شهرستان ساوجبلاغ: تفاوت میان نسخهها
جز ←اقتصاد |
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''ساوُجبُلاغ''' شهرستان مرکزی [[استان البرز]] است. مرکز شهر ساوجبلاغ [[هشتگرد]] است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۹۵ «۲۵۹٬۹۷۳» نفر بوده است.<ref> | '''ساوُجبُلاغ''' شهرستان مرکزی [[استان البرز]] است. مرکز شهر ساوجبلاغ [[هشتگرد]] است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۹۵ «۲۵۹٬۹۷۳» نفر بوده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=درگاه ملی آمار|نشانی=http://www.sci.org.ir/content/userfiles/_census85/census85/natayej/abadifil/23.xls|وبگاه=درگاه ملی آمار|بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱|کد زبان=fa-IR}}</ref> | ||
شهرستان ساوجبلاغ براساس آخرین تقسیمات کشوری با وسعتی معادل ۱۱۵۸ کیلومتر مربع<ref name= | شهرستان ساوجبلاغ براساس آخرین تقسیمات کشوری با وسعتی معادل ۱۱۵۸ کیلومتر مربع<ref name="alborz">{{یادکرد وب|عنوان=پورتال اطلاعرسانی شهرستان ساوجبلاغ|نشانی=http://savojbolagh.alborz.ir/Default.aspx?tabid=1994|وبگاه=پورتال اطلاعرسانی شهرستان ساوجبلاغ|بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱|کد زبان=fa-IR}}</ref> در غرب استان البرز واقع شدهاست. این شهرستان از شرق با [[شهرستان کرج]]، از جنوب با [[شهرستان اشتهارد]]، از غرب با شهرستان آبیک و [[شهرستان نظرآباد|نظرآباد]] و از شمال با [[شهرستان طالقان]] همجوار است. | ||
== موقعیت جغرافیایی == | == موقعیت جغرافیایی == | ||
شهرستان ساوجبلاغ از ارتفاع ۱۱۶۰ متر در جنوب غرب تا ۳۷۰۰ متر (قله سیاهبند) در شمال شرق گسترده شدهاست. در بین این دو منطقه، دشت نسبتاً وسیع و زمینهای تپه ماهوری و کوههای مرتفع همراه با درههای عمیق قرار گرفته که به لحاظ توپوگرافی شاهد تنوع زیادی در منطقه هستیم. قسمت عمدهای از بخش چندار در منطقه کوهستانی و بخش مرکزی در منطقه دشت و زمینهای تپه ماهوری واقع شدهاند.<ref name= | شهرستان ساوجبلاغ از ارتفاع ۱۱۶۰ متر در جنوب غرب تا ۳۷۰۰ متر (قله سیاهبند) در شمال شرق گسترده شدهاست. در بین این دو منطقه، دشت نسبتاً وسیع و زمینهای تپه ماهوری و کوههای مرتفع همراه با درههای عمیق قرار گرفته که به لحاظ توپوگرافی شاهد تنوع زیادی در منطقه هستیم. قسمت عمدهای از بخش چندار در منطقه کوهستانی و بخش مرکزی در منطقه دشت و زمینهای تپه ماهوری واقع شدهاند.<ref name="alborz" /> | ||
== وجه تسمیه == | == وجه تسمیه == | ||
نام ساوجبلاغ ترکی و به معنی «چشمه آب سرد» است. این شهرستان دارای روستاهای زیادی است و محصولات کشاورزی فراوانی دارد. میوههای آلو شابلون روستای رامجین و گیلاس روستاهای فشند و آردهه و توت ولیان کیفیت بالایی دارد همچنین در روستای عباس آباد بزرگ در سهیلیه هم باغ های گلابی، هلو و شلیل آن معروف است که اکثر آنها متعلق به طایفه دهقانی میباشد. | نام ساوجبلاغ ترکی و به معنی «چشمه آب سرد» است. این شهرستان دارای روستاهای زیادی است و محصولات کشاورزی فراوانی دارد. میوههای آلو شابلون روستای رامجین و گیلاس روستاهای فشند و آردهه و توت ولیان کیفیت بالایی دارد همچنین در روستای عباس آباد بزرگ در سهیلیه هم باغ های گلابی، هلو و شلیل آن معروف است که اکثر آنها متعلق به طایفه دهقانی میباشد. | ||
[[Www.savoojbolaghnews.ir|ساوجبلاغ نیوز]] رسانه مستقل و رسمی این شهرستان است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=پایگاه خبری ساوجبلاغ|نشانی=https://savoojbolaghnews.ir/|وبگاه=پایگاه خبری ساوجبلاغ|بازبینی=2022-03-08|کد زبان=fa-IR}}</ref> | [[Www.savoojbolaghnews.ir|ساوجبلاغ نیوز]] رسانه مستقل و رسمی این شهرستان است.<ref name="savooj">{{یادکرد وب|عنوان=پایگاه خبری ساوجبلاغ|نشانی=https://savoojbolaghnews.ir/|وبگاه=پایگاه خبری ساوجبلاغ|بازبینی=2022-03-08|کد زبان=fa-IR}}</ref> | ||
== مصوبه ایجاد و تأسیس شهرستان ساوجبلاغ == | == مصوبه ایجاد و تأسیس شهرستان ساوجبلاغ == | ||
ساوجبلاغ ابتدا یکی از بخشهای [[شهرستان کرج]] بود که با تصویب هیئت وزیران در سال ۱۳۶۸ تبدیل به شهرستان گردید و از دو بخش مرکزی و طالقان تشکیل شد.<ref name= | ساوجبلاغ ابتدا یکی از بخشهای [[شهرستان کرج]] بود که با تصویب هیئت وزیران در سال ۱۳۶۸ تبدیل به شهرستان گردید و از دو بخش مرکزی و طالقان تشکیل شد.<ref name="alborz" /> | ||
شماره و تاریخ مصوبه: ۱۳۶۸٫۰۴٫۲۱ -.۴۹۱۴۰ ت۶۰۱–۱۳۶۸٫۰۵٫۱۴–۸۴۵. هیئت وزیران در جلسه مورخ ۱۳۶۸٫۴٫۲۱ بنا به پیشنهاد شماره ۱۸۴۶۳٫۴٫۲۲ وزارت کشور و به استناد ماده ۱۳ قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب پانزدهم تیر ماه یک هزار و سیصد و شصت و دو مجلس شورای اسلامی و آییننامه اجرایی آن مصوب بیست و دوم مهر ماه یک هزار و سیصد و شصت و سه و در اجرای ماده ۷ همین قانون تصویب کردند. | شماره و تاریخ مصوبه: ۱۳۶۸٫۰۴٫۲۱ -.۴۹۱۴۰ ت۶۰۱–۱۳۶۸٫۰۵٫۱۴–۸۴۵. هیئت وزیران در جلسه مورخ ۱۳۶۸٫۴٫۲۱ بنا به پیشنهاد شماره ۱۸۴۶۳٫۴٫۲۲ وزارت کشور و به استناد ماده ۱۳ قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب پانزدهم تیر ماه یک هزار و سیصد و شصت و دو مجلس شورای اسلامی و آییننامه اجرایی آن مصوب بیست و دوم مهر ماه یک هزار و سیصد و شصت و سه و در اجرای ماده ۷ همین قانون تصویب کردند. | ||
شهرستان ساوجبلاغ به مرکزیت شهر هشتگرد از ترکیب: ۱- بخش مرکزی به مرکزیت شهر هشتگرد شامل دهستانهای برغان، نجمآباد، سعیدآباد، چهاردانگه، خور-هیو، چندار، تنکمان، احمدآباد، رامجین، سیدجمالالدین و گلسار و شهر نظرآباد. ۲- بخش طالقان به مرکزیت روستای شهرک شامل دهستانهای بالای طالقان، میان طالقان و پایین طالقان. در تابعیت استان تهران ایجاد و تأسیس گردد.<ref>سایت حافظه قوانین (سامانه قوانین و مقررات مجلس شورای اسلامی) | شهرستان ساوجبلاغ به مرکزیت شهر هشتگرد از ترکیب: ۱- بخش مرکزی به مرکزیت شهر هشتگرد شامل دهستانهای برغان، نجمآباد، سعیدآباد، چهاردانگه، خور-هیو، چندار، تنکمان، احمدآباد، رامجین، سیدجمالالدین و گلسار و شهر نظرآباد. ۲- بخش طالقان به مرکزیت روستای شهرک شامل دهستانهای بالای طالقان، میان طالقان و پایین طالقان. در تابعیت استان تهران ایجاد و تأسیس گردد.<ref name="qavanin">{{یادکرد وب|عنوان=سایت حافظه قوانین (سامانه قوانین و مقررات مجلس شورای اسلامی)|نشانی=سایت حافظه قوانین|وبگاه=سامانه قوانین و مقررات مجلس شورای اسلامی|بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱|کد زبان=fa-IR}}</ref> | ||
در سال ۱۳۷۴ بخشی به نام نظرآباد در آن ایجاد شد که این بخش نیز در سال ۱۳۸۱ از شهرستان ساوجبلاغ منفک گردید. بخش طالقان نیز از جمله بخشهایی است که جدیداً (مهر ۱۳۸۹) با تصویب هیئت دولت تبدیل به شهرستان شدهاست.<ref name= | در سال ۱۳۷۴ بخشی به نام نظرآباد در آن ایجاد شد که این بخش نیز در سال ۱۳۸۱ از شهرستان ساوجبلاغ منفک گردید. بخش طالقان نیز از جمله بخشهایی است که جدیداً (مهر ۱۳۸۹) با تصویب هیئت دولت تبدیل به شهرستان شدهاست.<ref name="alborz" /> اگرچه این دو شهرستان زیر نظر فرمانداری ساوجبلاغ نیستند. اما وابستگی هائی به [[هشتگرد]] که مرکز ساوجبلاغ است دارند. مثلاً مرکز [[حوزه انتخابیه ساوجبلاغ، طالقان و نظرآباد]] که دو شهرستان [[شهرستان طالقان|طالقان]] و [[شهرستان نظرآباد|نظرآباد]] را نیز شامل میشود شهر [[هشتگرد]] است. | ||
