دروان
دروان الگو:جعبه اطلاعات سکونتگاه
دُروان یا دوروان روستایی ییلاقی و زیبا از توابع بخش مرکزی شهرستان کرج در استان البرز ایران است. این روستا در دل رشتهکوههای البرز قرار گرفته و به دلیل طبیعت بکر، تاریخ کهن و فرهنگ محلی غنی، یکی از مقاصد گردشگری استان البرز بهشمار میرود. مردم محلی به زبان تاتی سخن میگویند و اقتصاد روستا عمدتاً بر پایه کشاورزی، دامداری و گردشگری استوار است. موقعیت دقیق جغرافیایی روستا ۳۵°۵۸′۱۲″ شمالی و ۵۱°۱′۱۲″ شرقی است.[۱]
تاریخ
بنیانگذاری روستای دروان به بیش از ۴۲۰۰ سال پیش (بیش از ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح) بازمیگردد که این امر آن را به یکی از سکونتگاههای باستانی در منطقه البرز تبدیل کرده است. با این حال، برخی منابع قدمت روستا را بیش از ۳۰۰ سال ذکر میکنند که ممکن است به دوران مدرنتر اشاره داشته باشد.
شواهد تاریخی نشان میدهد که این روستا احتمالاً بخشی از مسیرهای تجاری و مهاجرتی در دامنههای البرز بوده است.
نام "دُروان" در ادبیات فارسی به معنای "نگهبان مروارید" تفسیر میشود، جایی که "دُر" به معنای مروارید و "وان" به معنای نگهبان است.[۲] این نام ممکن است به موقعیت استراتژیک روستا در حفاظت از مسیرهای کوهستانی اشاره داشته باشد. در برخی منابع، نام قدیمی روستا "شیوار" ذکر شده است. همچنین، پژوهشهایی ریشه نام را به "زروان" (خدای زمان در آیین زرتشتی) مرتبط میدانند که نشاندهنده پیوندهای فرهنگی کهن است.
روستا تا سال ۱۳۸۹ بخشی از استان تهران بود و با تشکیل استان البرز، به این استان ملحق شد.
در دوران معاصر، روستا شاهد مهاجرت گسترده به شهر کرج بوده و اهالی آن نقش فعالی در فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی داشتهاند، از جمله تقدیم ۱۵ شهید به نظام جمهوری اسلامی ایران.
جغرافیا
روستای دروان در بخش مرکزی شهرستان کرج، دهستان کمالآباد واقع شده و از شمال به رشتهکوههای البرز محدود است. موقعیت دقیق آن ۳۵°۵۸′۱۲″ شمالی و ۵۱°۱′۱۲″ شرقی است که آن را در ارتفاع تقریبی ۲۱۳۰ متری از سطح دریا قرار میدهد.
این روستا از طریق جاده آسفالتهای که از شمال باغستان کرج آغاز میشود، قابل دسترسی است و با پیچوخمهای متعدد در دل کوههای سربهفلککشیده البرز پیش میرود، از کنار روستاهای آتشگاه، نوجان و خوارس عبور میکند.
فاصله آن تا شهر کرج حدود ۲۳ تا ۳۰ کیلومتر است و نزدیکی به جاده چالوس، آن را به یکی از مسیرهای ارتباطی مهم تبدیل کرده است.
آبوهوای روستا معتدل کوهستانی است با زمستانهای سرد (که گاهی ریزش بهمن رخ میدهد) و تابستانهای خنک، که این ویژگی آن را به مقصدی ایدهآل برای ییلاقنشینی تبدیل کرده است.
دو رودخانه دائمی بزرگ و کوچک از قلههای ناز و کاهار (با ارتفاع بیش از ۴۰۰۰ متر) سرچشمه میگیرند و از روستا عبور میکنند، که تا رودخانه شور در استان قم ادامه مییابند.
جمعیت
بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت روستای دروان ۱۸۲ نفر (۶۴ خانوار) بوده است. این رقم نسبت به سرشماری سال ۱۳۸۵ که ۹۹ نفر (۳۷ خانوار) گزارش شده، افزایش نشان میدهد.[۳] بسیاری از اهالی روستا به دلیل فرصتهای شغلی، به شهر کرج مهاجرت کردهاند و تخمین زده میشود که حداقل ۱۱۰۰ خانوار (حدود ۶۰۰۰ نفر) از دروانیها در کرج ساکن باشند. یگانیهای روستا (شامل خان یکان و بریانچال) خود را بخشی از هویت دروانی میدانند.
اقتصاد
اقتصاد روستای دروان عمدتاً بر پایه کشاورزی سنتی، دامداری و گردشگری استوار است. محصولات عمده کشاورزی شامل گردو، آلبالو، گیلاس، ازگیل، سیب، سماق، گلابی، زردآلو، گوجه سبز و توت است که به دلیل آبوهوای کوهستانی، کیفیت بالایی دارند.
کشاورزی در باغهای کوهستانی انجام میشود و بخشی از محصولات به بازارهای محلی کرج صادر میشود. دامداری و زنبورداری نیز رایج است و محصولات دامی و لبنی عالی تولید میشود. صنایع دستی مانند جاجیمبافی و گلیم موج نیز بخشی از اقتصاد محلی را تشکیل میدهد، که توسط زنان روستا انجام میشود.
در سالهای اخیر، گردشگری به عنوان منبع درآمدی جدید ظهور کرده و بازدیدکنندگان برای لذت از طبیعت ییلاقی و محصولات محلی به روستا میآیند. با این حال، چالشهایی مانند مهاجرت جوانان و محدودیتهای زیرساختی (مانند ریزش بهمن در زمستان) بر اقتصاد محلی تأثیر گذاشته است.
فرهنگ
مردم روستای دروان از اقوام تات هستند و به زبان تاتی سخن میگویند که یکی از زبانهای ایرانی شمال غربی است. این زبان بخشی از هویت فرهنگی روستا را تشکیل میدهد و در کنار فارسی استاندارد، در ارتباطات روزمره استفاده میشود. اهالی به گویش کرجی با لهجه دروانی صحبت میکنند. طوایف اصلی روستا (جمشیدی، نریمانی، گودرزی، سرحدی، ساسانی و حشمدار) روابط فامیلی نزدیکی دارند و سنتهای مشترک مانند مهماننوازی و جشنهای محلی را حفظ کردهاند.
فرهنگ روستا ترکیبی از عناصر سنتی ایرانی و محلی البرز است، شامل موسیقی فولکلور، صنایع دستی (مانند جاجیمبافی و پخت نان سنتی در تنورهای گلی) و آداب مرتبط با کشاورزی.
همچنین، مراسم تعزیه و شبیهخوانی در ماه محرم برگزار میشود و روستا هنرمندان زیادی در این زمینه دارد. کتاب واژهنامه دروان؛ گویش و فرهنگ مردم روستای دروان به بررسی گویش محلی و باورهای فرهنگی پرداخته است.
زیرساختها
روستای دروان از امکانات زیرساختی مناسبی برخوردار است که زندگی روزمره اهالی و جذب گردشگران را تسهیل میکند. این روستا دارای برق شهری، گاز شهری، آب لولهکشی و دسترسی به اینترنت است. جاده اصلی دسترسی به روستا کاملاً آسفالته بوده و از شمال باغستان کرج آغاز میشود.
اولین مدرسه مدرن روستا در اوایل دهه ۱۳۳۰ (به همت آقاخان نریمانی) افتتاح شد و پیش از آن، مکتبخانههای سنتی وجود داشت که نشاندهنده سابقه طولانی آموزش در روستا است.
مسجد فعلی روستا در محل مسجد قدیمی (که تخریب شده بود) ساخته شده است. حمام قدیمی روستا نیز در نزدیکی پل رودخانه قرار داشت و بقایای آن ممکن است هنوز زیر خاک باشد. با وجود این امکانات، چالشهایی مانند ریزش بهمن در زمستان گاهی مسیر دسترسی را مسدود میکند که توسط راهداران پاکسازی میشود.
روستا فاقد امکانات پیشرفته شهری مانند بیمارستان یا فروشگاه بزرگ است و اهالی برای خدمات تخصصی به کرج مراجعه میکنند.
گردشگری
روستای دروان به دلیل موقعیت ییلاقی و طبیعت بکر، یکی از جاذبههای گردشگری استان البرز است و به "نگین البرز" معروف است. بازدیدکنندگان میتوانند از مناظر کوهستانی، باغهای میوه و مسیرهای پیادهروی لذت ببرند. جاده دسترسی با پیچوخمهای زیبا و منظرههای چشمنواز، تجربهای منحصربهفرد ارائه میدهد. فعالیتهای گردشگری شامل بازدید از باغها، چشیدن محصولات محلی، اکوتوریسم و کوهنوردی است.
جاذبههای طبیعی اصلی عبارتند از:
- آبشارهای پلله سنگ، مدخانی و دریای چاله
- درههای لت سر، فزن، سمور، زرد و خوش آبه
- کوههای ناز، کاهار، کتله، جوچال، گیرشان، پنادر و خاک یورد
- چشمههای نوچشمه، گرک چشمه، شش منار، کوماز، دیو چشمه، جیر چاک و فراخ نو
- رودخانه دائمی دروان که از قلههای اطراف سرچشمه میگیرد
پوشش گیاهی شامل گون، گرز، کما و گیاهان دارویی است.
بهترین فصل بازدید اردیبهشت است، زمانی که طبیعت روستا در اوج زیبایی است. نزدیکی به جاده چالوس و شهر کرج، دسترسی آسان را فراهم کرده و پتانسیل توسعه گردشگری پایدار را افزایش داده است.
سرشناسان
- پژمان جمشیدی، بازیگر و فوتبالیست سابق
- مازیار فلاحی، خواننده (نوه دختری داود خان نریمانی)
- غلامعلی نریمانی، دهیار روستا و برادر شهید مدافع حرم محمود نریمانی
- فاطمه گودرزی، هنرمند صنایع دستی (جاجیم و گلیم موج)
منابع