بخش مرکزی شهرستان کرج
بخش مرکزی شهرستان کرج یکی از دو بخش شهرستان کرج در استان البرز است.[۱] این بخش شامل مهمترین و پرجمعیتترین شهرهای شهرستان کرج از جمله شهر کرج (مرکز استان)، کمالشهر، محمدشهر، ماهدشت و گرمدره است.[۲]
موقعیت جغرافیایی
بخش مرکزی در شرق استان البرز و در فاصلهٔ ۲۰ تا ۴۵ کیلومتری غرب تهران واقع شدهاست.[۳] این بخش در دامنهٔ جنوبی رشتهکوه البرز قرار گرفته و از ارتفاع ۱۱۴۰ متر در جنوب تا بیش از ۲۰۰۰ متر در شمال را شامل میشود.[۴]
از نظر محدودیت جغرافیایی، این بخش از شمال به استان مازندران و کوههای بلند البرز، از جنوب به شهرستان شهریار، از شرق به تهران و از غرب به بخش آسارا و شهرستان چهارباغ محدود میشود.[۲][۳]
تقسیمات
بخش مرکزی شهرستان کرج از سه دهستان و پنج شهر تشکیل شدهاست:[۱]
دهستانها
دهستان گرمدره
دهستان گرمدره در شرق بخش مرکزی و در مجاورت تهران واقع شدهاست.[۵] جمعیت این دهستان بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ معادل ۲۲۱ نفر در ۷۵ خانوار بودهاست.[۵] قسمت اعظم جمعیت این دهستان با تشکیل شهر گرمدره در سال ۱۳۸۳ از آن جدا شدهاست.[۶]
دهستان محمدآباد
دهستان محمدآباد در جنوب بخش مرکزی و در مسیر جادهٔ ماهدشت قرار دارد.[۷] مساحت این دهستان ۱۵٬۵۸۴ هکتار است و در فاصلهٔ ۵ کیلومتری جنوب آزادراه تهران-کرج واقع شدهاست.[۷]
جمعیت دهستان محمدآباد بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ معادل ۱۱٬۹۳۹ نفر در ۲٬۲۹۳ خانوار بودهاست.[۷] در سال ۱۳۷۵ با ادغام ۱۱ روستا از این دهستان، شهر محمدشهر تشکیل شد.[۷]
از روستاهای مهم این دهستان میتوان به علیآباد گونه، گلستانک، نهالستان کرج، قلعه روستایی، قزل حصار و وبذر اشاره کرد.[۱]
دهستان کمالآباد
دهستان کمالآباد در غرب بخش مرکزی و در مسیر آزادراه کرج-قزوین واقع شدهاست.[۸] جمعیت این دهستان بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ معادل ۴٬۸۹۲ نفر در ۱٬۶۳۶ خانوار بودهاست.[۹]
در سال ۱۳۷۴ با ادغام روستاهای این دهستان، شهر کمالشهر شکل گرفت.[۸] از روستاهای مهم این دهستان میتوان به آتشگاه، دروان، هلجرد، خوارس، محمودآباد و سیاه کلان اشاره کرد.[۱]
شهرها
بخش مرکزی شهرستان کرج دارای پنج شهر است که عبارتاند از:[۱]
کرج
کرج مرکز بخش مرکزی، مرکز شهرستان کرج و مرکز استان البرز است.[۴] جمعیت شهر کرج بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ معادل ۱٬۵۹۲٬۴۹۲ نفر بودهاست.[۱۰] کرج چهارمین شهر پرجمعیت ایران و بزرگترین شهر استان البرز است.[۲]
کمالشهر
کمالشهر در غرب کرج و در مسیر آزادراه کرج-قزوین قرار دارد.[۸] این شهر در سال ۱۳۷۴ از ادغام چند روستای دهستان کمالآباد تشکیل شد.[۸] جمعیت کمالشهر بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ معادل ۱۴۱٬۶۶۹ نفر بودهاست.[۱۰]
محمدشهر
محمدشهر در جنوب کرج و در مسیر جادهٔ ماهدشت واقع شدهاست.[۱۱] این شهر در سال ۱۳۷۵ از ادغام ۱۳ روستای دهستان محمدآباد تشکیل شد.[۷] جمعیت محمدشهر بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ معادل ۱۱۹٬۴۱۸ نفر بودهاست.[۱۰]
ماهدشت
ماهدشت در جنوب غربی کرج واقع شدهاست.[۱۰] جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ معادل ۶۲٬۹۱۰ نفر بودهاست.[۱۰]
گرمدره
گرمدره در شرق کرج و در کیلومتر ۲۲ جادهٔ مخصوص تهران-کرج قرار دارد و اولین شهر ورودی از سمت تهران به کرج محسوب میشود.[۱۲] این شهر در سال ۱۳۸۳ از ادغام روستاهای امیرآباد، ناصریه، سعادتیه و کوهک شکل گرفت.[۱۳] جمعیت گرمدره بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ معادل ۲۲٬۷۲۶ نفر بودهاست.[۱۳]
جمعیت
بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت بخش مرکزی شهرستان کرج معادل ۱٬۶۸۹٬۴۶۵ نفر بودهاست.[۱] این جمعیت در سال ۱۳۹۵ به بیش از ۱٬۹۰۰٬۰۰۰ نفر رسیده که بیش از ۹۵ درصد آن در شهرها ساکن هستند.[۱۰]
بخش مرکزی شهرستان کرج پرجمعیتترین بخش استان البرز و یکی از پرجمعیتترین بخشهای کشور است.[۲] تنها شهر کرج بیش از ۱٫۵ میلیون نفر جمعیت دارد.[۱۰]
اقتصاد
صنعت
بخش مرکزی شهرستان کرج یکی از مهمترین قطبهای صنعتی استان البرز و کشور است.[۳] شهرکهای صنعتی متعددی در این بخش فعالیت میکنند که در زمینههای صنایع غذایی، نساجی، فلزات، شیمیایی و ماشینآلات کار میکنند.[۳]
