Research Institute of Iran) یکی از موسسه‌های تخصصی زیرمجموعهٔ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) در وزارت جهاد کشاورزی ایران است که در شهر کرج (استان البرز) واقع شده و وظیفهٔ برنامه‌ریزی، هماهنگی و اجرای پژوهش‌های باغبانی در سطح کشور را بر عهده دارد.

این موسسه در سال ۱۳۹۳ به‌صورت رسمی افتتاح شد، اما ریشه‌های تشکیلاتی آن به دهه‌های پیشین و تشکیل بخش‌های تحقیقات باغبانی در قالب موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر بازمی‌گردد.

موسسه تحقیقات علوم باغبانی با شبکه‌ای از پژوهشکده‌ها و ایستگاه‌های تحقیقاتی در سراسر ایران، پژوهش‌های بنیادی، کاربردی و توسعه‌ای در حوزه‌های میوه‌کاری، سبزی‌کاری، گیاهان دارویی، گیاهان زینتی و فضای سبز، و نیز بیوتکنولوژی و اصلاح گیاهان باغی را هدایت می‌کند.

تاریخچه

تحقیقات باغبانی در ایران پیش از تأسیس رسمی این موسسه، در قالب «بخش تحقیقات باغبانی» در موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر انجام می‌شد؛ در سال ۱۳۵۰ بخش تحقیقات باغبانی تأسیس و در سال ۱۳۵۷ بخش سبزی و صیفی از آن تفکیک شد.

در سال ۱۳۶۹ پیشنهاد تشکیل «موسسه تحقیقات علوم باغبانی» از سوی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر به سازمان تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی ارائه شد و با افزایش نیروهای متخصص و تقویت ساختار در دههٔ ۱۳۸۰، زمینهٔ تأسیس رسمی فراهم گردید.

سرانجام به منظور ارتقاء تحقیقات باغبانی در کشور، موسسه تحقیقات علوم باغبانی از تجمیع موسسات تک‌محصولی پسته، خرما و میوه‌های گرمسیری، مرکبات، پژوهشکده گل و گیاهان زینتی، مرکز تحقیقات چای، بخش تحقیقات باغبانی و بخش تحقیقات سبزی و صیفی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر ایجاد گردید. این موسسه بر اساس مصوبه شورای عالی اداری و تأیید هیات امناء سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، در دههٔ فجر انقلاب اسلامی سال ۱۳۹۳ به‌طور رسمی افتتاح شد و به‌عنوان متولی ملی تحقیقات باغبانی کشور فعالیت خود را آغاز کرد.

مأموریت و اهداف

مأموریت اصلی موسسه، «ارتقای تحقیقات باغبانی کشور» از طریق برنامه‌ریزی کلان، اجرای پژوهش‌های بنیادی، کاربردی و توسعه‌ای، و انتقال یافته‌ها به بهره‌برداران است.

برخی از اهداف کلان موسسه عبارتند از:

• تبیین سیاست‌ها و خط‌مشی‌های کلان تحقیقاتی باغبانی کشور و مشارکت در سیاست‌گذاری محصولات باغبانی با توجه به بازارهای داخلی و صادراتی.
• برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های پژوهشی باغبانی با مشارکت بخش خصوصی، دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی داخلی و خارجی.
• استفاده بهینه از منابع ژنتیکی و باغی کشور با بهره‌گیری از روش‌های نوین از جمله فناوری‌های زیستی.
• فراهم آوردن امکانات و زیرساخت‌های پژوهشی متناسب با نیازهای باغبانی کشور.

وظایف و حوزه‌های فعالیت

وظایف موسسه در اسناد سازمانی به‌صورت کلی شامل موارد زیر است:

• بررسی و شناسایی نیازهای پژوهشی کشور در حوزهٔ علوم باغبانی.
• انجام طرح‌های پژوهشی بنیادی، کاربردی و توسعه‌ای برای استفادهٔ بهینه از منابع باغی کشور.
• فراهم‌سازی امکانات و تجهیزات پژوهشی مرتبط با باغبانی.
• همکاری با دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و بخش خصوصی در اجرای پروژه‌های مشترک.

حوزه‌های موضوعی فعالیت موسسه معمولاً شامل میوه‌کاری، سبزی‌کاری، گیاهان دارویی، گیاهان زینتی و فضای سبز، و نیز مباحث بیوتکنولوژی و اصلاح گیاهان باغی است.

ساختار سازمانی و پژوهشکده‌ها

موسسه تحقیقات علوم باغبانی ایران در چارچوب سازمان تات فعالیت می‌کند و ساختار آن بر مبنای چند پژوهشکدهٔ تخصصی و شبکه‌ای از بخش‌ها و ایستگاه‌های تحقیقاتی در سراسر کشور طراحی شده است.

