دهستان آسارا

دهستان آسارا یکی از سه دهستان بخش آسارا در شهرستان کرج، استان البرز است که شامل ۲۱ روستا می‌شود. این دهستان در محور زیبای جاده کرج-چالوس واقع شده و با دارابودن آثار تاریخی برجسته‌ای چون کاخ شهرستانک، قلعه دزدبند شهرستانک، تپه شنستون، امامزاده سپهسالار و روستاهای سرسبز کوهستانی، یکی از مقاصد گردشگری شناخته‌شدهٔ استان البرز به‌شمار می‌آید.

1. 1. موقعیت جغرافیایی

دهستان آسارا در محدودهٔ اداری بخش آسارا، شهرستان کرج قرار دارد و منطقه‌ای کوهستانی است که آبادی‌های آن در دره‌های پرشیب و ناهموار واقع شده‌اند. این دهستان از شمال به دهستان نسا از توابع بخش آسارا، از غرب به دهستان آدران و از جنوب و شرق به کوه‌های سربه‌فلک کشیدهٔ توچال محدود می‌شود که مرز استان البرز با استان تهران را تشکیل می‌دهند. به دلیل کمبود زمین‌های کشاورزی و سردی و برف‌گیربودن دره‌ها و همچنین سختی زندگی به‌خصوص در فصل سرد سال، مناطق دارای سکونت دائم بسیار محدود است و از چند روستای کوچک تجاوز نمی‌کند.

1. 1. جمعیت

براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت دهستان آسارا ۳۷۸۰ نفر (۱۱۰۹ خانوار) بوده است. مردم این دهستان به زبان تاتی که زبان بومی منطقه است سخن می‌گویند. معیشت ساکنان بر کشاورزی محدود، دامداری، باغداری و در سال‌های اخیر خدمات گردشگری استوار است.

1. 1. روستاهای تابعه

دهستان آسارا دارای ۲۱ روستا است که برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

- آسارا (شهر، مرکز بخش و دهستان) - شهرستانک - تکیه سپهسالار - درده - کیاسر - کیاسرلات - همه جا - پل خواب - ری‌زمین - سیرا - کوشکک - کهنه‌ده - حسن‌کدر

1. 1. آثار تاریخی و فرهنگی

دهستان آسارا دارای آثار تاریخی و فرهنگی مهمی است که سه روستای شهرستانک، تکیه سپهسالار و آسارا از برجسته‌ترین آن‌ها به‌شمار می‌آیند.

1. 1. 1. کاخ شهرستانک

کاخ شهرستانک یا عمارت ناصرالدین‌شاهی شهرستانک، کاخی مربوط به دورهٔ قاجار در روستای شهرستانک است که در سال ۱۲۵۷ شمسی (۱۸۷۸ میلادی) به دستور ناصرالدین شاه و توسط حاجی ابوالحسن معمارباشی (معمار اصفهانی، سازندهٔ تالار سلام، تالار آینه و عمارت خوابگاه در کاخ گلستان) بنا شد. این عمارت که در درون یک دره واقع شده، در سال ۱۳۷۷ خورشیدی با شمارهٔ ۱۹۲۵ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.

1. 1. 1. قلعه دزدبند شهرستانک

قلعه دزدبند شهرستانک (قلعه دختر شهرستانک) از دیگر آثار تاریخی روستای شهرستانک است که بر روی صخره‌های مشرف بر دره قرار دارد.

1. 1. 1. تپه شنستون

تپه شنستون (شن ستون) واقع در روستای شهرستانک از آثار باستانی دهستان آسارا است که نشان‌دهندهٔ قدمت سکونت در این منطقه است.

1. 1. 1. امامزاده سپهسالار

امامزاده سپهسالار واقع در روستای تکیه سپهسالار از زیارتگاه‌های مهم دهستان آسارا است که سالانه زائران و گردشگران زیادی به آن روی می‌آورند.