در حال حاضر شامل بخشهای [[بخش مرکزی شهرستان ساوجبلاغ|مرکزی]] (به مرکزیت [[هشتگرد]]) و [[بخش چندار| چندار]] (به مرکزیت [[کوهسار (البرز)|کوهسار]])میباشد.<ref>http://www.mehrnews.com/news/3584411/ساوجبلاغ-سرزمین-چشمه-ها-گشتی-در-بزرگترین-باغ-پرندگان-خاورمیانه</ref><ref name= | در حال حاضر شامل بخشهای [[بخش مرکزی شهرستان ساوجبلاغ|مرکزی]] (به مرکزیت [[هشتگرد]]) و [[بخش چندار| چندار]] (به مرکزیت [[کوهسار (البرز)|کوهسار]])میباشد.<ref name="mehr">{{یادکرد وب|عنوان=ساوجبلاغ؛ سرزمین چشمهها|ناشر=مهر نیوز|تاریخ=۲۰۱۶|پیوند=http://www.mehrnews.com/news/3584411/ساوجبلاغ-سرزمین-چشمه-ها-گشتی-در-بزرگترین-باغ-پرندگان-خاورمیانه|تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱|کد زبان=fa-IR}}</ref><ref name="alborz" /> | ||
* [[بخش مرکزی شهرستان ساوجبلاغ]] | * [[بخش مرکزی شهرستان ساوجبلاغ]] | ||
** [[دهستان سعیدآباد (ساوجبلاغ)|دهستان سعیدآباد]] | ** [[دهستان سعیدآباد (ساوجبلاغ)|دهستان سعیدآباد]] | ||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
== زبان == | == زبان == | ||
اهالی بومی شهرستان ساوجبلاغ به زبان فارسی، [[گویش کرجی]] و ترکی با گویش ساوجبلاغی<ref>{{پک|رضا آقازاده |۱۳۸۹|ک=گویش کرجی|ص=۸۸}}</ref> سخن میگویند. | اهالی بومی شهرستان ساوجبلاغ به زبان فارسی، [[گویش کرجی]] و ترکی با گویش ساوجبلاغی<ref name="aghazadeh">{{پک|رضا آقازاده |۱۳۸۹|ک=گویش کرجی|ص=۸۸}}</ref> سخن میگویند. | ||
[[گویش کرجی]] توسط بومیان [[هشتگرد]] و آبادیهایی همچون سیرود، اسپی داران (سپیدداران)، اسکولدره، کله رود (گلین رود)، عالم زمین، ولیان، اغشت، برغان، بانو صحرا، خوروین، ورده (هندوکوچیک)، سیواندره، سیبستان، آجین دوجین، کوشک زر، آردهه، فشند، ینگی امام، شنده، سنج، بریانچال، سرهه، طالیان و غیره گویش میشود.<ref name="aghazadeh" /> | |||
== پیشینه تاریخی == | == پیشینه تاریخی == | ||
نام ساوجبلاغ از زبان ترکی به معنای ''سرزمین چشمههای آب سرد'' با تاریخ، فرهنگ و مدنیت هفت هزار ساله و مشاهیر نامآور و رسوم دیرپا و ریشه دار گره خوردهاست. سرزمین خاندانهای علمی آل طالقانی سادات و غیر سادات، آل صالحی، آل برغانی، آل حکمی، آل رفیعی، آل میرحبیب، آل میرعرب شاه، آل شهید ثالث، آل علوی شهید، آل فشندی و آل نحوی که با تأسیس مدارس علمیه صالحیه، سردار، نواب و التفاتیه در شهر قزوین، مدرسه شاهزاده خانم در تهران و سرودن اشعار در مدح اهل بیت (علیهم السلام)، خدمات فراوان علمی و فرهنگی به ایران و اسلام کردهاند. وجود آرامگاه حدود پنجاه تن از امامزادگان در محدوده شهرستان ساوجبلاغ گویای علاقه ساوجبلاغیها به مذهب تشیع است. این امامزادگان در دو مقطع تاریخی - به هنگام حکومت علویان در طبرستان و طالقان و به هنگام حضور حضرت امام رضا در خراسان - وارد ساوجبلاغ شدند تا با گذر از این منطقه به نواحی یاد شده برسند که به وسیله امویان و عباسیان جان باختند.<ref>حسین | نام ساوجبلاغ از زبان ترکی به معنای ''سرزمین چشمههای آب سرد'' با تاریخ، فرهنگ و مدنیت هفت هزار ساله و مشاهیر نامآور و رسوم دیرپا و ریشه دار گره خوردهاست. سرزمین خاندانهای علمی آل طالقانی سادات و غیر سادات، آل صالحی، آل برغانی، آل حکمی، آل رفیعی، آل میرحبیب، آل میرعرب شاه، آل شهید ثالث، آل علوی شهید، آل فشندی و آل نحوی که با تأسیس مدارس علمیه صالحیه، سردار، نواب و التفاتیه در شهر قزوین، مدرسه شاهزاده خانم در تهران و سرودن اشعار در مدح اهل بیت (علیهم السلام)، خدمات فراوان علمی و فرهنگی به ایران و اسلام کردهاند. وجود آرامگاه حدود پنجاه تن از امامزادگان در محدوده شهرستان ساوجبلاغ گویای علاقه ساوجبلاغیها به مذهب تشیع است. این امامزادگان در دو مقطع تاریخی - به هنگام حکومت علویان در طبرستان و طالقان و به هنگام حضور حضرت امام رضا در خراسان - وارد ساوجبلاغ شدند تا با گذر از این منطقه به نواحی یاد شده برسند که به وسیله امویان و عباسیان جان باختند.<ref name="esgari">{{یادکرد کتاب|عنوان=کتابشناسی ساوجبلاغ|نویسنده=حسین عسگری|ناشر=رهام اندیشه|سال=۱۳۸۶|صفحه=۱۷|زبان=fa}}</ref> | ||
{{نقل قول بزرگ}} [[حمدالله مستوفی]] در کتاب نزهه القلوب در باب ولایت ساوجبلاغ مینویسد: سا وجبلاغ ولایتی است که در اوان سلاجقه مال به ری میداده و در عهد مغول سوی شده، هوایی بغایت خوب دارد. اکثر آبش از قنوات است، میوه و قله بسیار میباشد و نانش در غایت نیکویی و حقوق دیوانی او دوازده هزار دینار مقرر است و مردم آنجا چون اکثر صحرا نشینند مقید به مذهب نیستند؛ و از اعظم قرای آنجا خرداد (خراو)روستای خور فعلی و نجمآباد و سنقر آباد است؛ و در سنقر آباد سادات آلی نسباند.<ref>حمدالله | {{نقل قول بزرگ}} [[حمدالله مستوفی]] در کتاب نزهه القلوب در باب ولایت ساوجبلاغ مینویسد: سا وجبلاغ ولایتی است که در اوان سلاجقه مال به ری میداده و در عهد مغول سوی شده، هوایی بغایت خوب دارد. اکثر آبش از قنوات است، میوه و قله بسیار میباشد و نانش در غایت نیکویی و حقوق دیوانی او دوازده هزار دینار مقرر است و مردم آنجا چون اکثر صحرا نشینند مقید به مذهب نیستند؛ و از اعظم قرای آنجا خرداد (خراو)روستای خور فعلی و نجمآباد و سنقر آباد است؛ و در سنقر آباد سادات آلی نسباند.<ref name="mostofi">{{یادکرد کتاب|عنوان=نزهه القلوب|نویسنده=حمدالله مستوفی|ناشر=طه|سال=۱۳۷۸|صفحه=۱۰۶|زبان=fa}}</ref>{{پایان نقل قول بزرگ}} | ||
== گردشگری و جاذبهها== | == گردشگری و جاذبهها== | ||
ساوجبلاغ با جاذبههای طبیعی و تاریخی غنی، مقصدی محبوب برای گردشگران است. از جمله برجستهترین مکانها میتوان به [[آبشار آغشت]]، [[روستای کردان]] با آب و هوای ییلاقی، [[بقعه بیبی سکینه]] در سنقرآباد، [[آبشار چوب بست]]، [[آسیاب حاج رحیم]] در روستای هیو، [[پل بانو صحرا]]، [[غار هیو]] و محوطههای باستانی مانند ارباغ و خرابههای تلو اشاره کرد.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=روستای برغان کرج |ناشر=علیبابا |تاریخ=۲۰۲۳ |پیوند=https://www.alibaba.ir/mag/alborz/karaj/baraghan-village/ |تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱}}</ref><ref>{{یادکرد وب |عنوان=آشنایی با اغشت کرج |ناشر=زامین |تاریخ=۲۰۲۴ |پیوند=https://www.zamiin.ir/aghasht/ |تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱}}</ref><ref>{{یادکرد وب |عنوان=جاهای دیدنی کردان |ناشر=الی گشت |تاریخ=۲۰۲۵ |پیوند=https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86/ |تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱}}</ref><ref>{{یادکرد وب |عنوان=روستای برغان کرج |ناشر=کجارو |تاریخ=۲۰۱۷ |پیوند=https://www.kojaro.com/attraction/8217-barghan-village/ |تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱}}</ref><ref>{{یادکرد وب |عنوان=کردان کجاست |ناشر=کجا چطور |تاریخ=۲۰۲۴ |پیوند=https://kojachetor.com/kordan/ |تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱}}</ref><ref>{{یادکرد وب |عنوان=معرفی جاهای دیدنی کردان |ناشر=اتاقک |تاریخ=۲۰۲۴ |پیوند=https://www.otaghak.com/blog/attraction-of-kordan/ |تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱}}</ref> این جاذبهها، که قدمتی بیش از ۹۰۰۰ سال دارند، گردشگران را به کاوش در طبیعت بکر و میراث فرهنگی دعوت میکنند.