کلها
کلها (نام دیگر: کویر کلها) روستایی کوهستانی و سرسبز از توابع دهستان آدران در بخش آسارا، شهرستان کرج، استان البرز ایران است.[۱] این روستا در نزدیکی دریاچه سد کرج (سد امیرکبیر) واقع شده و زبان مادری مردم آن تاتی است.[۱]
روستای کلها به دلیل طبیعت بکر، آبشار زیبای کلوان، چشمههای آب گوارا و مناظر کوهستانی چشمنواز، یکی از جاذبههای گردشگری منطقه آسارا محسوب میشود و هر ساله گردشگران و طبیعتدوستان زیادی را به سوی خود جذب میکند.[۲]
موقعیت جغرافیایی
مکانیابی
روستای کلها در حدود ۵۰ کیلومتری شمال کرج و در مسیر جاده چالوس واقع شده است. این روستا در غرب دریاچه سد کرج و در ارتفاعات البرز مرکزی قرار گرفته است.[۲]
برای دسترسی به این روستا، از جاده چالوس در نزدیکی روستای پلخواب (انتهای دریاچه سد کرج) باید وارد جاده فرعی شد و پس از عبور از روستاهای اویزر و آیگان، به کلها رسید.[۲] این مسیر فرعی حدود ۹ کیلومتر طول دارد و دارای مناظر طبیعی بسیار زیباست.
محله سیرا
کلها به همراه چهار روستای دیگر (آیگان، اویزر، لیلستان و کلوان) جزو محله سیرا محسوب میشوند.[۳] این محله در ۷ کیلومتری روستای سیرا و در نزدیکی قله کهار (کاهار) و قله ناز واقع شده است.[۳]
آبوهوا و طبیعت
کلها دارای آبوهوای کوهستانی، خنک و معتدل در بهار و تابستان، و سرد و برفی در زمستان است. رودخانهها و چشمههای متعدد در این منطقه جاری هستند که سبب سرسبزی دائمی روستا میشوند.[۲]
جمعیت
براساس سرشماریهای مرکز آمار ایران:
جمعیت کلها مانند بسیاری از روستاهای کوهستانی ایران، فصلی است؛ در تابستان با بازگشت مهاجران و ورود گردشگران افزایش مییابد، اما در زمستان به دلیل سرمای شدید و برف کاهش مییابد.
زبان و فرهنگ
زبان
زبان بومی مردم کلها تاتی است،[۱] یکی از زبانهای ایرانی شمالغربی که در مناطق کوهستانی البرز، طالقان و الموت رایج است. تاتیزبانان از بقایای اقوام باستانی ایران به شمار میآیند.
اقتصاد و معیشت
اقتصاد روستا بر پایه موارد زیر استوار است:
- کشاورزی و باغداری: کشت محصولات کوهستانی مانند گیلاس، آلوچه، گردو، سیب و گلابی
- دامداری: پرورش گوسفند و بز در مراتع کوهستانی
- جمعآوری محصولات کوهی: سبزیجات وحشی مانند والک، شورک، غزیانه، قارچ کوهی و زرشک کوهی
- گردشگری: در سالهای اخیر با افزایش بازدیدکنندگان، درآمد خانوارها از طریق اجاره اتاق، فروش محصولات محلی و راهنمایی گردشگران افزایش یافته است[۳]
زنان روستا نقش فعالی در اقتصاد خانواده دارند و علاوه بر کارهای کشاورزی، به جمعآوری محصولات کوهی، نانپزی سنتی (نان لواش و نان فطیر) و صنایع دستی مشغول هستند.[۳]
جاذبههای گردشگری
آبشار کلها (آبشار کلوان)
مهمترین جاذبه گردشگری روستا، آبشار کلها (که به نام آبشار کلوان نیز معروف است) میباشد.[۲] این آبشار از فراز تختهسنگ بزرگی به پایین سرازیر میشود و در فصل بهار، اطراف آن را گلهای وحشی زیبا میپوشانند.[۲]
دسترسی به آبشار نسبتاً آسان است و با خودروی شخصی میتوان تا نزدیکی آن رفت، به همین دلیل برای خانوادهها و گردشگران عادی مناسب است.[۲] آبشار در تمام فصول سال دارای آب است، اما در بهار و اوایل تابستان پرآبترین حالت خود را دارد.
