استان البرز: تفاوت میان نسخهها
جز ۱ نسخه واردشده |
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۸ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''استان البرز''' سی و یکمین استان ایران است. این استان در البرز مرکزی جای گرفته است و دلیل نامگذاری استان البرز به همین علت بوده است. استان البرز از شمال با استان مازندران از غرب با استان قزوین از شرق با استان تهران و از جنوب با استان مرکزی همجوار است. استان البرز در سال ۱۳۸۹ طبق مصوبه مجلس شکل گرفت. در این استان باد گرم و خشکی در فصل گرم سال از سمت جنوب شرقی میوزد که در اصطلاح محلی به ان باد راز میگویند و هوای گرم و خشک با گردو غبار را به همراه می آورد که آثار ان در جنوب استان محسوس تر است<ref>{{یادکرد وب| نشانی = http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| عنوان = نام البرز در نقشه ایران جای گرفت| تاریخ بازدید = ۳ تیر ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = جامجمآنلاین| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20100628035407/http://jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100878572955| archivedate = ۲۸ ژوئن ۲۰۱۰| dead-url = yes}}</ref> | |||
'''استان البرز''' سی و یکمین استان | |||
== تاریخچه == | == تاریخچه == | ||
در جلسهٔ هیئت دولت در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۸ لایحهٔ تأسیس این استان تصویب و به مجلس شورای اسلامی فرستاده شد.<ref>[http://www.fardanews.com/fa/pages/?cid=102395 فردا نیوز]</ref> در ادامه با تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی در تاریخ ۱۳۸۹/۴/۷ '''استان البرز''' بهطور رسمی شکل گرفت.<ref>{{یادکرد وب |url=http://www.mehrnews.ir/NewsPrint.aspx?NewsID=1106193 |title=خبر تصویب استان البرز |accessdate=۲۴ ژوئن ۲۰۱۰ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110920053536/http://www.mehrnews.ir/NewsPrint.aspx?NewsID=1106193 |archivedate=۲۰ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes}}</ref> | |||
در جلسهٔ | در این طرح پیشنهادی [[کرج]] به عنوان مرکز استان در نظر گرفته شده است. این شهر در ۲۰ کیلومتری غرب تهران و در حوزهٔ استحفاظی استان تهران قرار گرفته بود که با جمعیتی بالغ بر ۱٬۶۱۴٬۶۲۶ نفر، چهارمین شهر پرجمعیت ایران پس از شهرهای تهران، مشهد و اصفهان محسوب میگردد. همچنین رئیسجمهور وقت جمهوری اسلامی در تاریخ ۲۲ مرداد ۱۳۸۹ در نامهای به وزارت کشور قانون تأسیس استان البرز که در جلسهٔ علنی دوم تیر ۱۳۸۹ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده بود و شورای نگهبان نیز آن را تأیید کرده بود، جهت اجرا ابلاغ کرد.<ref>{{یادکرد وب| نشانی = http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8905210460| عنوان = قانون تأسیس استان البرز ابلاغ شد| تاریخ بازدید = ۲۲ مرداد ۱۳۸۹| تاریخ = | ناشر = خبرگزاری فارس| زبان = فارسی| archive-date = ۱۳ نوامبر ۲۰۱۱| archive-url = https://web.archive.org/web/20111113082212/http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8905210460| url-status = dead}}</ref> نام این استان از رشتهکوه البرز گرفته شده است که بخش مهمی از آن از شمال این استان میگذرد.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی = http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2010/08/100812_l07_iran89_ahmadinejad_alborz_province.shtml |عنوان = قانون تأسیس استان البرز به مرکزیت شهر کرج اجرا میشود | ناشر = بیبیسی|تاریخ = ۲۱ مرداد ۱۳۸۹|تاریخ بازدید = ۲۱ مرداد ۱۳۸۹}}</ref> در تاریخ ۲۲ شهریور ۱۳۸۹ با حضور وزیر کشور، استانداری البرز رسماً شروع به فعالیت نمود.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی = http://www.alborznews.net/fa/pages?cid=28620|عنوان = سی و یکمین استانداری کشور افتتاح شد. | ناشر = البرز نیوز|تاریخ = ۲۲ شهریور ۱۳۸۹}}</ref> [[عیسی فرهادی]] بهعنوان نخستین استاندار البرز انتخاب شدهبود.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی = http://www.alborznews.net/fa/pages/?cid=31981|عنوان = اولین استاندار"البرز "معرفی شد | ناشر = البرز نیوز|تاریخ = ۳۰ آبان ۱۳۸۹}}</ref> | ||