<ref | ساوجبلاغ با جاذبههای طبیعی و تاریخی غنی، مقصدی محبوب برای گردشگران است. از جمله برجستهترین مکانها میتوان به [[آبشار آغشت]]، [[روستای کردان]] با آب و هوای ییلاقی، [[بقعه بیبی سکینه]] در سنقرآباد، [[آبشار چوب بست]]، [[آسیاب حاج رحیم]] در روستای هیو، [[پل بانو صحرا]]، [[غار هیو]] و محوطههای باستانی مانند ارباغ و خرابههای تلو اشاره کرد.<ref name="alibaba-baraghan">{{یادکرد وب |عنوان=روستای برغان کرج |ناشر=علیبابا |تاریخ=۲۰۲۳ |پیوند=https://www.alibaba.ir/mag/alborz/karaj/baraghan-village/ |تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱}}</ref><ref name="zamiin-aghasht">{{یادکرد وب |عنوان=آشنایی با اغشت کرج |ناشر=زامین |تاریخ=۲۰۲۴ |پیوند=https://www.zamiin.ir/aghasht/ |تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱}}</ref><ref name="eligasht-kardan">{{یادکرد وب |عنوان=جاهای دیدنی کردان |ناشر=الی گشت |تاریخ=۲۰۲۵ |پیوند=https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86/ |تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱}}</ref><ref name="kojaro-baraghan">{{یادکرد وب |عنوان=روستای برغان کرج |ناشر=کجارو |تاریخ=۲۰۱۷ |پیوند=https://www.kojaro.com/attraction/8217-barghan-village/ |تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱}}</ref><ref name="kojachetor-kordan">{{یادکرد وب |عنوان=کردان کجاست |ناشر=کجا چطور |تاریخ=۲۰۲۴ |پیوند=https://kojachetor.com/kordan/ |تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱}}</ref><ref name="otaghak-kordan">{{یادکرد وب |عنوان=معرفی جاهای دیدنی کردان |ناشر=اتاقک |تاریخ=۲۰۲۴ |پیوند=https://www.otaghak.com/blog/attraction-of-kordan/ |تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱}}</ref> این جاذبهها، که قدمتی بیش از ۹۰۰۰ سال دارند، گردشگران را به کاوش در طبیعت بکر و میراث فرهنگی دعوت میکنند.<ref name="alibaba-baraghan" /> برای جزئیات بیشتر، جدول زیر جاذبههای گردشگری را بر اساس بخشها، شهرها و روستاها فهرست میکند: | ||
{| class="wikitable sortable" | {| class="wikitable sortable" | ||
| خط ۴۵: | خط ۴۶: | ||
! بخش/شهر/روستا !! نام جاذبه !! توضیح (جزئیات برای جذب گردشگر) !! موقعیت/دسترسی !! بهترین زمان بازدید !! فعالیتهای پیشنهادی | ! بخش/شهر/روستا !! نام جاذبه !! توضیح (جزئیات برای جذب گردشگر) !! موقعیت/دسترسی !! بهترین زمان بازدید !! فعالیتهای پیشنهادی | ||
|- | |- | ||
| '''بخش مرکزی - [[روستای احمدآباد (ساوجبلاغ)|روستای احمدآباد]]''' || [[قلعه احمدآباد (مصدق)|خانه دکتر مصدق]] || عمارت قاجاری دوطبقه با معماری آجری، ایوانهای ستوندار و بام شیروانی – محل اقامت تاریخی دکتر مصدق با وسایل شخصی و خودرو وزارتی. این بنای تاریخی نماد مقاومت ملی است و باغ اطرافش فضایی آرام برای تأمل فراهم میکند. || روستای احمدآباد، نزدیک هشتگرد – از اتوبان کرج-قزوین، خروجی احمدآباد. || بهار و پاییز برای هوای مطبوع. || تور تاریخی، عکاسی از معماری قاجاری، بازدید از نمایشگاه وسایل شخصی.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=جاهای دیدنی ساوجبلاغ |ناشر=سفرمارکت |تاریخ=۲۰۲۳ |پیوند=https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/karaj/savojbolagh-attractions |تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱}}</ref><ref | | '''بخش مرکزی - [[روستای احمدآباد (ساوجبلاغ)|روستای احمدآباد]]''' || [[قلعه احمدآباد (مصدق)|خانه دکتر مصدق]] || عمارت قاجاری دوطبقه با معماری آجری، ایوانهای ستوندار و بام شیروانی – محل اقامت تاریخی دکتر مصدق با وسایل شخصی و خودرو وزارتی. این بنای تاریخی نماد مقاومت ملی است و باغ اطرافش فضایی آرام برای تأمل فراهم میکند. || روستای احمدآباد، نزدیک هشتگرد – از اتوبان کرج-قزوین، خروجی احمدآباد. || بهار و پاییز برای هوای مطبوع. || تور تاریخی، عکاسی از معماری قاجاری، بازدید از نمایشگاه وسایل شخصی.<ref name="safarmarket">{{یادکرد وب |عنوان=جاهای دیدنی ساوجبلاغ |ناشر=سفرمارکت |تاریخ=۲۰۲۳ |پیوند=https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/karaj/savojbolagh-attractions |تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱}}</ref><ref name="kojachetor-kordan" /> | ||
|- | |- | ||
| '''بخش مرکزی - [[روستای ینگی امام (ساوجبلاغ)|روستای ینگی امام]]''' || [[کاروانسرای شاهعباسی (کرج)|کاروانسرای شاه عباسی]] و [[تپه باستانی ینگی امام|تپه تاریخی]] || کاروانسرای صفوی با حیاط مرکزی برای استراحت کاروانها، همراه تپه باستانی ۹ هزار ساله (قدیمیترین خشت گلی جهان یافتشده). آرامگاه امامزادگان هادی و علی النقی نیز در نزدیکی است – ترکیبی از تاریخ جاده ابریشم و کاوش باستانشناسی. || ابتدای جاده کرج-هشتگرد، حاشیه اتوبان – ۳۰ دقیقه از کرج. || تابستان برای کاوش راحت. || پیادهروی تاریخی، عکاسی از تپه، بازدید از آرامگاهها.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=شهرستان ساوجبلاغ |ناشر=ویکیپدیای فارسی |تاریخ=۲۰۲۵ |پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/شهرستان_ساوجبلاغ |تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱}}</ref><ref | | '''بخش مرکزی - [[روستای ینگی امام (ساوجبلاغ)|روستای ینگی امام]]''' || [[کاروانسرای شاهعباسی (کرج)|کاروانسرای شاه عباسی]] و [[تپه باستانی ینگی امام|تپه تاریخی]] || کاروانسرای صفوی با حیاط مرکزی برای استراحت کاروانها، همراه تپه باستانی ۹ هزار ساله (قدیمیترین خشت گلی جهان یافتشده). آرامگاه امامزادگان هادی و علی النقی نیز در نزدیکی است – ترکیبی از تاریخ جاده ابریشم و کاوش باستانشناسی. || ابتدای جاده کرج-هشتگرد، حاشیه اتوبان – ۳۰ دقیقه از کرج. || تابستان برای کاوش راحت. || پیادهروی تاریخی، عکاسی از تپه، بازدید از آرامگاهها.<ref name="wikipedia-savojbolagh">{{یادکرد وب |عنوان=شهرستان ساوجبلاغ |ناشر=ویکیپدیای فارسی |تاریخ=۲۰۲۵ |پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/شهرستان_ساوجبلاغ |تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱}}</ref><ref name="safarmarket" /> | ||
|- | |- | ||
| '''بخش مرکزی - [[روستای سنقرآباد (ساوجبلاغ)|روستای سنقرآباد]]''' || [[امامزاده بیبی سکینه (ساوجبلاغ)|بقعه بیبی سکینه]] || بقعه تاریخی متعلق به قرن سوم هجری با شجرهنامه به امام موسی کاظم، همراه درخت ۲۵۰۰ ساله – نمادی از میراث شیعی و طبیعت کهن. فضایی معنوی با کوچههای باریک و باغهای اطراف. || دهستان سعیدآباد، نزدیک هشتگرد – از اتوبان، خروجی سنقرآباد. || بهار برای شکوفهها. || زیارت، عکاسی معنوی، پیکنیک در باغها.<ref | | '''بخش مرکزی - [[روستای سنقرآباد (ساوجبلاغ)|روستای سنقرآباد]]''' || [[امامزاده بیبی سکینه (ساوجبلاغ)|بقعه بیبی سکینه]] || بقعه تاریخی متعلق به قرن سوم هجری با شجرهنامه به امام موسی کاظم، همراه درخت ۲۵۰۰ ساله – نمادی از میراث شیعی و طبیعت کهن. فضایی معنوی با کوچههای باریک و باغهای اطراف. || دهستان سعیدآباد، نزدیک هشتگرد – از اتوبان، خروجی سنقرآباد. || بهار برای شکوفهها. || زیارت، عکاسی معنوی، پیکنیک در باغها.<ref name="wikipedia-savojbolagh" /><ref name="kojachetor-kordan" /><ref name="mehr" /> | ||
|- | |- | ||
