غار وییا
غار وییا (یا وییه) یکی از غارهای طبیعی و فنی در استان البرز است که در ارتفاعات مشرف به روستای ورکش واقع شده است. این غار به دلیل ساختار عمودی و لزوم استفاده از تجهیزات تخصصی غارنوردی، از جمله غارهای چالشبرانگیز منطقه برای ورزشکاران محسوب میشود.
موقعیت جغرافیایی
غار وییا در یال جنوبی رشتهکوه البرز مرکزی قرار دارد. برای دسترسی به این غار معمولاً از مسیر جاده هشتگرد به طالقان استفاده میشود. دهانه غار در ارتفاع حدود ۲۴۸۰ متری از سطح دریا و در نزدیکی قلهای به همین نام واقع شده است.
وجه تسمیه
در گویش محلی، واژه «وییا» یا «وییه» به معنای «بادگیر» یا محلی است که باد زیادی در آن میوزد. علت این نامگذاری، جریان هوای سردی است که از دهانه تنگ غار به بیرون یا داخل وزیده میشود و نشاندهنده وجود تالارهای وسیع یا راههای خروجی دیگر در ژرفای غار است.
مشخصات فنی و ساختار
این غار از نوع غارهای آهکی و ریزشی است. ویژگیهای بارز آن عبارتند از:
- دهانه: دهانه غار نسبتاً تنگ است و به صورت عمودی گشوده میشود.
- ساختار عمودی: غار وییا دارای چاههای متعددی است که پیمایش آن را بدون طناب و تجهیزات صعود و فرود ناممکن میسازد. چاه اول این غار حدود ۱۵ تا ۲۰ متر ارتفاع دارد.
- تزئینات آهکی: در بخشهایی از تالار اصلی، گلکلمیها و استالاکتیتهای کوچکی دیده میشود، هرچند به دلیل خشکی نسبی و ساختار ریزشی، حجم تزئینات نسبت به غارهای رودافشان یا علیصدر کمتر است.
مخاطرات
غار وییا به دلیل ساختار «ریزشی» بسیار خطرناک شناخته میشود. سنگهای دیواره و سقف در بسیاری از نقاط سست بوده و احتمال سقوط سنگ با کوچکترین ارتعاش یا برخورد طناب وجود دارد. به همین دلیل، تیمهای اعزامی باید با حداقل تعداد نفرات و رعایت کامل سکوت و احتیاط فنی وارد غار شوند.
حیات جانوری
مانند بسیاری از غارهای البرز، این غار مأمن گونههایی از خفاش و حشرات خاص غارزی (مانند برخی قاببالان) است. فصل تولیدمثل خفاشها زمان مناسبی برای بازدید از غار نیست تا اکوسیستم حساس آن آسیب نبیند.
جستارهای وابسته
منابع
- «گزارش پیمایش غار وییا»، فصلنامه ورزشی کوه، شماره ۷۲.
- آرشیو انجمن غار و غارشناسی ایرانیان - بخش نقشهبرداری غارهای استان البرز.
- بختیاری، سعید، «اطلس گیتاشناسی استانهای ایران»، ۱۳۹۵.