نمایش مبدأ برای شهر جدید مهستان

'''مِهستان''' (نام پیشین: '''شهر جدید هشتگرد''') شهری نوبنیاد در [[استان البرز]] و مرکز [[شهر جدید مهستان|شهر جدید مهستان]] است که در مجاورت [[هشتگرد]] و در [[بخش مرکزی شهرستان ساوجبلاغ]] قرار دارد.<ref name="fa">{{یادکرد وب |نشانی=https://fa.wikipedia.org/wiki/مهستان_(شهر_جدید_هشتگرد) |عنوان=مهستان (شهر جدید هشتگرد) |وبگاه=ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد |تاریخ بازبینی=۳ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref><ref name="mzn">{{یادکرد وب |نشانی=https://mzn.wikipedia.org/wiki/مهستان_(البرز) |عنوان=مهستان (البرز) |وبگاه=ویکی‌پدیای مازندرانی |تاریخ بازبینی=۳ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref> این شهر با هدف جذب سرریز جمعیتی تهران و [[کرج]] و سامان‌دهی توسعهٔ غرب کلان‌شهر تهران بنیان گذاشته شده و از مهم‌ترین شهرهای جدید کشور به‌شمار می‌آید.<ref name="fa" /><ref name="aynehsabz">{{یادکرد وب |نشانی=https://aynehsabz.com/معرفی-هشتگرد-مهستان/ |عنوان=معرفی هشتگرد – مهستان |وبگاه=آینه سبز |تاریخ بازبینی=۳ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>  

== تاریخچه ==  

ایدهٔ ایجاد شهرهای جدید در پیرامون کلان‌شهرها برای پاسخ به کمبود مسکن و جلوگیری از توسعهٔ بی‌رویهٔ شهرهای بزرگ در میانهٔ دههٔ ۱۳۶۰ در ایران مطرح شد و در دستور کار دولت قرار گرفت.<ref name="fa" /> در اواخر سال ۱۳۶۴ هیئت دولت با واگذاری بخشی از اراضی روستای فشند به وزارت مسکن و شهرسازی برای ایجاد شهرهای اقماری در محور غرب تهران موافقت کرد و مسئولیت تهیه و اجرای طرح‌ها به شرکت عمران شهرهای جدید سپرده شد.<ref name="fa" />  

مطالعات مکان‌یابی شهر جدید مهستان در سال ۱۳۶۶ به مهندسان مشاور واگذار شد و محور کرج – قزوین به‌عنوان مناسب‌ترین جهت توسعهٔ غرب تهران تشخیص داده شد.<ref name="fa" /> در سال ۱۳۶۷، مطالعات شهر در سه سطحِ پیش‌نیاز، راهبردی و طرح جامع تهیه و الگوی نهایی توسعه بر پایهٔ این مطالعات و شرایط جغرافیایی دشت هشتگرد تدوین شد.<ref name="fa" /> در سال ۱۳۶۸ ایجاد شهر جدید هشتگرد (نام اولیهٔ شهر) با ظرفیت جمعیت‌پذیری ۵۰۰ هزار نفر در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران تصویب و در سال ۱۳۷۰ اجرای آن به شرکت عمران شهر جدید هشتگرد واگذار شد.<ref name="fa" />  

در دهه‌های ۱۳۸۰ و ۱۳۹۰ با اجرای طرح‌های گستردهٔ مسکن مهر و سپس طرح‌های نهضت ملی مسکن، روند ساخت‌وساز در این شهر شتاب گرفت و با تکمیل ده‌ها هزار واحد مسکونی، ساختار جمعیتی آن دگرگون شد.<ref name="aynehsabz" /><ref name="eghtesadonline">{{یادکرد وب |نشانی=https://www.eghtesadonline.com |عنوان=جزئیات طرح‌های توسعه شهر جدید مهستان / مسکن مهر آماده تحویل شد |وبگاه=اقتصاد آنلاین |تاریخ بازبینی=۳ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref> در سال ۱۴۰۱ نام این شهر به‌طور رسمی از «شهر جدید هشتگرد» به «مهستان» تغییر یافت.<ref name="fa" /><ref name="irna">{{یادکرد وب |نشانی=https://www.irna.ir/news/85287192/ |عنوان=شهر جدید مهستان مقصد گردشگری / طراحی بزرگترین مجموعه گردشگری البرز |وبگاه=ایرنا |تاریخ بازبینی=۳ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>  

