نظرآباد

نظرآبادشهرنمایی از شهر نظرآبادکشورایراناستانالبرزشهرستاننظرآبادبخشمرکزیجمعیت۱۴۰٬۰۰۰ (۱۴۰۱)مساحت۲۲ کیلومتر مربعارتفاع۱۲۰۰ مترشهرداردکتر عسگر نصیریپیش‌شماره۰۲۶وبگاهhttps://www.nazarabad.ir/

نَظَرآباد یکی از شهرهای استان البرز و مرکز شهرستان نظرآباد است که در غرب این استان واقع شده‌است. این شهر با قدمتی نزدیک به نه هزار سال، یکی از کهن‌ترین سکونتگاه‌های فلات ایران محسوب می‌شود.

منطقه باستان‌شناسی ازبکی در این شهرستان واقع شده‌است که نخستین خشت دست‌ساز بشر در آن کشف شده و نمونه‌ای از آن به سازمان ملل متحد اهدا گردیده‌است.

نظرآباد در مسیر آزادراه تهران-تبریز و راه‌آهن تهران-تبریز قرار دارد و در ۸۵ کیلومتری غرب تهران و ۴ کیلومتری جنوب غربی شهر هشتگرد واقع شده‌است. مردم این شهر به زبان ترکی آذربایجانی با لهجه ساوجبلاغی تکلم می‌کنند.

نظرآباد در سال ۱۳۵۸ از یک روستای کوچک با حدود ۶۷ خانوار به شهر تبدیل شد و این تحول عمدتاً مدیون تأسیس کارخانه نساجی مقدم در سال ۱۳۳۷ است. بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر نظرآباد ۱۱۹٬۵۱۲ نفر و بر اساس برآوردهای سال ۱۴۰۳، جمعیت آن به حدود ۱۴۲٬۰۰۰ نفر رسیده‌است.

نام‌شناسی

نام نظرآباد احتمالاً از ریشه پهلوی «نَذَر آپات» به معنی «آبادی نیزاری» گرفته شده‌است که اشاره به پوشش گیاهی نیزارهای منطقه دارد. برخی محققان نیز احتمال می‌دهند که این نام از واژه‌های «نظر» به معنی نگاه یا توجه و «آباد» به معنی آبادانی ترکیب شده باشد.

تاریخ

دوران باستان

نظرآباد یکی از کهن‌ترین سکونتگاه‌های انسانی در ایران است. محوطه باستانی ازبکی در شمال غربی این شهر واقع شده و قدمت آن به حدود ۹۰۰۰ سال پیش (اواخر هزاره هفتم پیش از میلاد) می‌رسد. این محوطه شامل یک تپه مرکزی بلند به ارتفاع ۲۶ متر و نُه تپه کوچک‌تر است که در مجموع وسعتی حدود صد هکتار را شامل می‌شود.

در این محوطه، نخستین خشت دست‌ساز بشر کشف شده که اکنون در سازمان ملل متحد نگهداری می‌شود. محوطه ازبکی در تاریخ ۸ مهر ۱۳۵۲ با شماره ثبت ۹۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

دوران اسلامی تا قاجار

در دوران اسلامی، منطقه نظرآباد همچنان به عنوان یکی از مراکز کشاورزی فعال بود. روستای نجم‌آباد که از توابع نظرآباد است، خاستگاه خاندان علمی نجم‌آبادی است.

دوران پهلوی و معاصر

نقطه عطف در تاریخ معاصر نظرآباد، سال ۱۳۳۲ است که میرزا عبدالله مقدم به منظور احداث کارخانه نساجی، زمین‌های روستای نظرآباد را خریداری کرد. مصطفی بازرگان (برادر مهدی بازرگان) از سوی مقدم، تمامی مسئولیت عمران و آبادی نظرآباد را بر عهده داشت.

در سال ۱۳۳۷، کارخانه نساجی مقدم تأسیس شد و این رویداد نقطه عطفی در تحول نظرآباد بود. این سکونتگاه بر اساس مصوبه دولت در سال ۱۳۵۸ با بیش از ۱۰٬۰۰۰ نفر جمعیت به شهر تبدیل شد.

در سال ۱۳۸۱ (۱۳ بهمن‌ماه)، نظرآباد که زیرمجموعه شهرستان ساوجبلاغ بود، طی مصوبه وزارت کشور به شهرستان ارتقا یافت.

جغرافیا

موقعیت جغرافیایی

نظرآباد در غرب استان البرز و در مختصات جغرافیایی ۳۵°۵۷′۲۲″ شمالی و ۵۰°۳۶′۱۶″ شرقی قرار دارد.

آب و هوا

نظرآباد دارای اقلیم نیمه‌خشک و نیمه‌بیابانی است.

منابع آبی

مهم‌ترین منبع آب در منطقه نظرآباد، رودخانه کردان است که از ارتفاعات کهار بزرگ سرچشمه می‌گیرد.

تالاب صالحیه یکی دیگر از منابع مهم آبی منطقه است که با وسعت حدود ۱۰٬۰۰۰ هکتار در ۱۷ کیلومتری غرب نظرآباد قرار دارد.

