احمد آل حکمی
شیخ احمد آل حکمی (۱۲۵۰–۱۳۳۵ق) روحانی، مدرس فلسفه و حکمت و از مدرسان مشروطهخواه حوزه علمیه قزوین بود. او فرزند ملا آقا حکمی و از خاندانهای علمی و فلسفی شیعه در قزوین بود که به خاندان آل برغانی، از خاندانهای علمی منسوب به برغان در استان البرز، وابستگی داشت. وی در حوزههای علمیه قزوین، کربلا و نجف به تحصیل علوم عقلی و نقلی پرداخت و پس از بازگشت به قزوین، به تدریس فلسفه و حکمت و اقامه جماعت پرداخت.
زندگی و خاندان
شیخ احمد آل حکمی در سال ۱۲۵۰ق زاده شد. پدرش ملا آقا حکمی از عالمان و فیلسوفان خاندان آل حکمی بود. خاندان آل حکمی از شاخههای خاندان برغانی بهشمار میرفت؛ خاندان برغانی از خاندانهای علمی و مذهبی شناختهشده قزوین و برغان بود و شماری از عالمان شیعه را در سدههای یازدهم تا سیزدهم قمری در خود پرورش داد.
سید محمدعلی گلریز در کتاب مینودر یا بابالجنه قزوین، به دلیل تشابه اسمی، شیخ احمد آل حکمی را با شیخ احمد آل حکمی دیگری، فرزند ملایوسف حکمی قزوینی (۱۲۳۰–۱۳۱۵ق)، اشتباه گرفته است.
تحصیلات
شیخ احمد مقدمات علوم عقلی را نزد پدرش فراگرفت و سالها از درس حاج میرزا عبدالوهاب برغانی صالحی (درگذشته ۱۲۹۴ق) بهره برد.
حدود سال ۱۲۹۰ق، پنج سال پس از درگذشت پدرش، برای ادامه تحصیل به عراق رفت و در حوزه علمیه کربلا نزد حاج میرزا علامه برغانی صالحی (درگذشته ۱۳۱۰ق) و میرزا علی نقی برغانی صالحی، مشهور به مدرسالطف (درگذشته ۱۳۲۰ق)، به تحصیل پرداخت.
پس از مدتی به حوزه علمیه نجف رفت و در آنجا از درس فقهی حاج میرزا حسین خلیلی تهرانی (درگذشته ۱۳۲۶ق)، از مراجع تقلید شیعه، بهره برد.
فعالیتهای علمی و مذهبی
آل حکمی پس از بازگشت به قزوین، علاوه بر اقامه جماعت در مسجدالنبی، که به مسجد سلطانی نیز شهرت داشت، در مدرسه صالحیه به تدریس فلسفه و حکمت پرداخت.
او از مدرسان علوم عقلی در حوزه علمیه قزوین بود و در جریان تحولات سیاسی و اجتماعی دوره مشروطه، در شمار مدرسان مشروطهخواه این حوزه قرار داشت.
آثار
از آثار و نوشتههای خطی منسوب به شیخ احمد آل حکمی میتوان به این موارد اشاره کرد:
- رساله فی الارث
- رساله فی الرضاع
- تقریرات فی الفقه و الاصول؛ شامل تقریرات دروس فقه و اصول میرزا علی نقی برغانی صالحی.
درگذشت
شیخ احمد آل حکمی در سال ۱۳۳۵ق درگذشت.
منابع
- آقابزرگ تهرانی، طبقات أعلام الشیعة (نقباء البشر فی القرن الرابع عشر), ج ۱، ص ۹۰.
- محمدصالح برغانی قزوینی حائری، موسوعة البرغانی فی فقه الشیعة، ج ۱، ص ۱۶.
- دائرةالمعارف تشیع، ج ۱، ص ۵۳.
- سید محمدعلی گلریز، مینودر یا بابالجنه قزوین، ج ۱، ص ۳۳۷.
- سید حسین مدرسی طباطبایی، برگی از تاریخ قزوین، ص ۱۰۰.
- موسوعة مؤلفی الامامیة، ج ۳، ص ۸۶.
- حسین عسکری، علمای مجاهد استان البرز، ص ۳۳-۳۴