در این طرح پیشنهادی [[کرج]] به عنوان | مقام معظم رهبری، آیت الله خامنهای<ref>{{یادکرد وب|عنوان=KHAMENEI.IR|نشانی=http://khamenei.ir/|وبگاه=khamenei.ir|بازبینی=2019-05-28}}</ref> درمهرماه ۱۳۹۲، آیت الله [[سید محمدمهدی حسینی همدانی]]<ref>{{یادکرد وب|عنوان=دفتر نماینده ولی فقیه در استان البرز دفتر نماینده ولی فقیه در استان البرز {{!}} پایگاه اطلاعرسانی دفتر نماینده ولی فقیه دراستان البرز و امام جمعه کرج|نشانی=http://emamjomekaraj.ir/|وبگاه=emamjomekaraj.ir|بازبینی=2019-05-28}}</ref> را به عنوان اولین نماینده ولی فقیه در استان البرز انتخاب کرد. | ||
== تقسیمات استانی == | == تقسیمات استانی == | ||
| خط ۱۱۵: | خط ۸۱: | ||
{{موقعیت جغرافیایی | {{موقعیت جغرافیایی | ||
| مرکز = استان البرز | | مرکز = استان البرز | ||
| شمال = | | شمال = استان مازندران | ||
| شمال شرقی = | | شمال شرقی = | ||
| شرق = | | شرق = استان تهران | ||
| جنوب شرقی = | | جنوب شرقی = | ||
| جنوب = | | جنوب = استان مرکزی | ||
| جنوب غربی = | | جنوب غربی = | ||
| غرب = | | غرب = استان قزوین | ||
| شمال غربی = | | شمال غربی = | ||
| تصویر = | | تصویر = | ||
| خط ۱۵۴: | خط ۱۲۰: | ||
|- | |- | ||
!۸ | !۸ | ||
|[[هشتگرد]]||[[شهرستان ساوجبلاغ|ساوجبلاغ]]|| | |[[هشتگرد]]||[[شهرستان ساوجبلاغ|ساوجبلاغ]]|| ||۴۵٬۳۳۲||۵۱٬۹۵۳||۵۵٬۶۴۰||۱ | ||
|- | |- | ||
!۹ | !۹ | ||
| خط ۱۶۰: | خط ۱۲۶: | ||
|- | |- | ||
!۱۰ | !۱۰ | ||
|[[شهر جدید مهستان]]||[[شهرستان ساوجبلاغ|ساوجبلاغ]]|| | |[[شهر جدید مهستان]]||[[شهرستان ساوجبلاغ|ساوجبلاغ]]|| ||۱۵٬۶۱۹||۲۲٬۷۲۴||۴۲٬۱۴۷||۲ | ||
|- | |- | ||
!۱۱ | !۱۱ | ||
|[[اشتهارد]]||[[شهرستان اشتهارد|اشتهارد]]|| | |[[اشتهارد]]||[[شهرستان اشتهارد|اشتهارد]]|| ||۱۶٬۹۸۸||۲۳٬۰۱۰||۲۹٬۹۹۳||۱ | ||
|- | |- | ||
!۱۲ | !۱۲ | ||
|[[گرمدره]]||[[شهرستان کرج|کرج]]|| | |[[گرمدره]]||[[شهرستان کرج|کرج]]|| ||۱۲٬۷۳۸||۱۳٬۲۴۸||۲۲٬۷۲۶||۵ | ||
|- | |- | ||
!۱۳ | !۱۳ | ||
| خط ۲۲۰: | خط ۱۸۶: | ||
قومیتهای گوناگونی مانند لک، کُرد، بختیاری، گیلک، یزدی، تاتی، مازندرانی و آذری در استان البرز زندگی میکنند.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://www.isna.ir/news/92010801238/ترکیب-قومیتی-نقطه-قوت-استان-البرز |عنوان= | قومیتهای گوناگونی مانند لک، کُرد، بختیاری، گیلک، یزدی، تاتی، مازندرانی و آذری در استان البرز زندگی میکنند.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://www.isna.ir/news/92010801238/ترکیب-قومیتی-نقطه-قوت-استان-البرز |عنوان= | ||
ترکیب قومیتی نقطه قوت استان البرز | ناشر =ایسنا |تاریخ = |تاریخ بازبینی= }}</ref><ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://www.irna.ir/news/81966144/خصوصيت-هاي-منحصر-به-فرد-جمعيتي-كرج-و-تاثير-آن-در-انتخابات |عنوان=خصوصیتهای منحصر به فرد جمعیتی کرج و تأثیر آن در انتخابات | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=}}</ref> | ترکیب قومیتی نقطه قوت استان البرز | ناشر =ایسنا |تاریخ = |تاریخ بازبینی= }}</ref><ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://www.irna.ir/news/81966144/خصوصيت-هاي-منحصر-به-فرد-جمعيتي-كرج-و-تاثير-آن-در-انتخابات |عنوان=خصوصیتهای منحصر به فرد جمعیتی کرج و تأثیر آن در انتخابات | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=}}</ref> | ||