| '''بخش مرکزی - [[روستای هیو (ساوجبلاغ)|روستای هیو]]''' || [[آسیاب حاج رحیم]] و [[غار هیو]] || آسیاب آبی تاریخی با چرخدندههای چوبی و غار آهکی ۲۶۵ میلیون ساله (لایههای روته) – مکانی برای کاوش شناسی و تاریخ محلی. دره تفریحی واسوار اطرافش را سرسبز کرده. || دهستان خور-هیو، غرب هشتگرد – جاده خاکی از اتوبان کرج-قزوین. || تابستان برای دره خنک. || کوهنوردی سبک، کاوش غار، بازدید از آسیاب.<ref | | '''بخش مرکزی - [[روستای هیو (ساوجبلاغ)|روستای هیو]]''' || [[آسیاب حاج رحیم]] و [[غار هیو]] || آسیاب آبی تاریخی با چرخدندههای چوبی و غار آهکی ۲۶۵ میلیون ساله (لایههای روته) – مکانی برای کاوش شناسی و تاریخ محلی. دره تفریحی واسوار اطرافش را سرسبز کرده. || دهستان خور-هیو، غرب هشتگرد – جاده خاکی از اتوبان کرج-قزوین. || تابستان برای دره خنک. || کوهنوردی سبک، کاوش غار، بازدید از آسیاب.<ref name="zamiin-aghasht" /><ref name="mehr" /> | ||
|- | |- | ||
| '''بخش چندار - [[کردان (ساوجبلاغ)|روستای کردان]]''' || [[امامزاده حسین (کردان)|برج مقبره امامزاده حسین (کردان)]] || بنای سلجوقی دایرهای با پلان خورشیدی و ۳۴ گره ستارهای، محل دفن نواده امام سجاد – یکی از شاهکارهای معماری ایرانی با گنبد کلاهخودی. کوچهباغهای اطرافش حس روستایی اصیل میدهد. || ۲۵ کیلومتری کرج، دهستان چندار – بزرگراه کرج-قزوین، خروجی کردان. || بهار و تابستان برای باغها. || زیارت، عکاسی معماری، پیادهروی در کوچهباغها.<ref | | '''بخش چندار - [[کردان (ساوجبلاغ)|روستای کردان]]''' || [[امامزاده حسین (کردان)|برج مقبره امامزاده حسین (کردان)]] || بنای سلجوقی دایرهای با پلان خورشیدی و ۳۴ گره ستارهای، محل دفن نواده امام سجاد – یکی از شاهکارهای معماری ایرانی با گنبد کلاهخودی. کوچهباغهای اطرافش حس روستایی اصیل میدهد. || ۲۵ کیلومتری کرج، دهستان چندار – بزرگراه کرج-قزوین، خروجی کردان. || بهار و تابستان برای باغها. || زیارت، عکاسی معماری، پیادهروی در کوچهباغها.<ref name="alibaba-baraghan" /><ref name="otaghak-kordan" /> | ||
|- | |- | ||
| '''بخش چندار - [[کردان (ساوجبلاغ)|روستای کردان]]''' || [[رودخانه کردان]] (دریاچه کردان) و سایت پروازی || رودخانه دائمی از کوه کهار با انشعابهای دروان و برغان، همراه سایت پرواز پاراگلایدر – منظرهای خیرهکننده از ارتفاع برای دیدن باغهای میوه و ویلاهای لوکس. || جاده کردان-برغان، شمال خروجی کردان – ۱۵ کیلومتری کرج. || تابستان برای پرواز ایمن. || پاراگلایدر، پیکنیک کنار رود، شنا و والیبال در دهکده آرامش.<ref | | '''بخش چندار - [[کردان (ساوجبلاغ)|روستای کردان]]''' || [[رودخانه کردان]] (دریاچه کردان) و سایت پروازی || رودخانه دائمی از کوه کهار با انشعابهای دروان و برغان، همراه سایت پرواز پاراگلایدر – منظرهای خیرهکننده از ارتفاع برای دیدن باغهای میوه و ویلاهای لوکس. || جاده کردان-برغان، شمال خروجی کردان – ۱۵ کیلومتری کرج. || تابستان برای پرواز ایمن. || پاراگلایدر، پیکنیک کنار رود، شنا و والیبال در دهکده آرامش.<ref name="safarmarket" /><ref name="alibaba-baraghan" /> | ||
|- | |- | ||
| '''بخش چندار - [[کردان (ساوجبلاغ)|روستای کردان]]''' || [[پل بانو صحرا]] || پل صفوی دوقوسی روی رودخانه کردان (فقط دو پایه باقیمانده) – نمادی از مهندسی هیدرولیکی با قدمت ۴۰۰ ساله، ایدهآل برای عکاسی درهای. || روستای بانو صحرا، دهستان چندار – ۱۰ کیلومتری کردان. || زمستان برای جریان آب. || عکاسی تاریخی، پیادهروی دره، کاوش بقایای پل.<ref | | '''بخش چندار - [[کردان (ساوجبلاغ)|روستای کردان]]''' || [[پل بانو صحرا]] || پل صفوی دوقوسی روی رودخانه کردان (فقط دو پایه باقیمانده) – نمادی از مهندسی هیدرولیکی با قدمت ۴۰۰ ساله، ایدهآل برای عکاسی درهای. || روستای بانو صحرا، دهستان چندار – ۱۰ کیلومتری کردان. || زمستان برای جریان آب. || عکاسی تاریخی، پیادهروی دره، کاوش بقایای پل.<ref name="kojachetor-kordan" /><ref name="zamiin-aghasht" /> | ||
|- | |- | ||
| '''بخش چندار - [[برغان (ساوجبلاغ)|روستای برغان]]''' || [[حسینیه برغان]] و [[پل برغان]] || حسینیه صفوی با کاشیکاریهای آبی و پل تاریخی روی رود سنج – بخشی از مسیر تجاری صفویان، همراه چنار کهن مسجد جامع و قلعه ایلخانی. بافت قدیمی روستا در پاییز نارنجیرنگ میشود. || ۱۳ کیلومتری کرج، دهستان برغان – خروجی کردان، جاده برغان. || پاییز برای رنگهای برگ. || بازدید تاریخی، عکاسی بافت قدیمی، خرید محصولات محلی (آلو، گردو).<ref | | '''بخش چندار - [[برغان (ساوجبلاغ)|روستای برغان]]''' || [[حسینیه برغان]] و [[پل برغان]] || حسینیه صفوی با کاشیکاریهای آبی و پل تاریخی روی رود سنج – بخشی از مسیر تجاری صفویان، همراه چنار کهن مسجد جامع و قلعه ایلخانی. بافت قدیمی روستا در پاییز نارنجیرنگ میشود. || ۱۳ کیلومتری کرج، دهستان برغان – خروجی کردان، جاده برغان. || پاییز برای رنگهای برگ. || بازدید تاریخی، عکاسی بافت قدیمی، خرید محصولات محلی (آلو، گردو).<ref name="otaghak-kordan" /><ref name="alibaba-baraghan" /><ref name="kojaro-baraghan" /> | ||
|- | |- | ||
| '''بخش چندار - [[برغان (ساوجبلاغ)|روستای برغان]]''' || [[شاهزاده حسین (ساوجبلاغ)|برج مقبره شاهزاده حسین]] || برج آرامگاهی ایلخانی با گنبد فیروزهای، مشرف به رودخانه شاهرود – روایتی از مهاجرت علویان و زیارتگاه محلی با باغهای میوه اطراف. || دهستان برغان، نزدیک کوهسار – از جاده کردان-برغان. || بهار برای شکوفههای باغ. || زیارت، پیادهروی رودخانه، تور باغداری.<ref | | '''بخش چندار - [[برغان (ساوجبلاغ)|روستای برغان]]''' || [[شاهزاده حسین (ساوجبلاغ)|برج مقبره شاهزاده حسین]] || برج آرامگاهی ایلخانی با گنبد فیروزهای، مشرف به رودخانه شاهرود – روایتی از مهاجرت علویان و زیارتگاه محلی با باغهای میوه اطراف. || دهستان برغان، نزدیک کوهسار – از جاده کردان-برغان. || بهار برای شکوفههای باغ. || زیارت، پیادهروی رودخانه، تور باغداری.<ref name="alibaba-baraghan" /><ref name="eligasht-kardan" /> | ||
|- | |- | ||
| '''بخش چندار - [[روستای سنج (ساوجبلاغ)|روستای سنج]]''' || [[آبشار سنج]] || آبشار خروشان در ارتفاع ۲۸۰۰ متری با رودخانه دائمی سرهه – مناظر کوهستانی بکر با صخرههای طبیعی، ایدهآل برای طبیعتگردان حرفهای. || روستای سنج، دهستان برغان – ۲۰ کیلومتری برغان، جاده کوهستانی. || بهار برای آب پرجریان. || کوهنوردی، عکاسی آبشار، کمپینگ کنار رود.<ref | | '''بخش چندار - [[روستای سنج (ساوجبلاغ)|روستای سنج]]''' || [[آبشار سنج]] || آبشار خروشان در ارتفاع ۲۸۰۰ متری با رودخانه دائمی سرهه – مناظر کوهستانی بکر با صخرههای طبیعی، ایدهآل برای طبیعتگردان حرفهای. || روستای سنج، دهستان برغان – ۲۰ کیلومتری برغان، جاده کوهستانی. || بهار برای آب پرجریان. || کوهنوردی، عکاسی آبشار، کمپینگ کنار رود.<ref name="zamiin-aghasht" /><ref name="kojachetor-kordan" /> | ||
|- | |- | ||
| '''بخش چندار - [[ورده (ساوجبلاغ)|روستای ورده]]''' || [[امامزاده عبدالقهار (ورده)|امامزاده عبدالقهار]] و [[امامزاده بیبی سکینه (ورده)|بیبی سکینه]] || بقعه مشرف به دره هزاربند با پل فلزی و درختان کهنسال – فضایی معنوی در دامنه البرز، همراه حمام و آسیاب قدیمی روستا. || ۱۵ کیلومتری کوهسار، شمال اتوبان کرج-قزوین – خروجی ورده. || پاییز برای کوچهباغهای نارنجی. || زیارت، پیادهروی دره، بازدید آسیاب.<ref | | '''بخش چندار - [[ورده (ساوجبلاغ)|روستای ورده]]''' || [[امامزاده عبدالقهار (ورده)|امامزاده عبدالقهار]] و [[امامزاده بیبی سکینه (ورده)|بیبی سکینه]] || بقعه مشرف به دره هزاربند با پل فلزی و درختان کهنسال – فضایی معنوی در دامنه البرز، همراه حمام و آسیاب قدیمی روستا. || ۱۵ کیلومتری کوهسار، شمال اتوبان کرج-قزوین – خروجی ورده. || پاییز برای کوچهباغهای نارنجی. || زیارت، پیادهروی دره، بازدید آسیاب.<ref name="zamiin-aghasht" /><ref name="eligasht-kardan" /> | ||