نزدیکی به تهران و قرار گرفتن بر سر محورهای ارتباطی مهم کشور، این بخش را به یکی از مهمترین مراکز صنعتی ایران تبدیل کردهاست.[۳]
کشاورزی
با وجود گسترش شهری، بخشی از این منطقه همچنان به کشاورزی و باغداری میپردازد.[۴] محصولات اصلی شامل غلات، چغندرقند، سیبزمینی، میوههای گوناگون و سبزیجات است.[۱۲] آب رودخانهٔ کرج برای آبیاری مزارع استفاده میشود.[۴]
بخش خدمات
بهدلیل جمعیت زیاد شهری، بخش خدمات بخش عمدهٔ اقتصاد این منطقه را تشکیل میدهد.[۳] مراکز تجاری، آموزشی، درمانی و اداری فراوانی در شهرهای این بخش بهویژه کرج فعالیت دارند.[۳]
حملونقل
راههای جادهای
بخش مرکزی شهرستان کرج بر سر محورهای مهم جادهای کشور قرار دارد.[۴] آزادراه تهران-کرج، آزادراه کرج-قزوین و جادهٔ چالوس از این بخش عبور میکنند و آن را به نقاط مختلف ایران متصل میسازند.[۴][۳]
حملونقل ریلی
خط ۵ متروی تهران و خط یک متروی کرج بخش مرکزی را به پایتخت متصل میکند.[۴] این خط مترو دارای چند ایستگاه در شهرهای گرمدره، کرج و محمدشهر است.[۱۳]
جاذبههای گردشگری
بخش مرکزی شهرستان کرج دارای جاذبههای گردشگری متنوعی است که از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:[۱۴]
- کاخ شهرستانک
- دریاچه سد امیرکبیر (سد کرج)
- رودخانه کرج
- باغ لالههای گچسر
- روستاهای کوهستانی برغان، سنقرآباد و شهرستانک
- پل دختر کرج
- امامزادههای متعدد در سراسر بخش
== پانویس
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ بخش مرکزی شهرستان کرج. در: ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد. ۱۵ ژانویه ۲۰۰۸. بخش مرکزی شهرستان کرج
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ شهرستان کرج. در: ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد. ۲۱ اکتبر ۲۰۰۶. شهرستان کرج
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ ۳٫۶ ۳٫۷ مساحت شهر کرج. در: همه چیز در مورد کشورها و شهرهای جهان. ۱۸ ژانویه ۲۰۱۶. مساحت شهر کرج
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ ۴٫۶ کرج. در: ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد. ۲۴ سپتامبر ۲۰۰۴. کرج
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ دهستان گرمدره. در: ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد. ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۳. دهستان گرمدره
- ↑ دهستان گرمدره کرج: راهنمای جامع بازدید و سکونت. در: شیش دنگ. ۲۴ ژانویه ۲۰۲۵. دهستان گرمدره کرج: راهنمای جامع بازدید و سکونت
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ ۷٫۴ دهستان محمدآباد (کرج). در: ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد. ۱۴ سپتامبر ۲۰۱۳. دهستان محمدآباد (کرج)
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ دهستان کمالآباد کرج (کمالشهر): راهنمای جامع بازدید و سکونت. در: شیش دنگ. ۲۴ ژانویه ۲۰۲۵. دهستان کمالآباد کرج (کمالشهر): راهنمای جامع بازدید و سکونت
- ↑ دهستان کمالآباد. در: ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد. ۱۲ مارس ۲۰۲۵. دهستان کمالآباد
- ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ ۱۰٫۴ ۱۰٫۵ ۱۰٫۶ لیست شهرهای استان البرز همراه با نقشه، عکس و نام شهرستانها. در: ایرانیجو. ۳۰ نوامبر ۲۰۲۴. لیست شهرهای استان البرز همراه با نقشه، عکس و نام شهرستانها
- ↑ نگاهی جامع به محمدآباد کرج: تلفیقی از سنت و مدرنیته در حاشیه کرج. در: شیش دنگ. ۱۶ دسامبر ۲۰۲۴. نگاهی جامع به محمدآباد کرج: تلفیقی از سنت و مدرنیته در حاشیه کرج
- ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ گرمدره. در: ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد. ۲۷ ژوئن ۲۰۰۷. گرمدره
- ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ ۱۳٫۲ گرمدره کجاست؟ آشنایی با امکانات، لوکیشن + مترو همراه با عکس. در: ایرانیجو. ۱ نوامبر ۲۰۲۴. گرمدره کجاست؟ آشنایی با امکانات، لوکیشن + مترو همراه با عکس
- ↑ خوش آب وهواترین روستاهای اطراف کرج برای گشت و گذار. در: پته. ۲۲ نوامبر ۲۰۲۵. خوش آب وهواترین روستاهای اطراف کرج برای گشت و گذار