جمعیت‌شناسی

بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، جمعیت شهر نظرآباد ۱۱۹٬۵۱۲ نفر بود. بر اساس برآوردهای سال ۱۴۰۳، جمعیت شهر به حدود ۱۴۲٬۰۰۰ نفر رسیده‌است.

زبان و فرهنگ

زبان

ترکی ساوجبلاغی یکی از شاخه‌های ترکی آذربایجانی، زبان بومی و غالب اهالی شهر نظرآباد است.

مذهب

غالب اهالی شهر نظرآباد، مسلمان و شیعه دوازده‌امامی هستند. در شهر چندین مسجد و حسینیه وجود دارد.

فرهنگ و آداب و رسوم

مردم نظرآباد دارای فرهنگ غنی ترکی-ایرانی هستند.

اقتصاد

کشاورزی

نظرآباد یکی از قطب‌های تولید محصولات کشاورزی در استان البرز محسوب می‌شود. گلخانه‌داری یکی از صنایع مهم کشاورزی نظرآباد است. شهرستان نظرآباد با ۱۷۴ هکتار گلخانه، پیشتاز استان البرز در کشاورزی گلخانه‌ای است.

صنعت

صنعت از ارکان اصلی اقتصاد نظرآباد است.

کارخانه نساجی مقدم: این کارخانجات در سال ۱۳۳۷ توسط میرزا عبدالله مقدم تأسیس شدند.

شهرک صنعتی سپهر: این شهرک صنعتی در سال ۱۳۸۱ تأسیس شد.

حمل و نقل و ارتباطات

نظرآباد به دلیل قرارگیری در مسیر آزادراه تهران-تبریز و جاده قدیم تهران-قزوین، از دسترسی مناسبی به شهرهای مهم کشور برخوردار است.

راه‌آهن تهران-تبریز نیز از شمال شهر نظرآباد عبور می‌کند و در سال‌های اخیر، عملیات ساخت ایستگاه راه‌آهن نظرآباد آغاز شده‌است.

آموزش

نظرآباد دارای چندین مرکز آموزشی عالی است:

دانشگاه آزاد اسلامی واحد نظرآباد

دانشگاه پیام نور مرکز نظرآباد

دانشگاه علمی-کاربردی

مدیریت شهری

شهرداری نظرآباد در سال ۱۳۵۸ همزمان با تبدیل نظرآباد از روستا به شهر تأسیس شد. شهردار کنونی نظرآباد، دکتر عسگر نصیری است که در سال ۱۴۰۴ به این سمت منصوب شد.

اماکن تاریخی و گردشگری

نظرآباد با وجود آثار تاریخی و طبیعی فراوان، پتانسیل بالایی برای توسعه گردشگری دارد.

تپه و محوطه‌های باستانی

محوطه باستانی ازبکی (دژ مادها): مهم‌ترین محوطه باستانی نظرآباد با قدمت ۹۰۰۰ ساله

تینال تپه

تپه شرف‌الدین

بناهای مذهبی

آرامگاه امامزاده ابوالحسن مسکین‌آباد: از دوران ایلخانی

مسجد جامع نظرآباد: با گچ‌بری‌ها و کاشی‌کاری‌های دوران صفویه و قاجاریه

مسجد قدیمی حضرت ابوالفضل نجم‌آباد: مربوط به سده ۱۳ هجری قمری

اماکن تاریخی و فرهنگی

قلعه احمدآباد (خانه دکتر مصدق): محل اقامت و تبعید دکتر محمد مصدق، نخست‌وزیر پیشین ایران

کارخانه تاریخی مقدم: دو ساختمان قدیمی این کارخانه قرار است به موزه تبدیل شوند

اماکن طبیعی

تالاب صالحیه: تنها تالاب استان البرز با وسعت ۱۰٬۰۰۰ هکتار

رودخانه کردان: رودخانه‌ای زلال برای پیک‌نیک و طبیعت‌گردی

ورزش

نظرآباد دارای چندین باشگاه و مجموعه ورزشی است.

مشاهیر

از جمله مشاهیر و افراد برجسته مرتبط با نظرآباد:

میرزا عبدالله مقدم (۱۲۶۶-۱۳۶۱ ش): بنیان‌گذار کارخانجات نساجی مقدم

مصطفی بازرگان (درگذشت ۱۳۸۹ ش): برادر مهدی بازرگان

دکتر محمد مصدق (۱۲۶۱-۱۳۴۶ ش): نخست‌وزیر پیشین ایران

شهرهای همجوار

• هشتگرد: در ۴ کیلومتری شمال شرق نظرآباد

• ساوجبلاغ: مرکز شهرستان همجوار در شمال
• کرج: مرکز استان البرز در حدود ۵۰ کیلومتری شرق
• آبیک (استان قزوین): در غرب نظرآباد
• اشتهارد: در جنوب نظرآباد

پیوند به بیرون

سایت رسمی شهرداری نظرآباد

صفحه نظرآباد در سایت استانداری البرز

محوطه باستانی ازبکی - سازمان میراث فرهنگی

تالاب صالحیه - سازمان محیط زیست