|- | |- | ||
| '''بخش چندار - [[ولیان (ساوجبلاغ)|روستای ولیان]]''' || [[روستای ولیان (ساوجبلاغ)|روستای ولیان]] و [[آبشار آغشت]] || روستای ییلاقی در ارتفاع ۱۸۳۰ متری با آبشار آغشت (رود گلینرود) – دامنه کوه میانبند با کوچههای باریک و طبیعت وحشی، مناسب برای فرار از شلوغی شهر. || ۱۵ کیلومتری شمال کوهسار – از جاده طالقان به برغان. || تابستان برای هوای خنک. || طبیعتگردی، عکاسی آبشار، پیادهروی کوهستانی.<ref | | '''بخش چندار - [[ولیان (ساوجبلاغ)|روستای ولیان]]''' || [[روستای ولیان (ساوجبلاغ)|روستای ولیان]] و [[آبشار آغشت]] || روستای ییلاقی در ارتفاع ۱۸۳۰ متری با آبشار آغشت (رود گلینرود) – دامنه کوه میانبند با کوچههای باریک و طبیعت وحشی، مناسب برای فرار از شلوغی شهر. || ۱۵ کیلومتری شمال کوهسار – از جاده طالقان به برغان. || تابستان برای هوای خنک. || طبیعتگردی، عکاسی آبشار، پیادهروی کوهستانی.<ref name="safarmarket" /><ref name="zamiin-aghasht" /> | ||
|- | |- | ||
| '''بخش چندار - [[روستای عالم زمین (ساوجبلاغ)|روستای عالم زمین]]''' || [[آبشار عالمچشمه|آبشار عالم زمین]] || آبشار دیوارهای با شاخههای کوچک در صخرههای طبیعی – رودخانه دائمی احاطهشده با دیوارهای سنگی، مکانی آرام برای پیکنیک و کوهنوردی سبک. || شمال غرب ساوجبلاغ، ۱۰۰ کیلومتری تهران – خروجی کردان، جاده خاکی ولیان. || روزهای تعطیل بهار. || پیکنیک، کوهنوردی، لذت از رودخانه.<ref | | '''بخش چندار - [[روستای عالم زمین (ساوجبلاغ)|روستای عالم زمین]]''' || [[آبشار عالمچشمه|آبشار عالم زمین]] || آبشار دیوارهای با شاخههای کوچک در صخرههای طبیعی – رودخانه دائمی احاطهشده با دیوارهای سنگی، مکانی آرام برای پیکنیک و کوهنوردی سبک. || شمال غرب ساوجبلاغ، ۱۰۰ کیلومتری تهران – خروجی کردان، جاده خاکی ولیان. || روزهای تعطیل بهار. || پیکنیک، کوهنوردی، لذت از رودخانه.<ref name="safarmarket" /><ref name="zamiin-aghasht" /> | ||
|- | |- | ||
| '''بخش چندار - [[روستای ایسپی داران (ساوجبلاغ)|روستای ایسپی داران]]''' || [[جوزهرود|آبشارهای جوزه رود]] || آبشارهای متعدد در درههای اسبسفید (نام باستانی) – منطقه ییلاقی با ریشه پهلوی، مناسب برای کاوش درههای سبز و یادگیری folklore محلی. || دهستان برغان، نزدیک سنج – جاده کوهستانی از برغان. || تابستان برای ییلاق. || کاوش دره، عکاسی آبشارها، تور محلی.<ref | | '''بخش چندار - [[روستای ایسپی داران (ساوجبلاغ)|روستای ایسپی داران]]''' || [[جوزهرود|آبشارهای جوزه رود]] || آبشارهای متعدد در درههای اسبسفید (نام باستانی) – منطقه ییلاقی با ریشه پهلوی، مناسب برای کاوش درههای سبز و یادگیری folklore محلی. || دهستان برغان، نزدیک سنج – جاده کوهستانی از برغان. || تابستان برای ییلاق. || کاوش دره، عکاسی آبشارها، تور محلی.<ref name="wikipedia-savojbolagh" /><ref name="zamiin-aghasht" /> | ||
|- | |- | ||
| '''بخش چندار - [[روستای سیبان دره (ساوجبلاغ)|روستای سیبان دره]]''' || [[رود هزاربند]] || رود دائمی ۲۲ کیلومتری از بنرود البرز – دره سرسبز با امکانات رفاهی (سرویس بهداشتی، سوپرمارکت)، نمادی از چشمههای جوشان ساوجبلاغ. || دهستان برغان، ۳۵ کیلومتری کرج – خروجی کردان، ۱۰ کیلومتری برغان. || تمام سال، تابستان برای شنا. || شنا، پیکنیک، پیادهروی رودخانه.<ref | | '''بخش چندار - [[روستای سیبان دره (ساوجبلاغ)|روستای سیبان دره]]''' || [[رود هزاربند]] || رود دائمی ۲۲ کیلومتری از بنرود البرز – دره سرسبز با امکانات رفاهی (سرویس بهداشتی، سوپرمارکت)، نمادی از چشمههای جوشان ساوجبلاغ. || دهستان برغان، ۳۵ کیلومتری کرج – خروجی کردان، ۱۰ کیلومتری برغان. || تمام سال، تابستان برای شنا. || شنا، پیکنیک، پیادهروی رودخانه.<ref name="zamiin-aghasht" /><ref name="eligasht-kardan" /> | ||
|- | |- | ||
| '''بخش چندار - [[روستای سوته دره (ساوجبلاغ)|روستای سوته دره]]''' || [[آبشار سوته دره]] || آبشار با درختان بلند و آواز پرندگان – هوایی پاک و آرامشبخش در دل جنگل، ایدهآل برای ریلکس و فرار از استرس شهری. || نزدیک کردان، دهستان چندار – جاده فرعی از اتوبان. || بهار برای سبزی جنگل. || پیکنیک، مدیتیشن، عکاسی طبیعت.<ref | | '''بخش چندار - [[روستای سوته دره (ساوجبلاغ)|روستای سوته دره]]''' || [[آبشار سوته دره]] || آبشار با درختان بلند و آواز پرندگان – هوایی پاک و آرامشبخش در دل جنگل، ایدهآل برای ریلکس و فرار از استرس شهری. || نزدیک کردان، دهستان چندار – جاده فرعی از اتوبان. || بهار برای سبزی جنگل. || پیکنیک، مدیتیشن، عکاسی طبیعت.<ref name="safarmarket" /> | ||
|- | |- | ||
| '''بخش چندار - [[روستای چوب بست (ساوجبلاغ)|روستای چوب بست]]''' || [[آبشار چوب بست]] || آبشار طبیعی با دیوارههای چوبیمانند – بخشی از اکوسیستم کوهستانی، با مناظر رنگارنگ برای آلبومهای سفر. || دهستان برغان، نزدیک هیو – جاده خاکی از هشتگرد. || اوایل تابستان. || عکاسی، پیادهروی کوتاه، کاوش محلی.<ref | | '''بخش چندار - [[روستای چوب بست (ساوجبلاغ)|روستای چوب بست]]''' || [[آبشار چوب بست]] || آبشار طبیعی با دیوارههای چوبیمانند – بخشی از اکوسیستم کوهستانی، با مناظر رنگارنگ برای آلبومهای سفر. || دهستان برغان، نزدیک هیو – جاده خاکی از هشتگرد. || اوایل تابستان. || عکاسی، پیادهروی کوتاه، کاوش محلی.<ref name="safarmarket" /><ref name="zamiin-aghasht" /> | ||
|} | |} | ||
== اقتصاد == | == اقتصاد == | ||
اقتصاد ساوجبلاغ عمدتاً بر پایه کشاورزی و باغداری استوار است. این شهرستان قطب تولید میوههای هستهدار کشور به شمار میرود و محصولات اصلی آن شامل هلو، شلیل، آلو (مانند آلو قطره طلا و شابلون)، زردآلو، گیلاس و آلبالو است.<ref | اقتصاد ساوجبلاغ عمدتاً بر پایه کشاورزی و باغداری استوار است. این شهرستان قطب تولید میوههای هستهدار کشور به شمار میرود و محصولات اصلی آن شامل هلو، شلیل، آلو (مانند آلو قطره طلا و شابلون)، زردآلو، گیلاس و آلبالو است.<ref name="otaghak-kordan" /><ref name="flytoday">{{یادکرد وب|عنوان=جاذبههای گردشگری ساوجبلاغ|ناشر=فلی تودی|تاریخ=۲۰۲۳|پیوند=https://www.flytoday.ir/blog/kordan-attractions/|تاریخ بازبینی=۲۰۲۵-۱۰-۱۱|کد زبان=fa-IR}}</ref><ref name="kojachetor-kordan" /> سطح زیر کشت باغات حدود ۱٬۴۸۱ هکتار است و تولید سالانه میوهها به دهها هزار تن میرسد، با تمرکز بر محصولات سالم و ارگانیک.<ref name="otaghak-kordan" /><ref name="flytoday" /> علاوه بر این، صنایع تبدیلی مانند بستهبندی و فرآوری میوهها در حال گسترش است و نقش مهمی در اشتغالزایی (حدود ۴۰ درصد نیروی کار) ایفا میکند.<ref name="flytoday" /><ref name="kojachetor-kordan" /> بخش زراعی نیز با تولید گندم (رتبه دوم استان) و محصولات دانهدار، به رشد اقتصادی منطقه کمک میکند.<ref name="otaghak-kordan" /> | ||
== امامزادهها == | == امامزادهها == | ||
=== پیشینه حضور امامزادهها در شهرستان === | === پیشینه حضور امامزادهها در شهرستان === | ||
