حمله به پل بی۱ کرج

حمله به پل بی۱ کرج به حمله هوایی آمریکا و اسرائیل در روز ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ (۲ آوریل ۲۰۲۶ میلادی) به پل بی۱ (بیلقان) در کرج، استان البرز، ایران اشاره دارد. این پل که در ژانویه ۲۰۲۶ افتتاح شده بود و به‌عنوان بلندترین پل خاورمیانه شناخته می‌شد، طی دو حمله هوایی مورد اصابت قرار گرفت و بخش قابل‌توجهی از سازه آن تخریب شد. در نتیجهٔ این حمله ۱۳ نفر کشته و حداقل ۹۵ نفر زخمی شدند.

1. 1. پیشینه

1. 1. 1. پل بی۱ کرج

پل بی۱ (بیلقان) یک پل معلق از نوع کابلی اکسترادوز (Extradosed Cable-Stayed) بود که بر روی رودخانه کرج در نزدیکی ورودی جاده کرج-چالوس احداث شد. این پل بخشی از پروژهٔ آزادراه شمالی کرج (کنارگذر شمالی کرج یا آزادراه شهید سلیمانی) بود که با هدف کاهش بار ترافیکی یکی از پرترددترین محورهای کشور طراحی شده بود.

ساخت پل از سال ۱۳۹۵ (۲۰۱۵ میلادی) آغاز شده و حدود ۱۰ سال به طول انجامید. این پل در ژانویه ۲۰۲۶ (دی‌ماه ۱۴۰۴) افتتاح شد و به‌طور رسمی به بهره‌برداری رسید. پل با ارتفاع ۱۳۶ متر از بستر رودخانه، دهانهٔ اصلی ۱۷۶ متر و طول کل بیش از ۱۰۵۰ متر، به‌عنوان بلندترین پل خاورمیانه و یکی از پیچیده‌ترین سازه‌های مهندسی ایران شناخته می‌شد. هزینهٔ ساخت این پل حدود ۴۰۰ میلیون دلار برآورد شده بود.

1. 1. 1. بسترهای سیاسی

این حمله در بحبوحهٔ تهدیدهای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مبنی بر بازگرداندن ایران به «عصر حجر» رخ داد. ترامپ روزهای قبل از حمله اعلام کرده بود که طی ۲ تا ۳ هفتهٔ آینده حملات را تشدید خواهد کرد.

1. 1. جریان حملات

1. 1. 1. حمله اول

در روز پنجشنبه ۱۳ فروردین ۱۴۰۵، ساعت حدود ۱۴:۰۰ (۲ بعدازظهر)، جنگنده‌های آمریکایی-اسرائیلی حملهٔ هوایی به پل بی۱ انجام دادند. این حمله در حالی رخ داد که بسیاری از مردم در محوطهٔ تفریحی زیر پل در حال گذراندن سیزده‌به‌در (آخرین روز نوروز) بودند. در نتیجهٔ این حمله بخش میانی پل تخریب و دو نفر به شهادت رسیدند.

طبق گزارش‌ها، پس از حملهٔ اول انقطاع برق در منطقهٔ اطراف پل و در جاده کرج-چالوس (جاده چالوس) گزارش شد.

1. 1. 1. حمله دوم (ضربه مضاعف)

چند ساعت پس از حملهٔ اول، زمانی که نیروهای امدادی و امدادگران هلال احمر و تیم‌های نجات برای کمک به آسیب‌دیدگان حملهٔ اول در محل حاضر شده بودند، پل بی۱ برای بار دوم مورد حملهٔ هوایی قرار گرفت. این روش که به Double tap معروف است، با هدف هدف قرار دادن نیروهای امدادی انجام شد و به شهادت تعدادی دیگر از شهروندان و نیروهای امدادی منجر شد.

طبق گزارش‌های خبرگزاری فارس، حملهٔ دوم حدود یک ساعت پس از حملهٔ اول و در زمانی که امدادگران در محل مشغول نجات زخمی‌شدگان بودند، صورت گرفت.

1. 1. 1. مشخصات حملات

بر اساس اظهارات یک مقام ایرانی، در حملات روز ۱۳ فروردین، تعداد ۱۲ بمب بر روی پل بی۱ رها شد. دو ستون اصلی پل همچنان ایستاده ماندند و کلمهٔ «ایران» با خوشنویسی زیبا بر روی آن‌ها باقی ماند.

1. 1. تلفات و خسارات

1. 1. 1. تلفات انسانی

طبق گزارش‌های اولیه، ۸ نفر کشته و ۹۵ نفر زخمی شدند، اما بنیاد شهدای استان البرز بعدها اعلام کرد که شمار کشته‌شدگان به ۱۳ نفر افزایش یافته است. قربانیان عمدتاً ساکنان روستای بیلقان و دیگر شهروندان بودند که در روز طبیعت (سیزده‌به‌در) در منطقه حضور داشتند.

خبرنگاران آژانس خبری فرانسه (AFP) که به محل حادثه رفتند، ویلاها و ساختمان‌های مسکونی با پنجره‌های شکسته را مشاهده کردند، اما هیچ تأسیسات نظامی در محل ندیدند.

1. 1. 1. خسارات سازه‌ای

بر اساس ارزیابی‌های اولیه، بخش قابل‌توجهی از عرشهٔ مرکزی پل تخریب شد و تعدادی از کابل‌های اصلی نگهدارندهٔ پل از بین رفتند. ویدئوهای منتشرشده در رسانه‌های اجتماعی نشان می‌دهند که پل به‌طور قابل‌توجهی تخریب شده است.