{{-}} | {{-}} | ||
=== زبان === | === زبان === | ||
زبانهای رایج در استان البرز: | زبانهای رایج در استان البرز: | ||
# | # زبان فارسی: این زبان گویش اصلی شهر کرج و رایجترین زبان بین اقوام مختلف کرج میباشد. | ||
# [[گویش کرجی]]: گویش کرجی گویشی از خانواده | # [[گویش کرجی]]: گویش کرجی گویشی از خانواده گویشهای فارسی-مازندرانی میباشد این گویش توسط بومیان [[شهرستان فردیس]]، [[شهرستان ساوجبلاغ]] و [[کرج]] گویش میشود، گویش کرجی زبان بومی نواحی مرکزی و جنوبی [[شهرستان کرج]] میباشد. این گویش در محلات مختلف کرج همچون حصار، سرجوب، وسیه، بیلقان، مصباح، سرحد آباد، کلاک، سیاکلان، آتشگاه، دوروان، گوهردشت، ده کرج و غیره گویش میشود. در شهرستان ساوجبلاغ این گویش توسط بومیان [[هشتگرد]] و آبادیهایی همچون سیرود، اسپی داران (سپیدداران)، اسکولدره، کله رود (گلین رود)، عالم زمین، ولیان، آغشت، برغان، بانو صحرا، خوروین، ورده (هندوکوچیک)، سیواندره، سیبستان، آجین دوجین، کوشک زر، آردهه، فشند، ینگی امام، شنده، سنج، بریانچال، سرهه، طالیان و غیره گویش میشود.<ref>{{پک|رضا آقازاده |۱۳۸۹|ک=گویش کرجی|ص=۸۸}}</ref> | ||
# [[تاتی طالقانی|گویش طالقانی]]: گویش طالقانی گویش بومی اهالی جوستان، کنارود، میان طالقان و پایین طالقان میباشد این گویش گویش اصلی شهر طالقان و جوستان و آبادیهایی همچون فشندک، اوانک، گلیرد و غیره است.<ref>{{یادکرد وب | # [[تاتی طالقانی|گویش طالقانی]]: گویش طالقانی گویش بومی اهالی جوستان، کنارود، میان طالقان و پایین طالقان میباشد این گویش گویش اصلی شهر طالقان و جوستان و آبادیهایی همچون فشندک، اوانک، گلیرد و غیره است.<ref>{{یادکرد وب | ||
|عنوان=در گفتگو با مهر عنوان شد: مدیر کل میراث فرهنگی استان البرز:استان البرز کانون تمرکز لهجهها و گویشها از سراسر کشور | |عنوان=در گفتگو با مهر عنوان شد: مدیر کل میراث فرهنگی استان البرز:استان البرز کانون تمرکز لهجهها و گویشها از سراسر کشور | ||
| خط ۲۴۲: | خط ۲۰۷: | ||
}}</ref> | }}</ref> | ||
# [[زبان تاتی ایران|تاتی]]: زبان تاتی گویش بومیان شهرستان اشتهارد میباشد.<ref>ساختار دستوری واژگان در گویش اشتهاردی نوشته محمد حسین شاه بیگ</ref> | # [[زبان تاتی ایران|تاتی]]: زبان تاتی گویش بومیان شهرستان اشتهارد میباشد.<ref>ساختار دستوری واژگان در گویش اشتهاردی نوشته محمد حسین شاه بیگ</ref> | ||
# [[طبری طالقانی]]: طبری طالقانی گویشی از | # [[طبری طالقانی]]: طبری طالقانی گویشی از زبان مازندرانی میباشد که توسط بومیان آبادیهای بالا طالقان همچون [[گته ده]]، [[اسکان (طالقان)|اسکان]]، [[دهدر]]، [[درا پی]]، [[گرآب (طالقان)|گرآب]]، [[ناریان]]، [[مهران (طالقان)|مهران]]، [[خیکان]] و [[پراچان (طالقان)|پراچان]] گویش میشود.<ref>{{یادکرد وب | ||
|عنوان=در گفتگو با مهر عنوان شد: مدیر کل میراث فرهنگی استان البرز:استان البرز کانون تمرکز لهجهها و گویشها از سراسر کشور | |عنوان=در گفتگو با مهر عنوان شد: مدیر کل میراث فرهنگی استان البرز:استان البرز کانون تمرکز لهجهها و گویشها از سراسر کشور | ||
|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/2023044/استان-البرز-کانون-تمرکز-لهجه-ها-و-گویش-ها-از-سراسر-کشور | |نشانی=https://www.mehrnews.com/news/2023044/استان-البرز-کانون-تمرکز-لهجه-ها-و-گویش-ها-از-سراسر-کشور | ||
| خط ۲۵۵: | خط ۲۲۰: | ||
|dead-url=yes | |dead-url=yes | ||
}}</ref> | }}</ref> | ||