گروهی از سادات علوی که به سبب شنیدن خبر ولایت عهدی حضرت امام رضا رو به خراسان نهاده بودند، در راه گذر از این دشت دچار شبیخون دشمنان شده و شهید شدند. در این باره در کتاب «کنزالانساب» آمدهاست: «چون مأمون الرشید، حضرت علی ابن موسی الرضا را از مدینه به شهر طوس دعوت کرد؛ جمله فرزندان و فرزند زادگان حضرت امام کاظم به تدریج از بغداد رو به ولایت خراسان نهادند؛ ‚من جمله تعدادی از این بزرگواران همچون جعفر و ابراهیم و ابوالجواد چون به ناحیه ساوجبلاغ رسیدند، دشمنان از عقب آمدند و مجادله بسیار کردند و آخرالامر حسن بن موسی الکاظم را شهید کردند و بعضی را جراحت رسیده بود و چون شب درآمد لاعلاج رو به اطراف نهادند؛ اما جعفر بن حضرت امام موسی الکاظم که در ساوجبلاغ در حین دفاع مجروح گردیده بودند؛ در توابع ورامین به موضع سناردک (= شهر پیشوا) بر اثر شدت جراحات وارده به شهادت رسیدند». مؤلف «تاریخ رویان» در این باره مینویسد: «آوازه ولایت عهدی امام رضا، سادات را به سوی ری و نواحی قومس کشانید». در آن روزگار دشت بزرگ ساوجبلاغ از نواحی ری بهشمار میرفت.<ref> | گروهی از سادات علوی که به سبب شنیدن خبر ولایت عهدی حضرت امام رضا رو به خراسان نهاده بودند، در راه گذر از این دشت دچار شبیخون دشمنان شده و شهید شدند. در این باره در کتاب «کنزالانساب» آمدهاست: «چون مأمون الرشید، حضرت علی ابن موسی الرضا را از مدینه به شهر طوس دعوت کرد؛ جمله فرزندان و فرزند زادگان حضرت امام کاظم به تدریج از بغداد رو به ولایت خراسان نهادند؛ ‚من جمله تعدادی از این بزرگواران همچون جعفر و ابراهیم و ابوالجواد چون به ناحیه ساوجبلاغ رسیدند، دشمنان از عقب آمدند و مجادله بسیار کردند و آخرالامر حسن بن موسی الکاظم را شهید کردند و بعضی را جراحت رسیده بود و چون شب درآمد لاعلاج رو به اطراف نهادند؛ اما جعفر بن حضرت امام موسی الکاظم که در ساوجبلاغ در حین دفاع مجروح گردیده بودند؛ در توابع ورامین به موضع سناردک (= شهر پیشوا) بر اثر شدت جراحات وارده به شهادت رسیدند». مؤلف «تاریخ رویان» در این باره مینویسد: «آوازه ولایت عهدی امام رضا، سادات را به سوی ری و نواحی قومس کشانید». در آن روزگار دشت بزرگ ساوجبلاغ از نواحی ری بهشمار میرفت.<ref name="esgari2">{{یادکرد کتاب|عنوان=دشتی به وسعت تاریخ|نویسنده=حسین عسکری|ناشر=شهید سعید محبی|سال=۱۳۸۶|زبان=fa}}</ref> | ||
==== علویان زید ==== | ==== علویان زید ==== | ||
نخستین علوی که با اهالی [[طالقان]] ارتباط برقرار کرد یحیی بن عبدا… (برادر نفس زکیه) از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) بود که در سال ۱۷۶ ه.ق وارد طالقان شد. هارون الرشید جهت سرکوبی، فضل بن یحیی برمکی را با لشکری متشکل از پنج هزار نفر مأمور دستگیری یحیی نمود. یحیی در زندان بغداد در گذشت. | نخستین علوی که با اهالی [[طالقان]] ارتباط برقرار کرد یحیی بن عبدا… (برادر نفس زکیه) از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) بود که در سال ۱۷۶ ه.ق وارد طالقان شد. هارون الرشید جهت سرکوبی، فضل بن یحیی برمکی را با لشکری متشکل از پنج هزار نفر مأمور دستگیری یحیی نمود. یحیی در زندان بغداد در گذشت. | ||
این حکومت شیعی مذهب در منطقه طبرستان در سال ۲۵۰ ه.ق با خروج حسن بن زید از نوادگان امام حسن آغاز و تا سال ۳۱۶ ه.ق ادامه داشت که منطقه طالقان و قسمتهایی از ساوجبلاغ را شامل میشد. اوج این مسئله درگیری محمد بن زید علوی با رافع بن هرئمه در منطقه طالقان در نزدیکی روستای[[ گلیرد ]]طالقان رخ داد.<ref> | این حکومت شیعی مذهب در منطقه طبرستان در سال ۲۵۰ ه.ق با خروج حسن بن زید از نوادگان امام حسن آغاز و تا سال ۳۱۶ ه.ق ادامه داشت که منطقه طالقان و قسمتهایی از ساوجبلاغ را شامل میشد. اوج این مسئله درگیری محمد بن زید علوی با رافع بن هرئمه در منطقه طالقان در نزدیکی روستای[[ گلیرد ]]طالقان رخ داد.<ref name="zanjani">{{یادکرد کتاب|عنوان=شناسنامه تاریخی ساوجبلاغ و امامزادگان|نویسنده=ذکرالله زنجانی|ناشر=فرمانداری ساوجبلاغ|سال=۱۳۸۵|زبان=fa}}</ref> | ||
=== تحقیق در احوال امامزادگان === | === تحقیق در احوال امامزادگان === | ||
نسخهٔ ۱۱ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۴
ساوُجبُلاغ شهرستان مرکزی استان البرز است. مرکز شهر ساوجبلاغ هشتگرد است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۹۵ «۲۵۹٬۹۷۳» نفر بوده است.[۱]
شهرستان ساوجبلاغ براساس آخرین تقسیمات کشوری با وسعتی معادل ۱۱۵۸ کیلومتر مربع[۲] در غرب استان البرز واقع شدهاست. این شهرستان از شرق با شهرستان کرج، از جنوب با شهرستان اشتهارد، از غرب با شهرستان آبیک و نظرآباد و از شمال با شهرستان طالقان همجوار است.
موقعیت جغرافیایی
شهرستان ساوجبلاغ از ارتفاع ۱۱۶۰ متر در جنوب غرب تا ۳۷۰۰ متر (قله سیاهبند) در شمال شرق گسترده شدهاست. در بین این دو منطقه، دشت نسبتاً وسیع و زمینهای تپه ماهوری و کوههای مرتفع همراه با درههای عمیق قرار گرفته که به لحاظ توپوگرافی شاهد تنوع زیادی در منطقه هستیم. قسمت عمدهای از بخش چندار در منطقه کوهستانی و بخش مرکزی در منطقه دشت و زمینهای تپه ماهوری واقع شدهاند.[۲]
وجه تسمیه
نام ساوجبلاغ ترکی و به معنی «چشمه آب سرد» است. این شهرستان دارای روستاهای زیادی است و محصولات کشاورزی فراوانی دارد. میوههای آلو شابلون روستای رامجین و گیلاس روستاهای فشند و آردهه و توت ولیان کیفیت بالایی دارد همچنین در روستای عباس آباد بزرگ در سهیلیه هم باغ های گلابی، هلو و شلیل آن معروف است که اکثر آنها متعلق به طایفه دهقانی میباشد.
ساوجبلاغ نیوز رسانه مستقل و رسمی این شهرستان است.[۳]
مصوبه ایجاد و تأسیس شهرستان ساوجبلاغ
ساوجبلاغ ابتدا یکی از بخشهای شهرستان کرج بود که با تصویب هیئت وزیران در سال ۱۳۶۸ تبدیل به شهرستان گردید و از دو بخش مرکزی و طالقان تشکیل شد.[۲] شماره و تاریخ مصوبه: ۱۳۶۸٫۰۴٫۲۱ -.۴۹۱۴۰ ت۶۰۱–۱۳۶۸٫۰۵٫۱۴–۸۴۵. هیئت وزیران در جلسه مورخ ۱۳۶۸٫۴٫۲۱ بنا به پیشنهاد شماره ۱۸۴۶۳٫۴٫۲۲ وزارت کشور و به استناد ماده ۱۳ قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب پانزدهم تیر ماه یک هزار و سیصد و شصت و دو مجلس شورای اسلامی و آییننامه اجرایی آن مصوب بیست و دوم مهر ماه یک هزار و سیصد و شصت و سه و در اجرای ماده ۷ همین قانون تصویب کردند. شهرستان ساوجبلاغ به مرکزیت شهر هشتگرد از ترکیب: ۱- بخش مرکزی به مرکزیت شهر هشتگرد شامل دهستانهای برغان، نجمآباد، سعیدآباد، چهاردانگه، خور-هیو، چندار، تنکمان، احمدآباد، رامجین، سیدجمالالدین و گلسار و شهر نظرآباد. ۲- بخش طالقان به مرکزیت روستای شهرک شامل دهستانهای بالای طالقان، میان طالقان و پایین طالقان. در تابعیت استان تهران ایجاد و تأسیس گردد.[۴]
در سال ۱۳۷۴ بخشی به نام نظرآباد در آن ایجاد شد که این بخش نیز در سال ۱۳۸۱ از شهرستان ساوجبلاغ منفک گردید. بخش طالقان نیز از جمله بخشهایی است که جدیداً (مهر ۱۳۸۹) با تصویب هیئت دولت تبدیل به شهرستان شدهاست.[۲] اگرچه این دو شهرستان زیر نظر فرمانداری ساوجبلاغ نیستند. اما وابستگی هائی به هشتگرد که مرکز ساوجبلاغ است دارند. مثلاً مرکز حوزه انتخابیه ساوجبلاغ، طالقان و نظرآباد که دو شهرستان طالقان و نظرآباد را نیز شامل میشود شهر هشتگرد است.
در حال حاضر شامل بخشهای مرکزی (به مرکزیت هشتگرد) و چندار (به مرکزیت کوهسار)میباشد.[۵][۲]
شهرها: هشتگرد و شهر جدید مهستان و گلسار (ششمین شهر ساوجبلاغ با نام قدیمی سیف آباد)
- بخش چندار
- دهستان برغان
- دهستان چندار
- دهستان قاسم آباد بزرگ (طایفه تک فلاح )
شهر: کوهسار
زبان
اهالی بومی شهرستان ساوجبلاغ به زبان فارسی، گویش کرجی و ترکی با گویش ساوجبلاغی[۶] سخن میگویند.
