دهستان چندار

دهستان چندار یکی از دهستان‌های بخش چندار در شهرستان ساوجبلاغ استان البرز است که در غرب کرج و در دامنه‌های جنوبی رشته‌کوه البرز قرار دارد و مجموعه‌ای از روستاهای تاریخی، کشاورزی و ییلاقی مانند کردان، بانوصحرا، آردهه، فشند، شنده و چند روستای دیگر را در بر می‌گیرد.

موقعیت و حدود

چندار در غرب شهر کرج و در محدودهٔ شهرستان ساوجبلاغ قرار دارد. این دهستان از شمال به ارتفاعات البرز و مرزهای طالقان، از جنوب به هشتگرد و چهارباغ، از شرق به کلان‌شهر کرج و از غرب به شهر جدید هشتگرد محدود شده‌است. چندار «وسیع‌ترین ناحیهٔ محافظت‌شدهٔ استان البرز» است و باغ‌ها، دشت‌ها و کوهپایه‌های آن عناصر اصلی سیمای طبیعی این ناحیه به شمار می‌آید.

تقسیمات کشوری

دهستان چندار یکی از دهستان‌های بخش چندار در شهرستان ساوجبلاغ است و همراه با دهستان‌های دیگری مانند دهستان برغان، ساختار اداری این بخش را تشکیل می‌دهد.«دهستان چندار و روستای برغان موجب پیدایش چندار کرج شده‌اند؛ این منطقهٔ گسترده از ادغام چندار و قلعه‌چندار شکل گرفته و امروزه بخشی از شهر کوهسار را در بر می‌گیرد»؛ این شهر به‌عنوان مرکز خدماتی و اداری بخش چندار شناخته می‌شود.

جمعیت

سرشماری ۱۳۸۵ جمعیت دهستان چندار را ۱۲٬۱۱۰ نفر در ۳٬۵۳۷ خانوار ثبت کرده‌است. در سرشماری ۱۳۹۵، جمعیت روستاها به‌صورت جداگانه منتشر شده و مجموع دهستان در منابع عمومی تازه‌سازی نشده‌است؛ با این حال، رشد ساخت‌وساز و افزایش سکونت دائم و موقت در روستاهایی مانند کردان، بانوصحرا و شنده نشان می‌دهد که جمعیت واقعی (به‌ویژه جمعیت شناور) این ناحیه افزایش یافته‌است.

زبان

زبان غالب در روستاهای دهستان چندار فارسی است؛ با این‌حال، در برخی روستاها گویش‌های محلی مانند گویش کرجی و گونه‌هایی از زبان تاتی شنیده می‌شود و در برخی دیگر، بخشی از ساکنان به ترکی سخن می‌گویند. در کردان، گویش کرجی در کنار فارسی معیار رواج دارد.

روستاها

روستاهای دهستان چندار بر اساس تقسیمات کشوری، این روستاها هستند:

• برغان
• آغشت
• جلنگدار
• سرحه
• سیبان‌دره
• ورده
• بانوصحرا
• آجین‌دوجین
• هرجاب
• ولیان
• خوروین
• دوزعنبر

• ازنق
• هرجاب

• آردهه
• فشند
• سیبستان
• شنده

مرکز دهستان و شهر کوهسار

چندار (روستای قدیم) و قلعه‌چندار، هستهٔ اولیه‌ای هستند که در کنار هم شهر کوهسار را شکل داده‌اند. این شهر به‌عنوان مرکز خدماتی و اداری بخش چندار عمل می‌کند و بسیاری از خدمات آموزشی، اداری و تجاری برای روستاهای دهستان در این شهر متمرکز شده‌است.

تاریخ و آثار تاریخی

امامزاده عبدالله صالح در روستای چندار یکی از مهم‌ترین آثار تاریخی دهستان است. این بنا که متعلق به دورهٔ دودمان زند است گنبد مخروطی آجری دارد و موقعیت آن بر روی تپه‌ای نسبتاً مرتفع است.

هم‌چنین تپه‌های باستانی متعددی در نقاط مختلف چندار وجود دارد که نشانه‌ای از استقرار و حضور حکومت‌ها و قدرت‌ها از هزارهٔ پنجم پیش از میلاد تا دورهٔ اسلامی در منطقه است.

روستای بانوصحرا، بر طبق برخی از تحقیقات قدمتش به دوران اشکانی بر می‌گردد و این روستا به‌عنوان یکی از سکونتگاه‌های قدیمی بخش چندار شناخته می‌شود.

طبیعت و آب‌وهوا

چندار یکی از نواحی خوش‌آب‌وهوای استان البرز است. این منطقه، «منطقه‌ای با باغ‌های دیدنی، دشت‌های آرام و هوای مطبوع» است که بسیاری از ساکنان تهران و کرج، برای تفریح و گذران اوقات فراغت به این منطقه سفر می‌کنند.

چندار در کوهپایه‌های البرز قرار گرفته و روستاهای آن، به‌ویژه در شمال دهستان، دارای آب‌وهوای ییلاقی هستند. چندار «مسیر اتصال دشت ساوجبلاغ به کوهستان» است.

اقتصاد و معیشت

معیشت سنتی روستاهای دهستان چندار بر کشاورزی، باغداری، دامداری و تا حدی زنبورداری استوار است. در فشند، کشاورزی و دامداری اصلی‌ترین فعالیت‌های اقتصادی است و محصولاتی مانند آلبالو، گیلاس، گلابی، گندم و جو در باغ‌ها و مزارع این روستا تولید می‌شود.گردو، توت، انگور و دیگر محصولات باغی بخشی دیگر از اقتصاد روستایی را تشکیل می‌دهد.

بافت ویلایی و توسعهٔ مسکونی

در دهه‌های اخیر، به‌ویژه در روستاهایی مانند کردان، بانوصحرا و شنده، توسعهٔ شهرک‌های ویلایی و ساختمان‌های تفریحی افزایش یافته‌است.که همین نکته باعث افزایش ارزش زمین و گسترش ساخت‌وساز مسکونی در چندار شده است و این منطقه یکی از نواحی مورد توجه سرمایه‌گذاران در حوزهٔ ویلا و باغ‌ویلااست.

جاذبه‌های گردشگری

دهستان چندار، به‌ویژه از طریق روستاهایی مانند کردان، بانوصحرا، شنده و فشند، یکی از محورهای مهم گردشگری در استان البرز است.

لست‌سکند، فشند را روستایی ییلاقی با رودخانه، آبشار، چشمه و مناظر بکر معرفی می‌کند که در تعطیلات پذیرای گردشگران بسیاری است. شیش‌دُنگ، بانوصحرا را «روستایی تاریخی با طبیعت بکر» می‌خواند که به‌سبب آب‌وهوای مطبوع، تفرجگاهی آرام به‌شمار می‌آید.

سفرمارکت در معرفی جاذبه‌های ساوجبلاغ، از کردان به‌عنوان یکی از خاص‌ترین روستاهای شهرستان یاد می‌کند که شهرت و اهمیت ویژه‌ای در میان مقاصد تفریحی منطقه دارد.

فعالیت‌های صنعتی

دهستان چندار عمدتاً ماهیتی روستایی–ییلاقی دارد و شهرک صنعتی بزرگی در خود دهستان مستقر نیست و تنها برخی کارگاه‌ها و واحدهای کوچک تولیدی و خدماتی در حاشیهٔ روستاها و محورهای ارتباطی (به‌ویژه در نزدیکی شهر کوهسار و مسیر کردان) فعالیت می‌کنند که از نظر مقیاس، در حد صنایع کوچک و خدمات محلی هستند.