# | # گویش قصرانی: گویش قصرانی گویشی از زبان مازندرانی میباشد که در شمال شهرستان کرج نواحی همچون [[شهرستانک (کرج)|شهرستانک]]، [[لانیز]]، [[شلنک]] و [[همه جا]] گویش میشود.<ref>{{پک|حبیب برجیان |۱۳۹۲|ک=گویشهای تبروید در البرز مرکزی: همگرایی زبانی بین طبری و فارسی|ص=۴۳۰}}</ref> | ||
# [[گویش ولاترویی]]: گویش ولاترویی گویشی از | # [[گویش ولاترویی]]: گویش ولاترویی گویشی از زبان مازندرانی میباشد که در محدوده [[ولایترود]] تا گچسر صحبت میشود.<ref>{{پک|حبیب برجیان |۱۳۸۸|ک=متون طبری، بررسی فعل در گویش ولاترو|ص=۲۶۰}}</ref> | ||
# | # ترکی آذربایجانی: این گویش توسط مهاجران آذربایجانی در برخی روستاهای ساوجبلاغ همچون هیو، شلمزار، خور، قلعه، چندار، تنکمان، نظرآباد، ابراهیمآباد، قاسمآباد گویش میشود همچنین روستای میناوند تنها روستای آذریزبان شهرستان طالقان میباشد و در [[شهرستان نظرآباد]] نیز زبان ترکی رایج است. | ||
== اقتصاد == | == اقتصاد == | ||
=== تولیدکنندگان گل رز در استان البرز === | === تولیدکنندگان گل رز در استان البرز === | ||
تنوع آب و هوایی و قرار گرفتن استان البرز در ارتفاع بالای هزار و ۳۰۰ متر باعث تولید سالانه ۱۲ میلیون گل رز، با گلبرگهای بزرگ و با ماندگاری بالا شده است، این استان در مرداد ۱۳۹۱، ۱۳ هکتار گلخانهٔ ایران را به خود اختصاص داد، این استان با ۲۵ واحد گلخانهایی در ۱۳ هکتار انواع گل رز را در ۱۶ رنگ مختلف تهیه و تولید میکند، استفاده از روشهای | تنوع آب و هوایی و قرار گرفتن استان البرز در ارتفاع بالای هزار و ۳۰۰ متر باعث تولید سالانه ۱۲ میلیون گل رز، با گلبرگهای بزرگ و با ماندگاری بالا شده است، این استان در مرداد ۱۳۹۱، ۱۳ هکتار گلخانهٔ ایران را به خود اختصاص داد، این استان با ۲۵ واحد گلخانهایی در ۱۳ هکتار انواع گل رز را در ۱۶ رنگ مختلف تهیه و تولید میکند، استفاده از روشهای هیدروپونیک و بهکارگیری شبکه آبیاری تحت فشار از جمله برنامههائی است که به گلخانه داران برای کشت با کیفیتتر و بیشتر گلهای رز پیشنهاد شده است. استفاده از جدیدترین شبکههای کشت مدرن، اتوماسیون دما و آبیاری سیستماتیک گلخانه، از شاخصههای گلخانههای کشت گل رز در استان البرز است که تا حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد در مصرف انرژی در مقایسه با دیگر گلخانهها کاهش مصرف دارد و در گلخانههای استان با بهکارگیری از روشهایی بیش از ۹۵ شاخه گل در هر مترمربع تولید میشود.<ref name="yceqm">{{یادکرد وب | عنوان=البرز سومین تولیدکننده گل رز در ایران | وبگاه=IRIB NEWS AGENCY | خبرگزاری صدا و سیما | تاریخ=2012-08-17 | سال=2012 | پیوند=http://www.iribnews.ir/fa/news/14919 | کد زبان=fa | تاریخ بازبینی=2018-12-08}}{{پیوند مرده}}</ref> | ||
از این استان سالانه یک میلیون شاخه گل رز به کشورهای تاجیکستان، گرجستان و عراق صادر میشود.<ref name="yceqm"/> | از این استان سالانه یک میلیون شاخه گل رز به کشورهای تاجیکستان، گرجستان و عراق صادر میشود.<ref name="yceqm"/> | ||
| خط ۲۶۷: | خط ۲۳۲: | ||
== جاذبههای گردشگری == | == جاذبههای گردشگری == | ||
{{اصلی|جاذبههای گردشگری استان البرز|فهرست آثار ملی استان البرز}} | {{اصلی|جاذبههای گردشگری استان البرز|فهرست آثار ملی استان البرز}} | ||
استان البرز دارای بناها و جاذبههای طبیعی بسیاری است که ۵۲ بنای استان البرز در | استان البرز دارای بناها و جاذبههای طبیعی بسیاری است که ۵۲ بنای استان البرز در فهرست آثار ملی ایران ثبت شدهاند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=جاذبههای گردشگری البرز|نشانی=https://www.borna.news/بخش-استان-ها-11/823205-جاذبه-های-گردشگری-البرز|وبگاه=خبرگزاری برنا|بازبینی=2021-02-02|کد زبان=fa}}</ref> | ||
# [[تپه ازبکی]] | # [[تپه ازبکی]] | ||
# روستای تاریخی [[سیرود (ساوجبلاغ)|سیرود]] | # روستای تاریخی [[سیرود (ساوجبلاغ)|سیرود]] | ||
| خط ۳۱۰: | خط ۲۷۳: | ||