== جغرافیا و اقلیم ==  

مهستان در غرب استان البرز و در دامنهٔ جنوبی [[رشته کوه البرز]]، در دشت هشتگرد و حاشیهٔ شمالی کویر مرکزی ایران واقع شده‌است.<ref name="fa" /> این شهر از نظر تقسیمات کشوری در [[بخش مرکزی شهرستان ساوجبلاغ]] جای دارد و در مجاورت شهرهای [[هشتگرد]] و [[نظرآباد]] قرار گرفته‌است.<ref name="fa" /><ref name="mzn" /> فاصلهٔ مهستان تا کرج حدود ۳۰ کیلومتر، تا تهران حدود ۶۰ تا ۶۵ کیلومتر و تا قزوین حدود ۶۵ کیلومتر برآورد می‌شود.<ref name="fa" /><ref name="aynehsabz" /><ref name="mehestan-map">{{یادکرد وب |نشانی=https://balad.ir/maps/jadid-hashtgerd |عنوان=نقشه شهر مهستان |وبگاه=بلد |تاریخ بازبینی=۳ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>  

ارتفاع شهر جدید مهستان بین حدود ۱۳۱۰ تا ۱۶۱۰ متر از سطح دریا است و از نظر اقلیمی در مرز بین آب‌وهوای کوهستانی و نیمه‌خشک تا خشک داخلی قرار دارد که در طبقه‌بندی کلی، از نوع مدیترانه‌ای به‌شمار می‌آید.<ref name="fa" /> دشت هشتگرد دارای زمستان‌های سرد و تابستان‌های گرم و خشک است و دمای هوا در مهستان معمولاً بین ۱۶- درجهٔ سانتی‌گراد در زمستان و ۳۸ درجهٔ سانتی‌گراد در تابستان نوسان دارد و به‌طور معمول ۳ تا ۶ درجه خنک‌تر از تهران است.<ref name="fa" /> میانگین بارندگی سالیانه بر پایهٔ آمار بلندمدت حدود ۳۷۳ میلی‌متر گزارش شده و رطوبت نسبی متوسط سالیانه نزدیک به ۴۹ درصد است.<ref name="fa" />  

== جمعیت ==  

جمعیت مهستان طی دهه‌های اخیر به‌سرعت افزایش یافته‌است. بر اساس سرشماری‌های مرکز آمار ایران، جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۵٬۶۱۹ نفر، در سال ۱۳۹۰ برابر با ۲۲٬۷۴۲ نفر و در سال ۱۳۹۵ برابر با ۴۲٬۱۴۷ نفر بوده‌است.<ref name="fa" /><ref name="mzn" /> در ادامه و طبق آمار اعلام‌شده، جمعیت شهر در سال ۱۴۰۰ به حدود ۸۵٬۲۰۰ نفر و در سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۱۴ هزار نفر رسیده‌است.<ref name="fa" />  

گزارش‌های رسمی شرکت عمران شهر جدید مهستان و اظهارنظر مسئولان، جمعیت ساکن شهر را در اوایل دههٔ ۱۴۰۰ بین ۹۰ تا ۱۰۰ هزار نفر برآورد کرده و با توجه به تداوم ساخت پروژه‌های مسکن مهر و نهضت ملی مسکن، رشد بیشتر جمعیت را در سال‌های آینده پیش‌بینی می‌کنند.<ref name="irna" /><ref name="aynehsabz" /><ref name="ntdc">{{یادکرد وب |نشانی=https://mehestan.ntdc.ir |عنوان=شرکت عمران شهر جدید مهستان |وبگاه=شرکت عمران شهرهای جدید |تاریخ بازبینی=۳ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref> براساس طرح جامع، ظرفیت نهایی جمعیت‌پذیری مهستان تا ۵۰۰ هزار نفر و در صورت توسعهٔ کامل، امکان افزایش تا حدود یک میلیون نفر برای این شهر پیش‌بینی شده‌است.<ref name="fa" /><ref name="de">{{یادکرد وب |نشانی=https://de.wikipedia.org/wiki/Neue_Stadt_Mehestan |عنوان=Neue Stadt Mehestan |وبگاه=ویکی‌پدیای آلمانی |تاریخ بازبینی=۳ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref>  

== ساختار شهری و کاربری‌ها ==  

مهستان از دو بخش عمدهٔ مسکونی و صنعتی تشکیل شده‌است.<ref name="fa" /> بخش مسکونی شهر شامل فازهای ۱، ۲، ۳، ۴ و ۷ و همچنین منطقهٔ ویلاییِ «باغ‌شهر» است که بخش قابل‌توجهی از واحدهای مسکونی آن در قالب طرح مسکن مهر ساخته شده‌است.<ref name="fa" /><ref name="aynehsabz" /> فازهای ۴ و ۷ عملاً به‌طور کامل در چارچوب طرح مسکن مهر توسعه یافته‌اند و همین موضوع این شهر را به یکی از کانون‌های عمدهٔ مسکن مهر در کشور تبدیل کرده‌است.<ref name="fa" />  