1. 1. 1. قلعه و غارهای ری‌زمین

قلعه ری‌زمین در روستای ری‌زمین، به فاصلهٔ ۳۶ کیلومتری بعد از میدان امیرکبیر کرج و در شمال جاده واقع شده است و روی صخرهٔ مشرف بر پیچ جاده، آثار دیوارهای قلعه‌ای وجود دارد که بین مردم محلی به قلعه ری‌زمین معروف است. در فاصلهٔ بسیار کمی از قلعه ری‌زمین و غرب جاده، غاری کم‌عمق وجود دارد که به غار ری‌زمین معروف است و هم‌اکنون دامداران و روستاییان جلوی این غار را دیوارچینی کرده و به‌عنوان آغل از آن استفاده می‌کنند.

1. 1. گلزار شهدا

دهستان آسارا دارای گلزار شهدا است و تعدادی از فرزندان این دهستان در دوران جنگ ایران و عراق به‌شهادت رسیده‌اند. براساس گزارش‌ها، تعداد ۳۰ گلزار در بخش آسارا وجود دارد که در راستای طرح ساماندهی گلزار شهدا، ۲۲ گلزار ساماندهی و ۸ گلزار باقی‌مانده در دستور کار برای ساماندهی قرار دارند.

از جمله شهدای شناخته‌شدهٔ این دهستان می‌توان به شهید پاسدار مهدی فرهادی کیایی (نخستین شهید شورای استان البرز در جنگ ۱۲ روزه) اشاره کرد که ساختمان شورای اسلامی استان البرز و شورای شهرستان کرج به نام این شهید والامقام نام‌گذاری شده است. همچنین شهید حاج عبدالرسول خدری از دیگر شهدای این منطقه است که پیکر مطهر وی در سال ۱۴۰۵ در آسارا تشییع شد.

1. 1. طبیعت و پوشش گیاهی

دهستان آسارا منطقه‌ای کوهستانی با طبیعت سرسبز، دره‌های خوش‌منظره، رودخانه‌های خروشان، جنگل‌های انبوه و درختان کهنسال است. این دهستان با داشتن ارتفاعات کوهستانی، آب و هوای معتدل کوهستانی دارد و در فصول بهار و تابستان، مقصد گردشگران و طبیعت‌دوستان است. وجود دائمی بلورهای سپید برف در ارتفاعات، از جاذبه‌های دیگر این منطقه است.

1. 1. دسترسی

دهستان آسارا در محور جاده کرج-چالوس قرار دارد و دسترسی به آن بسیار آسان است. فاصلهٔ دهستان آسارا از مرکز کرج حدود ۵۰ کیلومتر و از تهران حدود ۷۰ تا ۸۰ کیلومتر است. برای دسترسی به دهستان آسارا، می‌توان از اتوبان تهران-کرج و سپس جاده کرج-چالوس استفاده کرد و با توجه به موقعیت هر یک از روستاها، از طریق مسیرهای فرعی منشعب از جادهٔ چالوس به آن‌ها دسترسی پیدا کرد.

1. 1. جایگاه در بخش آسارا

دهستان آسارا یکی از سه دهستان بخش آسارا است که در کنار دهستان آدران (با ۱۸ روستا) و دهستان نسا (با ۱۷ روستا)، مجموعهٔ ۵۶ روستای بخش آسارا را تشکیل می‌دهند. بخش آسارا با جمعیت حدود ۲۰ هزار نفر که متشکل از بومیان ساکن دائمی این بخش است، یکی از مهم‌ترین قطب‌های گردشگری استان البرز محسوب می‌شود. حدود ۸۰ کیلومتر از مسیر جاده کرج-چالوس در این بخش قرار گرفته است که یکی از محورهای مواصلاتی استان‌های تهران و مازندران و چند استان دیگر ایران به‌شمار می‌آید.

1. 1. گردشگری

دهستان آسارا با دارابودن آثار تاریخی مهم، طبیعت بکر، کوچه‌باغ‌های روستایی، دره‌های سرسبز و فاصلهٔ نزدیک از تهران و کرج، یکی از مقاصد اصلی گردشگری در استان البرز است. سالانه حدود ۱۳ میلیون جهانگرد و گردشگر داخلی دست‌کم به‌صورت عبوری از بخش آسارا (شامل دهستان آسارا) دیدن می‌کنند. اکثر روستاهای دهستان آسارا مورد توجه گردشگران داخلی و خارجی قرار می‌گیرند و امکانات اقامتی متنوعی از کلبه، ویلا و مهمان‌سرا در این منطقه در دسترس است.

1. 1. پانویس