درده (کرج)

دَرده روستایی کوهستانی از توابع بخش آسارا، شهرستان کرج، در استان البرز ایران است. این روستا در دهستان آسارا و در حاشیهٔ جاده کرج-چالوس واقع شده و مردم آن تات هستند و به زبان تاتی سخن می‌گویند.

موقعیت جغرافیایی

روستای درده در بخش آسارا، در شمال شهرستان کرج و در مسیر جاده کرج-چالوس قرار دارد. از نظر تقسیمات محلی، درده جزو ناحیهٔ رودبارک در دهستان آسارا محسوب می‌شود و در دامنهٔ جنوبی رشته‌کوه البرز واقع است.

قرارگیری درده در نزدیکی رودخانه کرج و در محدودهٔ ارتفاعات البرز مرکزی باعث شده چشم‌انداز روستا ترکیبی از دره، دامنه‌های سنگی و پوشش گیاهی کوهستانی باشد.

روستاهای اطراف و همسایه‌ها

روستای درده در دهستان آسارا از بخش آسارا واقع شده و روستاهای همجوار آن عمدتاً در همین دهستان یا دهستان‌های مجاور (دهستان آدران و دهستان نسا) قرار دارند. روستاهای نزدیک و همسایه مستقیم درده عبارت‌اند از:

• مورود: نزدیک‌ترین روستا در ناحیه رودبارک، با طبیعت بکر و آبشار.
• میدانک: در همان محدوده رودبارک و دهستان آسارا.
• نشترود: در مسیر جاده کرج-چالوس و نزدیک درده.
• کلوان: روستای ییلاقی کوچک در دامنه‌های نزدیک.
• اویزر: در دهستان آسارا و هم‌جوار با مناطق اطراف درده.
• پل خواب: در دهستان آدران، نزدیک ناحیه رودبارک.

روستاهای کمی دورتر اما در همان بخش آسارا شامل شهرستانک (با کاخ ناصری و طبیعت بکر)، ارنگه (با آبشارهای هفت‌چشمه)، گچسر (با پیست اسکی دیزین) و خور هستند که از طریق جاده اصلی کرج–چالوس و فرعی‌های محلی به درده متصل می‌شوند.

این روستاها بخشی از شبکه روستایی کوهستانی دهستان آسارا را تشکیل می‌دهند که اغلب سکونتگاه‌های فصلی یا ییلاقی با جمعیت کم دارند و طبیعت مشابهی (دره رودخانه کرج، دامنه‌های رشته‌کوه البرز مرکزی و پوشش گیاهی کوهستانی) با درده دارند.

جمعیت

بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵، جمعیت روستای درده ۱۸۴ نفر در ۷۹ خانوار بوده است. عضو شورای روستا در گزارشی مطبوعاتی اعلام کرده که جمعیت ثابت روستا حدود ۱۵۰ نفر و جمعیت شناور آن در ایام تعطیل و فصل‌های گردشگری تا حدود ۳۰۰ نفر برآورد می‌شود.

درده بخشی از جمعیت روستایی دهستان آسارا را تشکیل می‌دهد که در سرشماری سال ۱۳۸۵ مجموعاً ۳٬۷۸۰ نفر (۱٬۱۰۹ خانوار) برای آن ثبت شده بود.

مردم و زبان

مردم روستای درده تات هستند و از دیرباز به زبان تاتی سخن می‌گویند. زبان تاتی از شاخه‌های زبان‌های ایرانی شمال‌غربی است و در شماری از روستاهای بخش آسارا و نواحی مجاور نیز نمونه‌هایی از این گویش رواج دارد. گفتنی است که زبان تاتی گویش اصلی و کهن منطقهٔ کرج نیز شناخته شده و ادارهٔ میراث فرهنگی استان البرز، زبان تاتی را گویش بومی و اصیل کرج معرفی کرده است.

آب‌وهوا و طبیعت

روستای درده در منطقه‌ای کوهستانی با شیب نسبتاً تند واقع شده و اطراف آن را ارتفاعات و دره‌های عمیق احاطه کرده است. آب‌وهوای روستا سرد و کوهستانی است؛ زمستان‌های طولانی همراه با برف و یخبندان و تابستان‌های کوتاه و خنک از ویژگی‌های اقلیمی آن به‌شمار می‌رود.

در اطراف روستا، پوشش گیاهی کوهستانی شامل بوته‌ها، درختچه‌ها و در برخی نقاط، باغ‌های میوه و قطعات کشاورزی کوچک دیده می‌شود. قرارگیری درده در دامنهٔ ارتفاعات البرز مرکزی و در نزدیکی دره رودخانه کرج، چشم‌اندازی خاص به آن بخشیده و آن را به نقطه‌ای مناسب برای طبیعت‌گردی تبدیل کرده است.