گویش کرجی توسط بومیان هشتگرد و آبادیهایی همچون سیرود، اسپی داران (سپیدداران)، اسکولدره، کله رود (گلین رود)، عالم زمین، ولیان، اغشت، برغان، بانو صحرا، خوروین، ورده (هندوکوچیک)، سیواندره، سیبستان، آجین دوجین، کوشک زر، آردهه، فشند، ینگی امام، شنده، سنج، بریانچال، سرهه، طالیان و غیره گویش میشود.[۶]
پیشینه تاریخی
نام ساوجبلاغ از زبان ترکی به معنای سرزمین چشمههای آب سرد با تاریخ، فرهنگ و مدنیت هفت هزار ساله و مشاهیر نامآور و رسوم دیرپا و ریشه دار گره خوردهاست. سرزمین خاندانهای علمی آل طالقانی سادات و غیر سادات، آل صالحی، آل برغانی، آل حکمی، آل رفیعی، آل میرحبیب، آل میرعرب شاه، آل شهید ثالث، آل علوی شهید، آل فشندی و آل نحوی که با تأسیس مدارس علمیه صالحیه، سردار، نواب و التفاتیه در شهر قزوین، مدرسه شاهزاده خانم در تهران و سرودن اشعار در مدح اهل بیت (علیهم السلام)، خدمات فراوان علمی و فرهنگی به ایران و اسلام کردهاند. وجود آرامگاه حدود پنجاه تن از امامزادگان در محدوده شهرستان ساوجبلاغ گویای علاقه ساوجبلاغیها به مذهب تشیع است. این امامزادگان در دو مقطع تاریخی - به هنگام حکومت علویان در طبرستان و طالقان و به هنگام حضور حضرت امام رضا در خراسان - وارد ساوجبلاغ شدند تا با گذر از این منطقه به نواحی یاد شده برسند که به وسیله امویان و عباسیان جان باختند.[۷]
حمدالله مستوفی در کتاب نزهه القلوب در باب ولایت ساوجبلاغ مینویسد: سا وجبلاغ ولایتی است که در اوان سلاجقه مال به ری میداده و در عهد مغول سوی شده، هوایی بغایت خوب دارد. اکثر آبش از قنوات است، میوه و قله بسیار میباشد و نانش در غایت نیکویی و حقوق دیوانی او دوازده هزار دینار مقرر است و مردم آنجا چون اکثر صحرا نشینند مقید به مذهب نیستند؛ و از اعظم قرای آنجا خرداد (خراو)روستای خور فعلی و نجمآباد و سنقر آباد است؛ و در سنقر آباد سادات آلی نسباند.[۸]
گردشگری و جاذبهها
ساوجبلاغ با جاذبههای طبیعی و تاریخی غنی، مقصدی محبوب برای گردشگران است. از جمله برجستهترین مکانها میتوان به آبشار آغشت، روستای کردان با آب و هوای ییلاقی، بقعه بیبی سکینه در سنقرآباد، آبشار چوب بست، آسیاب حاج رحیم در روستای هیو، پل بانو صحرا، غار هیو و محوطههای باستانی مانند ارباغ و خرابههای تلو اشاره کرد.[۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴] این جاذبهها، که قدمتی بیش از ۹۰۰۰ سال دارند، گردشگران را به کاوش در طبیعت بکر و میراث فرهنگی دعوت میکنند.[۹] برای جزئیات بیشتر، جدول زیر جاذبههای گردشگری را بر اساس بخشها، شهرها و روستاها فهرست میکند:
| بخش/شهر/روستا | نام جاذبه | توضیح (جزئیات برای جذب گردشگر) | موقعیت/دسترسی | بهترین زمان بازدید | فعالیتهای پیشنهادی |
|---|---|---|---|---|---|
| بخش مرکزی - روستای احمدآباد | خانه دکتر مصدق | عمارت قاجاری دوطبقه با معماری آجری، ایوانهای ستوندار و بام شیروانی – محل اقامت تاریخی دکتر مصدق با وسایل شخصی و خودرو وزارتی. این بنای تاریخی نماد مقاومت ملی است و باغ اطرافش فضایی آرام برای تأمل فراهم میکند. | روستای احمدآباد، نزدیک هشتگرد – از اتوبان کرج-قزوین، خروجی احمدآباد. | بهار و پاییز برای هوای مطبوع. | تور تاریخی، عکاسی از معماری قاجاری، بازدید از نمایشگاه وسایل شخصی.[۱۵][۱۳] |
| بخش مرکزی - روستای ینگی امام | کاروانسرای شاه عباسی و تپه تاریخی | کاروانسرای صفوی با حیاط مرکزی برای استراحت کاروانها، همراه تپه باستانی ۹ هزار ساله (قدیمیترین خشت گلی جهان یافتشده). آرامگاه امامزادگان هادی و علی النقی نیز در نزدیکی است – ترکیبی از تاریخ جاده ابریشم و کاوش باستانشناسی. | ابتدای جاده کرج-هشتگرد، حاشیه اتوبان – ۳۰ دقیقه از کرج. | تابستان برای کاوش راحت. | پیادهروی تاریخی، عکاسی از تپه، بازدید از آرامگاهها.[۱۶][۱۵] |
| بخش مرکزی - روستای سنقرآباد | بقعه بیبی سکینه | بقعه تاریخی متعلق به قرن سوم هجری با شجرهنامه به امام موسی کاظم، همراه درخت ۲۵۰۰ ساله – نمادی از میراث شیعی و طبیعت کهن. فضایی معنوی با کوچههای باریک و باغهای اطراف. | دهستان سعیدآباد، نزدیک هشتگرد – از اتوبان، خروجی سنقرآباد. | بهار برای شکوفهها. | زیارت، عکاسی معنوی، پیکنیک در باغها.[۱۶][۱۳][۵] |
| بخش مرکزی - روستای هیو | آسیاب حاج رحیم و غار هیو | آسیاب آبی تاریخی با چرخدندههای چوبی و غار آهکی ۲۶۵ میلیون ساله (لایههای روته) – مکانی برای کاوش شناسی و تاریخ محلی. دره تفریحی واسوار اطرافش را سرسبز کرده. | دهستان خور-هیو، غرب هشتگرد – جاده خاکی از اتوبان کرج-قزوین. | تابستان برای دره خنک. | کوهنوردی سبک، کاوش غار، بازدید از آسیاب.[۱۰][۵] |
| بخش چندار - روستای کردان | برج مقبره امامزاده حسین (کردان) | بنای سلجوقی دایرهای با پلان خورشیدی و ۳۴ گره ستارهای، محل دفن نواده امام سجاد – یکی از شاهکارهای معماری ایرانی با گنبد کلاهخودی. کوچهباغهای اطرافش حس روستایی اصیل میدهد. | ۲۵ کیلومتری کرج، دهستان چندار – بزرگراه کرج-قزوین، خروجی کردان. | بهار و تابستان برای باغها. | زیارت، عکاسی معماری، پیادهروی در کوچهباغها.[۹][۱۴] |
| بخش چندار - روستای کردان | رودخانه کردان (دریاچه کردان) و سایت پروازی | رودخانه دائمی از کوه کهار با انشعابهای دروان و برغان، همراه سایت پرواز پاراگلایدر – منظرهای خیرهکننده از ارتفاع برای دیدن باغهای میوه و ویلاهای لوکس. | جاده کردان-برغان، شمال خروجی کردان – ۱۵ کیلومتری کرج. | تابستان برای پرواز ایمن. | پاراگلایدر، پیکنیک کنار رود، شنا و والیبال در دهکده آرامش.[۱۵][۹] |
| بخش چندار - روستای کردان | پل بانو صحرا | پل صفوی دوقوسی روی رودخانه کردان (فقط دو پایه باقیمانده) – نمادی از مهندسی هیدرولیکی با قدمت ۴۰۰ ساله، ایدهآل برای عکاسی درهای. | روستای بانو صحرا، دهستان چندار – ۱۰ کیلومتری کردان. | زمستان برای جریان آب. | عکاسی تاریخی، پیادهروی دره، کاوش بقایای پل.[۱۳][۱۰] |
| بخش چندار - روستای برغان | حسینیه برغان و پل برغان | حسینیه صفوی با کاشیکاریهای آبی و پل تاریخی روی رود سنج – بخشی از مسیر تجاری صفویان، همراه چنار کهن مسجد جامع و قلعه ایلخانی. بافت قدیمی روستا در پاییز نارنجیرنگ میشود. | ۱۳ کیلومتری کرج، دهستان برغان – خروجی کردان، جاده برغان. | پاییز برای رنگهای برگ. | بازدید تاریخی، عکاسی بافت قدیمی، خرید محصولات محلی (آلو، گردو).[۱۴][۹][۱۲] |
| بخش چندار - روستای برغان | برج مقبره شاهزاده حسین | برج آرامگاهی ایلخانی با گنبد فیروزهای، مشرف به رودخانه شاهرود – روایتی از مهاجرت علویان و زیارتگاه محلی با باغهای میوه اطراف. | دهستان برغان، نزدیک کوهسار – از جاده کردان-برغان. | بهار برای شکوفههای باغ. | زیارت، پیادهروی رودخانه، تور باغداری.[۹][۱۱] |
| بخش چندار - روستای سنج | آبشار سنج | آبشار خروشان در ارتفاع ۲۸۰۰ متری با رودخانه دائمی سرهه – مناظر کوهستانی بکر با صخرههای طبیعی، ایدهآل برای طبیعتگردان حرفهای. | روستای سنج، دهستان برغان – ۲۰ کیلومتری برغان، جاده کوهستانی. | بهار برای آب پرجریان. | کوهنوردی، عکاسی آبشار، کمپینگ کنار رود.[۱۰][۱۳] |
| بخش چندار - روستای ورده | امامزاده عبدالقهار و بیبی سکینه | بقعه مشرف به دره هزاربند با پل فلزی و درختان کهنسال – فضایی معنوی در دامنه البرز، همراه حمام و آسیاب قدیمی روستا. | ۱۵ کیلومتری کوهسار، شمال اتوبان کرج-قزوین – خروجی ورده. | پاییز برای کوچهباغهای نارنجی. | زیارت، پیادهروی دره، بازدید آسیاب.[۱۰][۱۱] |
| بخش چندار - روستای ولیان | روستای ولیان و آبشار آغشت | روستای ییلاقی در ارتفاع ۱۸۳۰ متری با آبشار آغشت (رود گلینرود) – دامنه کوه میانبند با کوچههای باریک و طبیعت وحشی، مناسب برای فرار از شلوغی شهر. | ۱۵ کیلومتری شمال کوهسار – از جاده طالقان به برغان. | تابستان برای هوای خنک. | طبیعتگردی، عکاسی آبشار، پیادهروی کوهستانی.[۱۵][۱۰] |
| بخش چندار - روستای عالم زمین | آبشار عالم زمین | آبشار دیوارهای با شاخههای کوچک در صخرههای طبیعی – رودخانه دائمی احاطهشده با دیوارهای سنگی، مکانی آرام برای پیکنیک و کوهنوردی سبک. | شمال غرب ساوجبلاغ، ۱۰۰ کیلومتری تهران – خروجی کردان، جاده خاکی ولیان. | روزهای تعطیل بهار. | پیکنیک، کوهنوردی، لذت از رودخانه.[۱۵][۱۰] |
| بخش چندار - روستای ایسپی داران | آبشارهای جوزه رود | آبشارهای متعدد در درههای اسبسفید (نام باستانی) – منطقه ییلاقی با ریشه پهلوی، مناسب برای کاوش درههای سبز و یادگیری folklore محلی. | دهستان برغان، نزدیک سنج – جاده کوهستانی از برغان. | تابستان برای ییلاق. | کاوش دره، عکاسی آبشارها، تور محلی.[۱۶][۱۰] |