1. 1. دلایل حمله

1. 1. 1. توجیه آمریکا

مقام‌های دفاعی آمریکا به اَکسیوس گفتند که دلیل حمله به پل، استفادهٔ ادعایی نیروهای مسلح ایران از این پل برای انتقال پنهانی موشک‌ها و قطعات موشک از تهران به پایگاه‌های پرتاب در غرب ایران بوده است. همچنین اعلام شد که این قطعات داخل کانتینرها و جعبه‌های بزرگ پنهان و از روی پل منتقل می‌شدند و در محل‌های پرتاب مونتاژ می‌شدند.

مقام دفاعی دیگری پل را به‌عنوان «مسیر تدارکات نظامی برنامه‌ریزی‌شده برای حمایت از قابلیت‌های موشک بالستیک و پهپاد تهاجمی ایران» توصیف کرد.

1. 1. 1. واکنش ایران

ایران این ادعاها را رد کرد و اعلام داشت که پل صرفاً یک زیرساخت غیرنظامی برای ارتباط تهران با کرج و جاده کرج-چالوس است. یکی از مسئولان پروژه به الجزیره گفت که «این پل هیچ ماهیت نظامی ندارد و با تخصص‌های کاملاً ایرانی ساخته شده است».

1. 1. واکنش‌ها

1. 1. 1. واکنش‌های داخلی

استانداری البرز در اطلاعیه‌ای اعلام کرد که «پل B1 که به‌عنوان شاهکار مهندسی ایران شناخته شده بود و یکی از پیچیده‌ترین مهندسی‌های دنیا را داشت، مورد هدف دشمن قرار گرفت». از شهروندان درخواست شد که با توجه به شرایط موجود از تردد در این منطقه خودداری کنند.

سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجهٔ ایران، اظهار داشت که «حمله به سازه‌های غیرنظامی، از جمله پل‌های ناتمام، ایرانیان را مجبور به تسلیم نخواهد کرد» و این حمله «تنها شکست و فروپاشی اخلاقی دشمنی را که در آشفتگی است، نشان می‌دهد». وی افزود: «هر پل و ساختمان دوباره ساخته خواهد شد، قوی‌تر از قبل، اما آنچه هرگز بهبود نخواهد یافت، آسیب به اعتبار آمریکا است».

1. 1. 1. واکنش ترامپ

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پس از حمله ویدئوی فروریختن پل را در شبکهٔ اجتماعی Truth Social منتشر کرد و نوشت: «بزرگترین پل ایران در حال فروریختن است و هرگز دوباره مورد استفاده قرار نخواهد گرفت – و خیلی چیزهای دیگر در راه است! زمان آن رسیده که ایران قبل از اینکه خیلی دیر شود، توافقی انجام دهد و چیزی از آنچه می‌تواند یک کشور بزرگ شود، باقی نماند!»

1. 1. 1. تهدیدات ایران

در واکنش به حمله، سپاه پاسداران و رسانه‌های نزدیک به آن اعلام کردند که ده پل استراتژیک در خاورمیانه و اسرائیل به‌عنوان «اهداف مشروع» شناسایی شده‌اند. از جمله اهداف ذکرشده، پل اریک در کبیش ۸۷ در اسرائیل که گلیل تحتانی را به بلندی‌های جولان متصل می‌کند، و همچنین پل‌هایی در کویت، ابوظبی، اردن و عراق نام برده شد.

1. 1. 1. واکنش‌های بین‌المللی

الجزیره با اعزام خبرنگار به محل حادثه، گزارش مفصلی از خسارات منتشر کرد و تأکید کرد که این حمله بخشی از «گسترش فشار آمریکا بر ایران» است.

بی‌بی‌سی گزارش داد که شهروندان ایرانی از آنچه ممکن است بعد از این حمله هدف قرار گیرد، نگران هستند و یک زن جوان در تهران در مصاحبه اظهار داشت که از ترس شروع به گریه کرده است.

1. 1. بازسازی

1. 1. 1. برآورد اولیه

طبق محاسبات اولیه، حدود یک سال آیندهٔ پل B۱ کرج به‌طور کامل بازسازی خواهد شد. رئیس کمیسیون عمران مجلس تأکید کرد که هم ارزیابی اولیه انجام شده و هم محاسبات دقیق توسط مشاور در حال نهایی شدن است.

1. 1. 1. هزینهٔ بازسازی

مدیرعامل شرکت ساخت آزادراه شمالی کرج اعلام کرد که هزینهٔ بازسازی پل بی۱ حدود ۳٫۵ هزار میلیارد تومان (۳۵۰۰ میلیارد تومان) برآورد شده است.

1. 1. 1. روند بازسازی

مقامات ایرانی اعلام کردند که پل بازسازی خواهد شد و با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی و با کمک بهترین مهندسان و متخصصان کشور، دوباره ساخته خواهد شد. جلسات کارشناسی با حضور متخصصان ارشد برای بررسی تخصصی جوانب مختلف پروژه و ارائهٔ راهکارهای مهندسی دقیق، تصمیم‌گیری نهایی دربارهٔ نحوهٔ بازسازی پل و تضمین ایمنی کامل سازه ادامه دارد.

1. 1. پانویس

1. 1. جستارهای وابسته

• پل بی۱ کرج
• آزادراه شمالی کرج
• شهرستان کرج
• استان البرز
• رودخانه کرج
• جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران (۱۴۰۵–)
• ضربه مضاعف