== پیوند به بیرون == | == پیوند به بیرون == | ||
* [http://p-alb.ir/ استانداری البرز] | * [http://p-alb.ir/ استانداری البرز] | ||
[[رده:مناطق مسکونی]] | |||
[[رده: | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۳۱
استان البرز سی و یکمین استان ایران است. این استان در البرز مرکزی جای گرفته است و دلیل نامگذاری استان البرز به همین علت بوده است. استان البرز از شمال با استان مازندران از غرب با استان قزوین از شرق با استان تهران و از جنوب با استان مرکزی همجوار است. استان البرز در سال ۱۳۸۹ طبق مصوبه مجلس شکل گرفت. در این استان باد گرم و خشکی در فصل گرم سال از سمت جنوب شرقی میوزد که در اصطلاح محلی به ان باد راز میگویند و هوای گرم و خشک با گردو غبار را به همراه می آورد که آثار ان در جنوب استان محسوس تر است[۱]
تاریخچه
در جلسهٔ هیئت دولت در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۸ لایحهٔ تأسیس این استان تصویب و به مجلس شورای اسلامی فرستاده شد.[۲] در ادامه با تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی در تاریخ ۱۳۸۹/۴/۷ استان البرز بهطور رسمی شکل گرفت.[۳] در این طرح پیشنهادی کرج به عنوان مرکز استان در نظر گرفته شده است. این شهر در ۲۰ کیلومتری غرب تهران و در حوزهٔ استحفاظی استان تهران قرار گرفته بود که با جمعیتی بالغ بر ۱٬۶۱۴٬۶۲۶ نفر، چهارمین شهر پرجمعیت ایران پس از شهرهای تهران، مشهد و اصفهان محسوب میگردد. همچنین رئیسجمهور وقت جمهوری اسلامی در تاریخ ۲۲ مرداد ۱۳۸۹ در نامهای به وزارت کشور قانون تأسیس استان البرز که در جلسهٔ علنی دوم تیر ۱۳۸۹ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده بود و شورای نگهبان نیز آن را تأیید کرده بود، جهت اجرا ابلاغ کرد.[۴] نام این استان از رشتهکوه البرز گرفته شده است که بخش مهمی از آن از شمال این استان میگذرد.[۵] در تاریخ ۲۲ شهریور ۱۳۸۹ با حضور وزیر کشور، استانداری البرز رسماً شروع به فعالیت نمود.[۶] عیسی فرهادی بهعنوان نخستین استاندار البرز انتخاب شدهبود.[۷] مقام معظم رهبری، آیت الله خامنهای[۸] درمهرماه ۱۳۹۲، آیت الله سید محمدمهدی حسینی همدانی[۹] را به عنوان اولین نماینده ولی فقیه در استان البرز انتخاب کرد.
تقسیمات استانی
استان البرز
| ردیف | نام شهرستان | مرکز شهرستان | سال تأسیس | مساحت شهرستان
(Km²) |
جمعیت مرکز شهرستان ۱۳۹۵ | جمعیت شهرستان ۱۳۹۵ | نقشه |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | کرج | کرج | ۱۳۳۳ | ۱٬۵۹۲٬۴۹۲ نفر | ۱٬۹۷۳٬۴۷۰ نفر | 
| |
| ۲ | ساوجبلاغ | هشتگرد | ۱۳۶۸ | ۵۵٬۶۴۰ نفر | ۱۸۲٬۵۶۴ نفر | 
| |
| ۳ | نظرآباد | نظرآباد | ۱۳۸۱ | ۱۱۹٬۵۱۲ نفر | ۱۵۲٬۴۳۷ نفر | 
| |
| ۴ | طالقان | طالقان | ۱۳۸۹ | ۳٬۵۴۵ نفر | ۱۶٬۸۱۵ نفر | 
| |
| ۵ | اشتهارد | اشتهارد | ۱۳۹۱ | ۲۹٬۹۹۳ نفر | ۳۷٬۸۷۶ نفر | 
| |
| ۶ | فردیس | فردیس | ۱۳۹۲ | ۱۸۱٬۱۷۴ نفر | ۲۷۱٬۸۲۹ نفر | 
| |
| ۷ | چهارباغ | چهارباغ | ۱۳۹۹ | ۴۸٬۸۲۸ نفر | ۷۷٬۴۰۹ نفر |
پیشینه تقسیمات
- شهرستان کرج (به مرکزیت شهر کرج) قدیمیترین شهرستان این استان است که در سال ۱۳۳۳ تشکیل شد و از ۱۳۳۳ تا ۱۳۶۸ شامل کل استان کنونی و از ۱۳۶۸ تا ۱۳۹۱ شامل کل حوزه انتخابیه کرج میشد، این شهرستان هماکنون شامل دو بخش به نامهای مرکزی و آسارا است.
- شهرستان ساوجبلاغ (به مرکزیت هشتگرد) در سال ۱۳۶۸ از شهرستان کرج منفک شد و دو شهرستان نظرآباد (تا سال ۱۳۸۱)و طالقان (تا ۱۳۸۹) سابقاً جزء این شهرستان بودهاند، سه بخش مرکزی ،چهارباغ و چندار این شهرستان را شامل میشوند.
- شهرستان نظرآباد (به مرکزیت شهر نظرآباد) در سال ۱۳۸۱ از شهرستان ساوجبلاغ جدا شد و شامل بخشهای مرکزی و تنکمان میشود.
- اشتهارد در سال ۱۳۹۱ از کرج مستقل شد و شامل بخشهای مرکزی و پلنگآباد میگردد.