بر اساس اسناد و وب‌سایت‌های رسمی، پژوهشکده‌های تابعهٔ موسسه شامل موارد زیر است:

• پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری (واقع در رامسر، استان مازندران)
• پژوهشکده گل و گیاهان زینتی (محلات)
• پژوهشکده خرما و میوه‌های گرمسیری (اهواز)
• پژوهشکده میوه‌های معتدله و سردسیری (کرج)
• پژوهشکده سبزی و صیفی (کرج)
• پژوهشکده پسته (رفسنجان)
• پژوهشکده چای (لاهیجان)

این پژوهشکده‌ها هر یک مسئولیت برنامه‌ریزی و اجرای پژوهش‌های تخصصی در حوزهٔ محصولات مربوطه را بر عهده دارند و با ایستگاه‌های تحقیقاتی استانی و مراکز تحقیقات کشاورزی همکاری می‌کنند.

در سطح موسسه، ریاست موسسه بر عهدهٔ یک رئیس است که معاونان پژوهشی، فناوری و انتقال یافته‌ها، و نیز مدیران بخش‌های مختلف او را در ادارهٔ امور یاری می‌دهند.

اعضای هیئت علمی

بر اساس نمایه‌های علمی داخلی و اطلاعات منتشرشده از موسسه، برخی از اعضای شناخته‌شدهٔ هیئت علمی موسسه تحقیقات علوم باغبانی عبارتند از:

• دکتر داراب حسنی – استاد/دانشیار موسسه، متخصص علوم باغبانی و اصلاح نباتات با تمرکز بر ژنتیک و به‌نژادی درختان میوه.
• دکتر منصوره کشاورزی – دانشیار موسسه تحقیقات علوم باغبانی کرج.
• دکتر حمید عبداللهی – دانشیار موسسه، با فعالیت‌های پژوهشی در زمینهٔ ارزیابی ارقام و پایه‌های میوه‌های سردسیری و میان‌رس.
• دکتر محی‌الدین پیرخضری – رئیس موسسه تحقیقات علوم باغبانی در سال‌های اخیر، با تأکید بر توسعهٔ باغبانی دیم و مدیریت منابع آب در شرایط تغییر اقلیم.
• دکتر شکراله حاجی‌وند – از رؤسای پیشین موسسه.

علاوه بر این افراد، ده‌ها محقق و عضو هیئت علمی در پژوهشکده‌های مختلف موسسه (مرکبات، پسته، خرما، گل و گیاهان زینتی، چای و…) فعالیت دارند.

دستاوردها

دستاوردهای موسسه تحقیقات علوم باغبانی را می‌توان در چند محور کلی دسته‌بندی کرد: معرفی ارقام و پایه‌های جدید، فناوری‌های کشت و داشت، مدیریت آفات و بیماری‌ها، و توسعهٔ محصولات دانش‌بنیان و قابل تجاری‌سازی.

معرفی ارقام و پایه‌های جدید باغی

یکی از شاخص‌ترین دستاوردهای موسسه، معرفی ده‌ها رقم و پایهٔ جدید در محصولات مختلف باغی است. تاکنون بیش از ۱۲۸ رقم و ۵۰ ژنوتیپ جدید توسط این موسسه معرفی شده است.

فناوری‌های کشت، داشت و برداشت

موسسه در زمینهٔ تدوین پروتکل‌های کشت و داشت محصولات باغی، از جمله دستورالعمل‌های گرده‌افشانی مصنوعی، پروتکل‌های ریزازدیادی، روش‌های هرس و تربیت درختان میوه، و راهکارهای تغذیهٔ بهینه فعالیت داشته است.

مدیریت آفات، بیماری‌ها و نماتدها

از دیگر دستاوردهای مهم، پژوهش‌های مربوط به کنترل بیولوژیک و شیمیایی آفات و بیماری‌های باغی است که مبنای تدوین راهکارهای مدیریتی و توصیه‌های فنی برای باغداران شده‌اند.

دستاوردهای قابل تجاری‌سازی

موسسه در سال‌های اخیر دستاوردهای متعددی را برای تجاری‌سازی معرفی کرده که شامل ارقام جدید، پایه‌های مقاوم، فناوری‌های کشت گلخانه‌ای، و روش‌های افزایش بهره‌وری آب و خاک در باغات است.

نشریات علمی وابسته

موسسه تحقیقات علوم باغبانی ایران ناشر یا صاحب‌امتیاز برخی نشریات تخصصی در حوزهٔ باغبانی است؛ از جمله:

• مجلهٔ پژوهش در علوم باغبانی که به‌صورت دو فصلنامه منتشر می‌شود.
• نشریهٔ علوم باغبانی ایران (Iranian Journal of Horticultural Science) که مقالات پژوهشی محققان را در زمینه‌های میوه‌کاری، سبزی‌کاری، گیاهان دارویی، گیاهان زینتی و بیوتکنولوژی منتشر می‌کند.

موقعیت جغرافیایی و اطلاعات تماس

موسسه تحقیقات علوم باغبانی ایران در شهر کرج، استان البرز، واقع در مجموعهٔ موسسات تحقیقاتی کشاورزی کشور قرار دارد.

• آدرس: کرج، بلوار شهید فهمیده، مجموعهٔ موسسات تحقیقات کشاورزی کشور، موسسه تحقیقات علوم باغبانی
• تلفن: ۰۲۶–۹۱۰۰۳۷۹۷
• وب‌سایت رسمی: hsri.ac.ir

جستارهای وابسته

• موسسه تحقیقات علوم دامی کشور
• موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال
• سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی