قلعه کیانخاتون
"قلعه نوده" یا "قلعه کیانخاتون" یک قلعه استقراری تاریخی در دهدر، دهستان بالاطالقان، بخش مرکزی، شهرستان طالقان در استان البرز ایران است. این قلعه که قدمتی از دوران پیش از اسلام تا قرون ۷ و ۸ هجری قمری دارد، در حدفاصل میان دو روستای دهدر و آسکان واقع شده و به شماره ۷۲۳۵ در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۱ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست.
موقعیت جغرافیایی
قلعه نوده در شمال شرقی روستای دهدر و در حدفاصل میان دو روستای دهدر و آسکان در دهستان بالاطالقان واقع شدهاست. [۱] [۲] این قلعه در منطقه کوهستانی میانطالقان و در شمال شرق و جنوب ارتباط[]
تاریخچه
دوران ساخت
قدمت قلعه نوده به دورانهای تاریخی پیش از اسلام تا قرون ۷ و ۸ هجری قمری بازمیگردد. خطای یادکرد: برچسب تمامکنندهٔ </ref> برای برچسب <ref> پیدا نشد [۳] در دوران حکومت [[۴]
قلعه نوده به همراه دیگر قلعههای منطقه طالقان مانند [قلعه کیقباد]] در هرنج، قلعه پراچان و ارژنگ قلعه در میناوند، بخشی از این شبکه دفاعی-استقراری اسماعیلیان خود را برای کنترل مسیرهای ارتباطی قرار دادند.
نام مذاکره
این قلعه با دو نام 'قلعه نوده' و 'قلعه کیانخاتون' شناخته میشود. [۱] [۵] نام "نوده" احتمالاً ترکیبی از کلمات "نو" (تازه) و "ده" (روستا یا محل) است. نام "کیانخاتون" احتمالاً به نام یک شخصیت تاریخی یا حاکم محلی در منطقه مرتبط است. این دو نام در منابع تاریخی و مستندات ثبت میراث فرهنگی برای این بنا به کار رفتهاند.
ثبت ملی
قلعه نوده (قلعه کیانخاتون) در تاریخ «12 بهمن 1381» (2 فوریه 2003) با شماره «7235» بهعنوان یکی از آثار ملی ایران در فهرست میراث ملی کشور به ثبت آثار رسیدهاست. [۱] [۵] این اقدام نشاندهنده تاریخی و فرهنگی این بنا در میراث معماری و تمدنی ایران است.
قلعههای مرتبط در طالقان
منطقه طقان به دلیل موقعیت استراتژیک خود در مسیر ارتباطی شمال و جنوب ایران و قرارگیری در رشته کوه البرز، دارای قلعههای تاریخی متعددی است که از دورانهای مختلف باقی ماندهاند: [۶] خطای یادکرد: برچسب تمامکنندهٔ </ref> برای برچسب <ref> پیدا نشد
موقعیت این قلعه در مسیر کوهستانی میان دهدر و آسکان، نشاندهنده نقش آن در کنترلهای ارتباطی و نظارت بر عبور و مرور در منطقه است.
وضعیت فعلی
هماکنون از قلعه نوده ویرانههایی باقی ماندهاند که نیازمند مطالعات باستانشناختی، حفاظت و مرمت هستند. این قلعه به عنوان یکی از آثار ثبت شده ملی، تحت نظارت [[سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری] قرار دارد.
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «قلعه نوده یا قلعه کیانخاتون». آفتاب کلاب. دریافتشده در ۱ ژانویه ۲۰۲۶.
- ↑ {{یادکرد وب|نشانی= https://darji.blog.ir/post/معرفی-روستاهای-طالقان-دهدر%7Cعنوان=معرفی روستاهای طالقان: دهدر|ناشر=درجی|تاریخ=6 مارس 2016|بازی=1 ژانویه 2026}
- ↑ «آثار باستانی طالقان». فیسبوک. دریافتشده در ۱ ژانویه ۲۰۲۶.
- ↑ {{یادکرد وب|نشانی= https://fa.wikipedia.org/wiki/قلعه_الموت%7Cعنوان=قلعه الموت|ناشر=ویکیپدیا|تاریخ=۱۲ ژانویه ۲۰۰۶|بازبینی=۱ ژانویه ۲۰۲۶}
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ خطای یادکرد: برچسب
<ref>نامعتبر؛ متنی برای ارجاعهای با نامwikipediaوارد نشده است - ↑ {{یادکرد وب|نشانی= https://circumstances.ir/iran/central/alborz-province/taleqan=شهرستان- طالقان|ناشر=موقعیت اماکن ایران|تاریخ=1 ژوئن 2024|بازبینی=1 ژانویه 2026}
منابع
دکتر منوچهر ستوده، «قلاع اسماعیلیه در رشته کوههای البرز»، انتشارات طهوری.
پیوند به بیرون
[ https://aftab.club/12238/ قلعه نوده یا قلعه کیانخاتون] [[رده:بناهای تاریخی پیش از اسلام در ایران] ] [[رده:شهرستان طالقان]