- شهرستان فردیس (به مرکزیت شهر فردیس) در سال ۱۳۹۲ از فرمانداری کرج استقلال یافت و شامل بخشهای مرکزی و مشکیندشت میگردد.
- شهرستان چهارباغ (به مرکزیت شهر چهارباغ) در سال ۱۳۹۹ شهرستان چهارباغ شامل بخشهای مرکزی و رامجین میشود.
|
استان مازندران |
| ||
| استان تهران | 
|
استان قزوین | ||
خطا در ایجاد بندانگشتی: استان البرز 
| ||||
| ||||
| استان مرکزی |
شهرها
استان البرز دارای ۱۷ شهر است، پرجمعیتترین شهر البرز کرج با ۱٬۵۹۲٬۴۹۲ نفر جمعیت و کم جمعیتترین شهر آسارا با ۱٬۳۳۹ نفر جمعیت است.
| ردیف | نام شهر | شهرستان | تصویر | جمعیت (۱۳۸۵) | جمعیت (۱۳۹۰) | جمعیت (۱۳۹۵) | رتبه جمعیتی در شهرستان |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | کرج | کرج |  |
۱٬۳۷۷٬۴۵۰ | ۱٬۶۱۴٬۶۲۶ | ۱٬۵۹۲٬۴۹۲ | ۱ |
| ۲ | فردیس | فردیس |  |
جزء کرج | جزء کرج | ۱۸۱٬۱۷۴ | ۱ |
| ۳ | کمالشهر | کرج | ۸۰٬۴۳۵ | ۱۰۹٬۹۴۳ | ۱۴۱٬۶۶۹ | ۲ | |
| ۴ | نظرآباد | نظرآباد | ۹۷٬۶۸۴ | ۱۰۷٬۸۰۶ | ۱۱۹٬۵۱۲ | ۱ | |
| ۵ | محمدشهر | کرج |  |
۸۳٬۱۲۶ | ۱۰۰٬۵۱۹ | ۱۱۹٬۴۱۸ | ۳ |
| ۶ | ماهدشت | کرج | ۴۳٬۱۰۰ | ۵۱٬۵۱۸ | ۶۲٬۹۱۰ | ۴ | |
| ۷ | مشکیندشت | فردیس |  |
۴۳٬۶۹۶ | ۵۳٬۴۴۰ | ۶۲٬۰۰۵ | ۲ |
| ۸ | هشتگرد | ساوجبلاغ | ۴۵٬۳۳۲ | ۵۱٬۹۵۳ | ۵۵٬۶۴۰ | ۱ | |
| ۹ | چهارباغ | چهارباغ | ۵٬۵۷۷ | ۶٬۷۷۲ | ۴۸٬۸۲۸ | ۱ | |
| ۱۰ | شهر جدید مهستان | ساوجبلاغ | ۱۵٬۶۱۹ | ۲۲٬۷۲۴ | ۴۲٬۱۴۷ | ۲ | |
| ۱۱ | اشتهارد | اشتهارد | ۱۶٬۹۸۸ | ۲۳٬۰۱۰ | ۲۹٬۹۹۳ | ۱ | |
| ۱۲ | گرمدره | کرج | ۱۲٬۷۳۸ | ۱۳٬۲۴۸ | ۲۲٬۷۲۶ | ۵ | |
| ۱۳ | گلسار | ساوجبلاغ | ۱۱٬۰۱۳ | ۱۲٬۴۰۷ | ۱۳٬۷۴۵ | ۳ | |
| ۱۴ | کوهسار | ساوجبلاغ | ۷٬۷۵۷ | ۸٬۳۰۳ | ۱۰٬۹۴۰ | ۴ | |
| ۱۵ | تنکمان | نظرآباد | ۴٬۷۴۲ | ۴٬۱۹۰ | ۴٬۶۵۴ | ۲ | |
| ۱۶ | طالقان | طالقان |  |
۳٬۲۸۱ | ۳٬۲۱۱ | ۳٬۵۴۵ | ۱ |
| ۱۷ | آسارا | کرج | .jpg) |
۴۳۰ | ۷۰۱ | ۱٬۳۳۹ | ۶ |
در جدول زیر میزان جایگیری جمعیت در شهرهای استان البرز به درصد آمده است. کرج با داشتن حدود ۶۰ درصد سهم از جمعیت استان البرز، بیشترین جمعیت این استان را در خود جای داده است.
جمعیتشناسی
اقوام
قومیتهای گوناگونی مانند لک، کُرد، بختیاری، گیلک، یزدی، تاتی، مازندرانی و آذری در استان البرز زندگی میکنند.[۱۰][۱۱]
زبان
زبانهای رایج در استان البرز:
- زبان فارسی: این زبان گویش اصلی شهر کرج و رایجترین زبان بین اقوام مختلف کرج میباشد.