| بخش چندار - روستای سیبان دره | رود هزاربند | رود دائمی ۲۲ کیلومتری از بنرود البرز – دره سرسبز با امکانات رفاهی (سرویس بهداشتی، سوپرمارکت)، نمادی از چشمههای جوشان ساوجبلاغ. | دهستان برغان، ۳۵ کیلومتری کرج – خروجی کردان، ۱۰ کیلومتری برغان. | تمام سال، تابستان برای شنا. | شنا، پیکنیک، پیادهروی رودخانه.[۱۰][۱۱] |
| بخش چندار - روستای سوته دره | آبشار سوته دره | آبشار با درختان بلند و آواز پرندگان – هوایی پاک و آرامشبخش در دل جنگل، ایدهآل برای ریلکس و فرار از استرس شهری. | نزدیک کردان، دهستان چندار – جاده فرعی از اتوبان. | بهار برای سبزی جنگل. | پیکنیک، مدیتیشن، عکاسی طبیعت.[۱۵] |
| بخش چندار - روستای چوب بست | آبشار چوب بست | آبشار طبیعی با دیوارههای چوبیمانند – بخشی از اکوسیستم کوهستانی، با مناظر رنگارنگ برای آلبومهای سفر. | دهستان برغان، نزدیک هیو – جاده خاکی از هشتگرد. | اوایل تابستان. | عکاسی، پیادهروی کوتاه، کاوش محلی.[۱۵][۱۰] |
اقتصاد
اقتصاد ساوجبلاغ عمدتاً بر پایه کشاورزی و باغداری استوار است. این شهرستان قطب تولید میوههای هستهدار کشور به شمار میرود و محصولات اصلی آن شامل هلو، شلیل، آلو (مانند آلو قطره طلا و شابلون)، زردآلو، گیلاس و آلبالو است.[۱۴][۱۷][۱۳] سطح زیر کشت باغات حدود ۱٬۴۸۱ هکتار است و تولید سالانه میوهها به دهها هزار تن میرسد، با تمرکز بر محصولات سالم و ارگانیک.[۱۴][۱۷] علاوه بر این، صنایع تبدیلی مانند بستهبندی و فرآوری میوهها در حال گسترش است و نقش مهمی در اشتغالزایی (حدود ۴۰ درصد نیروی کار) ایفا میکند.[۱۷][۱۳] بخش زراعی نیز با تولید گندم (رتبه دوم استان) و محصولات دانهدار، به رشد اقتصادی منطقه کمک میکند.[۱۴]
امامزادهها
پیشینه حضور امامزادهها در شهرستان
گروهی از سادات علوی که به سبب شنیدن خبر ولایت عهدی حضرت امام رضا رو به خراسان نهاده بودند، در راه گذر از این دشت دچار شبیخون دشمنان شده و شهید شدند. در این باره در کتاب «کنزالانساب» آمدهاست: «چون مأمون الرشید، حضرت علی ابن موسی الرضا را از مدینه به شهر طوس دعوت کرد؛ جمله فرزندان و فرزند زادگان حضرت امام کاظم به تدریج از بغداد رو به ولایت خراسان نهادند؛ ‚من جمله تعدادی از این بزرگواران همچون جعفر و ابراهیم و ابوالجواد چون به ناحیه ساوجبلاغ رسیدند، دشمنان از عقب آمدند و مجادله بسیار کردند و آخرالامر حسن بن موسی الکاظم را شهید کردند و بعضی را جراحت رسیده بود و چون شب درآمد لاعلاج رو به اطراف نهادند؛ اما جعفر بن حضرت امام موسی الکاظم که در ساوجبلاغ در حین دفاع مجروح گردیده بودند؛ در توابع ورامین به موضع سناردک (= شهر پیشوا) بر اثر شدت جراحات وارده به شهادت رسیدند». مؤلف «تاریخ رویان» در این باره مینویسد: «آوازه ولایت عهدی امام رضا، سادات را به سوی ری و نواحی قومس کشانید». در آن روزگار دشت بزرگ ساوجبلاغ از نواحی ری بهشمار میرفت.[۱۸]
علویان زید
نخستین علوی که با اهالی طالقان ارتباط برقرار کرد یحیی بن عبدا… (برادر نفس زکیه) از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) بود که در سال ۱۷۶ ه.ق وارد طالقان شد. هارون الرشید جهت سرکوبی، فضل بن یحیی برمکی را با لشکری متشکل از پنج هزار نفر مأمور دستگیری یحیی نمود. یحیی در زندان بغداد در گذشت. این حکومت شیعی مذهب در منطقه طبرستان در سال ۲۵۰ ه.ق با خروج حسن بن زید از نوادگان امام حسن آغاز و تا سال ۳۱۶ ه.ق ادامه داشت که منطقه طالقان و قسمتهایی از ساوجبلاغ را شامل میشد. اوج این مسئله درگیری محمد بن زید علوی با رافع بن هرئمه در منطقه طالقان در نزدیکی روستایگلیرد طالقان رخ داد.[۱۹]
تحقیق در احوال امامزادگان
تحقیق در احوال امامزادگان دارای بقعه و شناخت کامل شجره نامه آنها اغلب به دلایل زیر در نهایت صعوبت و گاه غیرممکن است:
- الف) بسیاری از سادات عالیرتبه از ترس عمال جور و ستم در خفا و به صورت پنهانی به این منطقه آمده و بینام و نشان زیستهاند؛ به همین دلیل نویسندگان انساب از احوال و پایان کار ایشان اطلاعی نداشته و در نتیجه نامشان در این نوع کتابها نیامدهاست.
- ب) لوحهای که در روز شهادت برای نصب بر فراز آرامگاه این بزرگواران فراهم میشد به خط کوفی بوده، بعدها که میخواستند خط کوفی را به ثلث یا نسخ تغییر دهند، دشواریهای خط کوفی در اعراب و قرائت و فرسودگی و ریختگی برخی کلمات آن، جملات را دچار تحریف میکردهاست.
- ج) در بسیاری از موارد در ذکر نام پدران صاحب مرقد تا اتصال به معصوم از باب اختصار در نسب، نام یک یا چند واسطه حذف شدهاست. غالب امامزادگان دشت بزرگ ساوجبلاغ از نوادگان امام موسی کاظم بهشمار میآیند. این در حالی است که آنها به احتمال فراوان از فرزند زادگان و نواده و نبیره آن حضرت بودهاند که در شجره نامه، نام یک یا چند واسطه حذف شده و این موضوع آنان را به شکل فرزند بلا فصل امام درآوردهاست.
فهرست قبور امامزادههای شهرستان ساوجبلاغ و نظرآباد
- امامزاده بی بی سکینه خاتون (ماهدشت- البرز)
- امامزاده عبدالقهار(ورده (البرز))
- امامزاده بی بی سکینه (ورده (البرز))
- امامزاده هادی و علی النقی (ینگی امام)
- امامزاده علیاکبر (کردان)
- امامزاده بیبی قزلر (ولیان)
- امامزاده موسی کاظم (برغان)
- امامزاده عبدا… صالح (چندار)
- امامزاده موسی (خوروین)
- امامزاده اظهرالدین (ایقربلاغ)
- امامزاده هفت تن (آجین دوجین)
- امامزاده یوسف (وشگین)
- امامزاده یحیی (آجین دوجین)
- امامزاده جعفر (هشتگرد)
- امامزاده بیبی نسا (کردان)
- امامزاده شعیب رامجین
- امامزاده سه تن (طاهر، مطهر، مظفر) فشند
- امامزاده اسماعیل (رامجین)
- امامزاده زبیده خاتون (برماچشمه)
- امامزاده سلیمان (خور)
- امامزاده هاشم (عرب آباد کوهه)
- امامزاده موسی (هیو)(محله سیراب)
- امامزاده جواد (قاسمآباد آقا)
- امامزاده یحیی (دوزعنبر)
- امامزاده اسماعیل (زکی آباد)
- امامزاده محمد (دنگیزک)
- امامزاده ابوالحسن (مسکین آباد)
منابع
- ↑ درگاه ملی آمار. در: درگاه ملی آمار. درگاه ملی آمار
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ پورتال اطلاعرسانی شهرستان ساوجبلاغ. در: پورتال اطلاعرسانی شهرستان ساوجبلاغ. پورتال اطلاعرسانی شهرستان ساوجبلاغ
- ↑ پایگاه خبری ساوجبلاغ. در: پایگاه خبری ساوجبلاغ. پایگاه خبری ساوجبلاغ
- ↑ سایت حافظه قوانین (سامانه قوانین و مقررات مجلس شورای اسلامی). در: سامانه قوانین و مقررات مجلس شورای اسلامی. حافظه قوانین سایت حافظه قوانین (سامانه قوانین و مقررات مجلس شورای اسلامی)
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ساوجبلاغ؛ سرزمین چشمهها. مهر نیوز. ۲۰۱۶. ساوجبلاغ؛ سرزمین چشمهها
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ رضا آقازاده، گویش کرجی، ۸۸.
- ↑ حسین عسگری (۱۳۸۶). کتابشناسی ساوجبلاغ. رهام اندیشه. ص. ۱۷.
- ↑ حمدالله مستوفی (۱۳۷۸). نزهه القلوب. طه. ص. ۱۰۶.
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ ۹٫۳ ۹٫۴ ۹٫۵ روستای برغان کرج. علیبابا. ۲۰۲۳. روستای برغان کرج
- ↑ ۱۰٫۰۰ ۱۰٫۰۱ ۱۰٫۰۲ ۱۰٫۰۳ ۱۰٫۰۴ ۱۰٫۰۵ ۱۰٫۰۶ ۱۰٫۰۷ ۱۰٫۰۸ ۱۰٫۰۹ آشنایی با اغشت کرج. زامین. ۲۰۲۴. آشنایی با اغشت کرج
- ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ۱۱٫۳ جاهای دیدنی کردان. الی گشت. ۲۰۲۵. جاهای دیدنی کردان
- ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ روستای برغان کرج. کجارو. ۲۰۱۷. روستای برغان کرج
- ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ ۱۳٫۲ ۱۳٫۳ ۱۳٫۴ ۱۳٫۵ ۱۳٫۶ کردان کجاست. کجا چطور. ۲۰۲۴. کردان کجاست
- ↑ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ ۱۴٫۲ ۱۴٫۳ ۱۴٫۴ ۱۴٫۵ معرفی جاهای دیدنی کردان. اتاقک. ۲۰۲۴. معرفی جاهای دیدنی کردان
- ↑ ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ۱۵٫۲ ۱۵٫۳ ۱۵٫۴ ۱۵٫۵ ۱۵٫۶ جاهای دیدنی ساوجبلاغ. سفرمارکت. ۲۰۲۳. جاهای دیدنی ساوجبلاغ
- ↑ ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ شهرستان ساوجبلاغ. ویکیپدیای فارسی. ۲۰۲۵. شهرستان ساوجبلاغ
- ↑ ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ ۱۷٫۲ جاذبههای گردشگری ساوجبلاغ. فلی تودی. ۲۰۲۳. جاذبههای گردشگری ساوجبلاغ
- ↑ حسین عسکری (۱۳۸۶). دشتی به وسعت تاریخ. شهید سعید محبی.
- ↑ ذکرالله زنجانی (۱۳۸۵). شناسنامه تاریخی ساوجبلاغ و امامزادگان. فرمانداری ساوجبلاغ.
- اطلس گیتاشناسی استانهای ایران، مؤسسه گیتاشناسی، تهران ۱۳۸۳.
- خبرگزاری مهر.
- حسن اصلانی، آشنایی با سلاله پاکان: امامزاده جعفربن موسی الکاظم ص ۴۵
- حمدالله مستوفی قزوینی، نزهت القلوب، ص۱۰۶
- ابوالقاسم حاتمی، آثار تاریخی ساوجبلاغ و نظرآباد، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور (پژوهشگاه)