بخش صنعتی مهستان با مساحتی در حدود ۲۰۰ هکتار در جنوب آزادراه کرج – قزوین پیش‌بینی شده و هدف از آن تأمین اشتغال شهر و جلوگیری از خوابگاهی شدن مهستان است.<ref name="fa" /><ref name="aynehsabz" /> در طرح‌های توسعه، افزایش مساحت این بخش تا حدود ۳۵۰ هکتار مد نظر قرار گرفته و برای ده‌ها واحد صنعتی دارای مجوز، زمین واگذار شده‌است.<ref name="fa" /> افزون بر این، ایجاد بزرگ‌ترین شهرک گلخانه‌ای در میان شهرهای جدید کشور در محدودهٔ مهستان از ظرفیت‌های اقتصادی و اشتغال‌زای مهم این شهر به‌شمار می‌آید.<ref name="irna" /><ref name="ntdc" />  

== زیرساخت‌ها و خدمات شهری ==  

مهستان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شهرهای جدید کشور، دارای مجموعه‌ای از زیرساخت‌های شهری در حال تکمیل است که شامل شبکهٔ راه‌ها، تأسیسات زیرساختی، فضاهای آموزشی، فرهنگی، تجاری و درمانی است.<ref name="ntdc" /><ref name="eghtesadonline" /> بخش مهمی از واحدهای مسکن مهر تحویل شده و بخش دیگری از واحدها در قالب طرح نهضت ملی مسکن در حال ساخت است و تکمیل آن‌ها در برنامه‌های جاری شرکت عمران و شهرداری مهستان قرار دارد.<ref name="eghtesadonline" /><ref name="irna" /> در کنار بافت مسکونی، احداث مجموعه‌های فرهنگی، ورزشی، تجاری و گردشگری از جمله یک مجموعهٔ بزرگ چندمنظوره در دستور کار قرار گرفته تا نقش مهستان به‌عنوان مقصد گردشگری و خدماتی در غرب استان البرز تقویت شود.<ref name="irna" /><ref name="ntdc" />  

از نظر خدمات درمانی، این شهر دارای یک درمانگاه (مانند درمانگاه شهدای ۳ خرداد) است و ساخت بیمارستان مهستان در دست اجرا گزارش شده‌است که با بهره‌برداری از آن بخشی از نیازهای درمانی شهر و مناطق پیرامون پوشش داده خواهد شد.<ref name="fa" /><ref name="aynehsabz" />  

== حمل‌ونقل و دسترسی ==  

دسترسی اصلی به مهستان از طریق [[آزادراه کرج–قزوین]] فراهم می‌شود؛ این آزادراه به‌وسیلهٔ چند تقاطع غیرهمسطح به شهر متصل شده و ارتباط مستقیم مهستان با شبکهٔ بزرگراهی کشور را برقرار می‌کند.<ref name="fa" /><ref name="aynehsabz" /> علاوه بر آزادراه، جادهٔ قدیم تهران – قزوین و مجاورت با [[راه‌آهن سراسری ایران]] در جنوب هشتگرد قدیم، از دیگر عوامل تقویت‌کنندهٔ نقش ارتباطی این شهر به‌شمار می‌آیند.<ref name="fa" />  

در حوزهٔ حمل‌ونقل ریلی، ادامهٔ خط ۵ متروی تهران (قطار شهری کرج – هشتگرد) در بهمن ۱۳۹۸ به مهستان رسید و ایستگاه متروی «شهید قاسم سلیمانی» در این شهر افتتاح شد.<ref name="fa" /><ref name="aynehsabz" /> این ایستگاه، مهستان را از طریق شبکهٔ مترو به کرج و تهران متصل می‌کند و نقش مهمی در کاهش زمان سفر و افزایش جذابیت سکونت در این شهر دارد.<ref name="irna" /><ref name="ntdc" /> افزون بر مترو، خطوط اتوبوس‌رانی بین‌شهری، ارتباط مهستان با کرج، هشتگرد و دیگر شهرهای پیرامون را برقرار می‌کنند.<ref name="aynehsabz" />  

== مدیریت شهری ==  

مهستان دارای شهرداری مستقل است و ادارهٔ امور محلی آن توسط شهرداری مهستان و شورای اسلامی شهر انجام می‌شود.<ref name="ntdc" /><ref name="mehestan-muni">{{یادکرد وب |نشانی=https://hashtgerdnc.ir |عنوان=وبگاه شهرداری مهستان |وبگاه=شهرداری مهستان |تاریخ بازبینی=۳ اردیبهشت ۱۴۰۵}}</ref> در طول فعالیت این شهر، شهرداران و سرپرستان مختلفی ادارهٔ شهرداری را بر عهده داشته‌اند و از اوایل دههٔ ۱۴۰۰ مدیریت شهری با نام جدید مهستان به کار خود ادامه می‌دهد.<ref name="fa" />  

== پانویس ==  

{{پانویس}}

[[رده:شهرهای استان البرز]]
[[شهرهای شهرستان ساوجبلاغ]]