بافت روستا و معماری

بافت روستای درده قدیمی است و ساختمان‌های آن عمدتاً با مصالح بومی و سنتی ساخته شده‌اند. عضو شورای روستا اشاره کرده که به‌دلیل نبود طرح هادی مصوب، ساخت‌وساز در روستا با محدودیت مواجه است و جاده ماشین‌رو مناسبی در داخل بافت روستا وجود ندارد که حمل‌ونقل و جابه‌جایی کالا و مصالح را دشوار کرده است.

اقتصاد و معیشت

معیشت سنتی ساکنان درده، مانند دیگر روستاهای بخش آسارا، بر پایهٔ دامداری و باغداری و در مواردی کشاورزی محدود استوار است. پرورش دام سبک، نگهداری گاو برای مصرف خانوادگی و کشت محصولات سازگار با اقلیم سرد کوهستانی، بخشی از اقتصاد سنتی روستا را شکل می‌دهد.

در سال‌های اخیر با رشد گردشگری در محور کرج–چالوس و افزایش ویلاسازی در بخش آسارا، بخشی از درآمد خانوارها از طریق اجارهٔ خانه‌های روستایی و فروش محصولات محلی تأمین می‌شود.

امکانات و مسائل زیرساختی

بر اساس گزارش علی افضلی، رئیس شورای روستای درده، این روستا با برخی مشکلات زیرساختی مواجه است. مهم‌ترین موارد مطرح‌شده عبارت‌اند از:

• فقدان طرح هادی: نبود طرح هادی مصوب برای روستا، ساخت‌وساز و بهسازی بافت را با مشکل مواجه کرده است.
• نبود جادهٔ ماشین‌رو داخلی: به‌دلیل بافت قدیمی و کوهستانی، ماشین نمی‌تواند به‌راحتی در داخل روستا تردد کند و حمل اسباب و اثاثیه برای اهالی دشوار است.
• وضعیت آب شرب: اهالی از آب چشمه استفاده می‌کنند و هزینهٔ نگهداشت تأسیسات آبی بر عهدهٔ خود روستاییان بوده؛ شورا خواستار نوسازی منبع و تأسیسات آب‌رسانی از سوی شرکت آب منطقه‌ای استان البرز شده است.
• فقدان فضای ورزشی: روستا فاقد مجموعهٔ ورزشی است و شورا خواهان تأمین اعتبار برای ساخت آن از سوی مسئولان استانی شده است.
• بودجهٔ ناکافی: بودجهٔ تخصیصی از استانداری تنها کفاف حقوق دهیار را می‌دهد و امکان اجرای پروژه‌های عمرانی از محل آن وجود ندارد.

با این حال، وضعیت آب روستا در مقایسه با برخی روستاهای همجوار نسبتاً مناسب‌تر گزارش شده است.

گردشگری

مسیر دسترسی

برای دسترسی به روستای درده، مسیر اصلی از شهر کرج و از طریق جاده کرج–چالوس است:

• حرکت از تهران به سمت کرج از طریق آزادراه تهران–کرج
• عبور از کرج و ورود به محور جاده کرج-چالوس
• ادامهٔ مسیر به سمت شمال تا محدودهٔ بخش آسارا و منطقهٔ رودبارک
• ورود به جادهٔ فرعی منتهی به روستای درده در حاشیهٔ جادهٔ اصلی

جاذبه‌های طبیعی

درده در حاشیهٔ محور کرج–چالوس قرار دارد که به‌عنوان یکی از زیباترین جاده‌های ایران شناخته می‌شود. دید پانورامای روستا به دره رودخانه و پیچ‌وخم‌های جاده، آن را برای توقف‌های کوتاه و عکاسی مناسب کرده است.

با این حال رئیس شورای روستا اذعان کرده که درده در مقایسه با برخی روستاهای مشهور محور چالوس، جذابیت گردشگری برجسته‌ای ندارد و از سیاست‌گذاران گردشگری استان خواسته نقشهٔ جامع گردشگری مختص این روستا طراحی شود. ارتفاعات اطراف درده فرصت‌هایی برای کوه‌پیمایی فراهم می‌کند و مسیرهای خاکی و پاکوب‌های محلی از بافت روستا آغاز شده و از میان دامنه‌ها و مراتع عبور می‌کنند.

جایگاه در بخش آسارا

درده یکی از روستاهای کوهستانی بخش آسارا است؛ بخشی که شامل سه دهستان آدران، آسارا و نسا و ۵۶ روستا است و به‌دلیل عبور حدود ۸۰ کیلومتر از جاده کرج–چالوس از محدودهٔ آن، یکی از مهم‌ترین قطب‌های گردشگری استان البرز به‌شمار می‌رود. سالانه حدود ۱۳ میلیون گردشگر دست‌کم به‌صورت عبوری از این بخش دیدن می‌کنند.

در کنار روستاهایی مانند مورود، شهرستانک، لانیز و وارنگه‌رود، درده نیز بخشی از شبکهٔ روستاهای ییلاقی این بخش را تشکیل می‌دهد.

جستارهای وابسته

• بخش آسارا
• دهستان آسارا
• جاده کرج-چالوس
• شهرستان کرج
• استان البرز
• زبان تاتی