- گویش کرجی: گویش کرجی گویشی از خانواده گویشهای فارسی-مازندرانی میباشد این گویش توسط بومیان شهرستان فردیس، شهرستان ساوجبلاغ و کرج گویش میشود، گویش کرجی زبان بومی نواحی مرکزی و جنوبی شهرستان کرج میباشد. این گویش در محلات مختلف کرج همچون حصار، سرجوب، وسیه، بیلقان، مصباح، سرحد آباد، کلاک، سیاکلان، آتشگاه، دوروان، گوهردشت، ده کرج و غیره گویش میشود. در شهرستان ساوجبلاغ این گویش توسط بومیان هشتگرد و آبادیهایی همچون سیرود، اسپی داران (سپیدداران)، اسکولدره، کله رود (گلین رود)، عالم زمین، ولیان، آغشت، برغان، بانو صحرا، خوروین، ورده (هندوکوچیک)، سیواندره، سیبستان، آجین دوجین، کوشک زر، آردهه، فشند، ینگی امام، شنده، سنج، بریانچال، سرهه، طالیان و غیره گویش میشود.[۱۲]
- گویش طالقانی: گویش طالقانی گویش بومی اهالی جوستان، کنارود، میان طالقان و پایین طالقان میباشد این گویش گویش اصلی شهر طالقان و جوستان و آبادیهایی همچون فشندک، اوانک، گلیرد و غیره است.[۱۳][۱۴]
- تاتی: زبان تاتی گویش بومیان شهرستان اشتهارد میباشد.[۱۵]
- طبری طالقانی: طبری طالقانی گویشی از زبان مازندرانی میباشد که توسط بومیان آبادیهای بالا طالقان همچون گته ده، اسکان، دهدر، درا پی، گرآب، ناریان، مهران، خیکان و پراچان گویش میشود.[۱۶][۱۷]
- گویش قصرانی: گویش قصرانی گویشی از زبان مازندرانی میباشد که در شمال شهرستان کرج نواحی همچون شهرستانک، لانیز، شلنک و همه جا گویش میشود.[۱۸]
- گویش ولاترویی: گویش ولاترویی گویشی از زبان مازندرانی میباشد که در محدوده ولایترود تا گچسر صحبت میشود.[۱۹]
- ترکی آذربایجانی: این گویش توسط مهاجران آذربایجانی در برخی روستاهای ساوجبلاغ همچون هیو، شلمزار، خور، قلعه، چندار، تنکمان، نظرآباد، ابراهیمآباد، قاسمآباد گویش میشود همچنین روستای میناوند تنها روستای آذریزبان شهرستان طالقان میباشد و در شهرستان نظرآباد نیز زبان ترکی رایج است.
اقتصاد
تولیدکنندگان گل رز در استان البرز
تنوع آب و هوایی و قرار گرفتن استان البرز در ارتفاع بالای هزار و ۳۰۰ متر باعث تولید سالانه ۱۲ میلیون گل رز، با گلبرگهای بزرگ و با ماندگاری بالا شده است، این استان در مرداد ۱۳۹۱، ۱۳ هکتار گلخانهٔ ایران را به خود اختصاص داد، این استان با ۲۵ واحد گلخانهایی در ۱۳ هکتار انواع گل رز را در ۱۶ رنگ مختلف تهیه و تولید میکند، استفاده از روشهای هیدروپونیک و بهکارگیری شبکه آبیاری تحت فشار از جمله برنامههائی است که به گلخانه داران برای کشت با کیفیتتر و بیشتر گلهای رز پیشنهاد شده است. استفاده از جدیدترین شبکههای کشت مدرن، اتوماسیون دما و آبیاری سیستماتیک گلخانه، از شاخصههای گلخانههای کشت گل رز در استان البرز است که تا حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد در مصرف انرژی در مقایسه با دیگر گلخانهها کاهش مصرف دارد و در گلخانههای استان با بهکارگیری از روشهایی بیش از ۹۵ شاخه گل در هر مترمربع تولید میشود.[۲۰]
از این استان سالانه یک میلیون شاخه گل رز به کشورهای تاجیکستان، گرجستان و عراق صادر میشود.[۲۰]
جاذبههای گردشگری
استان البرز دارای بناها و جاذبههای طبیعی بسیاری است که ۵۲ بنای استان البرز در فهرست آثار ملی ایران ثبت شدهاند.[۲۱]
- تپه ازبکی
- روستای تاریخی سیرود
- روستای زیبا سیبان دره
- باغ لالههای گچسر
- جاده چالوس
- طالقان
- سد امیر کبیر
- پیست دیزین
- روستای تاریخی ورده
- روستای برغان
- تپههای رنگین کمانی{اشتهارد}
- کاروانسرای شاهعباسی
- کاخ سلیمانیه
- کاخ شمس
- باغهای جهانشهر
- رود کرج
- باغ پرندگان کرج
- غار یخمراد
- سنقرآباد (ساوجبلاغ)
- قلعه احمدآباد (مصدق)
- تپه مردآباد (ماهدشت)
- کاخ شهرستانک
- مصلای امام خمینی[۲۲]
جستارهای وابسته
- حوزههای انتخابیه مجلس در استان البرز
- فهرست مناطق مسکونی استان البرز
- جاذبههای گردشگری استان البرز
- فهرست آثار ملی استان البرز
پانویس
- ↑ نام البرز در نقشه ایران جای گرفت. جامجمآنلاین. نام البرز در نقشه ایران جای گرفت نسخهٔ بایگانی (۲۸ ژوئن ۲۰۱۰)
- ↑ فردا نیوز
- ↑ خبر تصویب استان البرز. خبر تصویب استان البرز نسخهٔ بایگانی (۲۰ سپتامبر ۲۰۱۱)
- ↑ قانون تأسیس استان البرز ابلاغ شد. خبرگزاری فارس. قانون تأسیس استان البرز ابلاغ شد نسخهٔ بایگانی (۱۳ نوامبر ۲۰۱۱)
- ↑ قانون تأسیس استان البرز به مرکزیت شهر کرج اجرا میشود. بیبیسی. ۲۱ مرداد ۱۳۸۹. قانون تأسیس استان البرز به مرکزیت شهر کرج اجرا میشود
- ↑ سی و یکمین استانداری کشور افتتاح شد.. البرز نیوز. ۲۲ شهریور ۱۳۸۹. سی و یکمین استانداری کشور افتتاح شد.