طبیعت و چشماندازها
- کوههای مرتفع: نزدیکی به قله کهار (کاهار) با ارتفاع بیش از ۴۰۰۰ متر و قله ناز
- جنگلهای تبریزی: درختان بلند قامت تبریزی که در پاییز منظرهای رنگارنگ ایجاد میکنند
- چشمههای آب گوارا: چشمههای متعدد با آب خنک و شفاف
- مناطق سرسبز شیور: مراتع پوشیده از گیاه شیور
- دریاچه سد کرج: نمای زیبا به دریاچه از ارتفاعات روستا[۳]
آثار تاریخی و سنتی
- خانههای سنتی: خانههایی با قدمت بیش از یک قرن که از گل و چوب ساخته شدهاند و دارای سقف چوبی و ایوان کوچک هستند[۳]
- آسیاب قدیمی آبی: آسیاب سنتی که با نیروی آب کار میکرده
- حمام قدیمی: حمام سنتی روستا[۳]
مناطق مجاور
از مناطق دیدنی اطراف روستا میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- روستای کلوان: با باغات گیلاس و منطقه نوبند و سپیدگل
- آبشار نوجان: در مسیر نزدیک به کلها
- آبشار خوارس: در منطقهای بکر و نیازمند تجهیزات کوهنوردی[۲]
چالشها و مشکلات
مهاجرت
مانند بسیاری از روستاهای کوهستانی ایران، کلها نیز با مشکل مهاجرت جوانان به شهرها مواجه است. کمبود امکانات رفاهی، آموزشی و بهداشتی از دلایل اصلی این مهاجرت است.
تصرف اراضی ملی
در سال ۱۴۰۵، رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان کرج اعلام کرد که مساحت ۳۸٬۹۴۸ مترمربع از اراضی ملی واقع در محدوده طرح هادی روستای کلها به بنیاد مسکن انقلاب اسلامی شهرستان کرج واگذار شد تا پروندههای تصرف غیرقانونی زمین توسط اهالی رفع شود.[۴]
حفظ بافت سنتی
با افزایش گردشگری و ساختوسازهای جدید، نگرانیهایی در مورد حفظ بافت سنتی روستا و محیط زیست آن وجود دارد.
دسترسی
مسیر از تهران/کرج
برای رسیدن به کلها از تهران یا کرج:
- وارد جاده چالوس شوید
- از روستاهای بیلقان، سرودار، وینه، آیینه، ارنگه، آدران، و خوزنکلا عبور کنید
- پس از رسیدن به ابتدای سد کرج، از روستای پلخواب و مورود بگذرید (حدود ۴۵ کیلومتر از کرج)
- ۵۰۰ متر بعد از پلخواب، یک جاده فرعی در سمت چپ به روستای سیرا منتهی میشود
- پس از عبور از سیرا، به ترتیب از سیدک، اویزر، و آیگان بگذرید
- در انتهای مسیر به کلها میرسید (حدود ۹ کیلومتر از جاده اصلی)[۳]
مسیر به آبشار
برای رسیدن به آبشار کلوان، پس از ورود به روستا میتوان با خودرو تا نزدیکی آبشار رفت و سپس با پیادهروی کوتاه (حدود ۱۰ دقیقه) به آبشار رسید.[۲]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ «کلها - ویکیپدیا». ویکیپدیا.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ ۲٫۷ ۲٫۸ «آبشار کلها شهرستان کرج». نقشه نشان.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ ۳٫۶ ۳٫۷ «روستای کلوان کرج کجاست؟». ویلاجار. ۱۶ فوریه ۲۰۱۹.
- ↑ «۳۸ هزار و ۹۴۸ مترمربع اراضی ملی کلها به بنیاد مسکن البرز واگذار شد». خبرگزاری دانشجو. ۶ ژانویه ۲۰۲۶.