- ↑ اولین استاندار"البرز "معرفی شد. البرز نیوز. ۳۰ آبان ۱۳۸۹. اولین استاندار"البرز "معرفی شد
- ↑ KHAMENEI.IR. در: khamenei.ir. KHAMENEI.IR
- ↑ دفتر نماینده ولی فقیه در استان البرز دفتر نماینده ولی فقیه در استان البرز | پایگاه اطلاعرسانی دفتر نماینده ولی فقیه دراستان البرز و امام جمعه کرج. در: emamjomekaraj.ir. دفتر نماینده ولی فقیه در استان البرز دفتر نماینده ولی فقیه در استان البرز | پایگاه اطلاعرسانی دفتر نماینده ولی فقیه دراستان البرز و امام جمعه کرج
- ↑ ترکیب قومیتی نقطه قوت استان البرز. ایسنا. ترکیب قومیتی نقطه قوت استان البرز
- ↑ خصوصیتهای منحصر به فرد جمعیتی کرج و تأثیر آن در انتخابات. خصوصیتهای منحصر به فرد جمعیتی کرج و تأثیر آن در انتخابات
- ↑ رضا آقازاده، گویش کرجی، ۸۸.
- ↑ در گفتگو با مهر عنوان شد: مدیر کل میراث فرهنگی استان البرز:استان البرز کانون تمرکز لهجهها و گویشها از سراسر کشور. وبگاه خبرگزاری مهر. در گفتگو با مهر عنوان شد: مدیر کل میراث فرهنگی استان البرز:استان البرز کانون تمرکز لهجهها و گویشها از سراسر کشور
- ↑ زبان مردم طالقان فارسی و مازندرانی و لهجه آنها تاتی میباشد. وبگاه سازمان حفاظت محیط زیست استان البرز. زبان مردم طالقان فارسی و مازندرانی و لهجه آنها تاتی میباشد نسخهٔ بایگانی (۲۱ ژوئیه ۲۰۱۶)
- ↑ ساختار دستوری واژگان در گویش اشتهاردی نوشته محمد حسین شاه بیگ
- ↑ در گفتگو با مهر عنوان شد: مدیر کل میراث فرهنگی استان البرز:استان البرز کانون تمرکز لهجهها و گویشها از سراسر کشور. وبگاه خبرگزاری مهر. در گفتگو با مهر عنوان شد: مدیر کل میراث فرهنگی استان البرز:استان البرز کانون تمرکز لهجهها و گویشها از سراسر کشور
- ↑ زبان مردم طالقان فارسی و مازندرانی و لهجه آنها تاتی میباشد. وبگاه سازمان حفاظت محیط زیست استان البرز. زبان مردم طالقان فارسی و مازندرانی و لهجه آنها تاتی میباشد نسخهٔ بایگانی (۲۱ ژوئیه ۲۰۱۶)
- ↑ حبیب برجیان، گویشهای تبروید در البرز مرکزی: همگرایی زبانی بین طبری و فارسی، ۴۳۰.
- ↑ حبیب برجیان، متون طبری، بررسی فعل در گویش ولاترو، ۲۶۰.
- ↑ ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ البرز سومین تولیدکننده گل رز در ایران. در: IRIB NEWS AGENCY | خبرگزاری صدا و سیما. 2012-08-17. البرز سومین تولیدکننده گل رز در ایران[پیوند مرده]
- ↑ جاذبههای گردشگری البرز. در: خبرگزاری برنا. جاذبههای گردشگری البرز
- ↑ دفتر نماینده ولی فقیه در استان البرز دفتر نماینده ولی فقیه در استان البرز | پایگاه اطلاعرسانی دفتر نماینده ولی فقیه دراستان البرز و امام جمعه کرج. در: emamjomekaraj.ir. دفتر نماینده ولی فقیه در استان البرز دفتر نماینده ولی فقیه در استان البرز | پایگاه اطلاعرسانی دفتر نماینده ولی فقیه دراستان البرز و امام جمعه کرج
منابع
کتاب استانشناسی البرز پایه دهم دوره دوم متوسطه سال تحصیلی ۱۴۰۳ ۱۴۰۲